Gonkongdagi demokratiya tarafdorlari norozilik namoyishlarining yetakchisi Joshua Vong 10 yilga ozodlikdan mahrum etildi

Gonkongdagi demokratiya tarafdorlari norozilik namoyishlarining taniqli siymosi Joshua Vong 10 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi

30 yoshli faol bir paytlar Gonkongning hozirda bostirilgan demokratik harakatidagi eng koʻzga koʻringan shaxs edi.

Ilgari Gonkong demokratik harakatining yuzi boʻlgan Joshua Vong shaharning keng qamrovli milliy xavfsizlik toʻgʻrisidagi qonuniga muvofiq xorijiy kuchlar bilan til biriktirganlikda ayblanib, 10 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi.

30 yoshli Vong Pekinning ortib borayotgan taʼsiriga qarshi yirik demokratik namoyishlardan soʻng 2020 yilda joriy etilgan qonun boʻyicha hibsga olingan yuzlab faollar oddiy gonkongliklardan biridir.

Muxoliflar ushbu keng qamrovli qonun oʻzgacha fikrlashni yoʻq qilganini aytsa, rasmiylar barqarorlikni saqlash uchun u zarurligini taʼkidlaydi va shaharning yuqori baholanadigan muxtoriyatiga putur yetkazganini inkor etadi.

Oxirgi olti yilni hibsda oʻtkazgan Vong oʻsmirlik chogʻida boshlangan faolligi uchun allaqachon bir necha bor qamalgan.

Payshanba kuni Vong sudga toʻq koʻk rangli uzun yengli koʻylak, kaki rangli shim va qora ramkali koʻzoynakda keldi. U avvalgi ommaviy chiqishlariga qaraganda ozib ketgandek koʻrindi.

U odamlar bilan toʻla tomoshabinlar zalidagilarga bosh silkib qoʻydi va sudya hukm sabablarini tushuntirayotganda vaqti-vaqti bilan qaydlar qilib turdi.

Sud binosi tashqarisida katta olomon yigʻilgan edi, oʻnlab gonkongliklar tomoshabinlar zalidan joy olish umidida soatlab kutishdi. Politsiya ham koʻp miqdorda safarbar etilgan edi.

Vong allaqachon davlat toʻntarishiga urinish boʻyicha jazoni oʻtamoqda va kelasi yili muddatidan oldin ozod qilinishi kerak edi, ammo unga nisbatan sentyabr oyi boshida aybini tan olgan yangi ayblovlar qoʻyildi.

Sudya payshanba kuni 10 yillik jazoning ikki oyu ikki kuni uning hozirgi muddati bilan bir vaqtda oʻtalishini aytdi.

Prokurorlarning taʼkidlashicha, Vong Pekinga qarshi xorijiy sanktsiyalar va blokadalarni qoʻllashga erishish uchun boshqa targʻibotchilar, jumladan, oʻz-oʻzini surgun qilgan faol Natan Lo bilan birga ishlagan.

Sud bu harakatlar 2020 yilning iyul oyidan noyabr oyining oxirigacha boʻlgan davrda sodir boʻlganini eshitdi.

Vong va Lo hozirda tugatilgan «Demosisto» demokratik siyosiy partiyasining hamasoschilari edi.

Vongga qoʻyilgan ayblovlar «hukumatning taniqli dissidentlardan qoʻrqishini yaqqol koʻrsatadi va ularni kolganicha uzoq vaqt panjara ortida ushlab turish uchun har qanday narsaga tayyorligini koʻrsatadi», dedi avvalroq «Amnesty International» inson huquqlari tashkiloti.

1996 yil oktyabr oyida IT mutaxassisi Rojer va uy bekasi Greys oilasida tugʻilgan Vongga bolaligida disleksiya tashxisi qoʻyilgan boʻlib, bu unga maktabda oʻqishni qiyinlashtirgan.

Shunga qaramay, u nooqilona boʻlib tuyulgan qoidalar va anʼanalarga tezda qarshi chiqqan. Oʻrta maktabda u va uning sinfdoshlari oshxonadagi tushlik narxlari yuqoriligiga norozilik bildirish uchun Facebook'dan foydalanishgan.

2011 yilda, Vong 14 yoshda boʻlganida, u «Scholarism» demokratik talabalar faollari guruhiga hamasoschi boʻldi, u hajmi va taʼsiri jihatidan jadal kengaydi.

Keyingi yili guruh Gonkongning maktablarda majburiy «vatanparvarlik taʼlimi»ni joriy etish rejasiga qarshi chiqish uchun 100 000 dan ortiq odamni safarbar etdi va hukumatni chekinishga majbur qildi.

Gonkong Britaniya boshqaruvidan Xitoy boshqaruviga topshirilganda atigi sakkiz oylik boʻlgan Vong umrining katta qismini Pekinning oʻz shahriga qoʻygan cheklovlariga qarshi kurashda oʻtkazdi.

2014 yilga kelib, oʻshanda «Soyabonlar harakati» nomi bilan tanilgan fuqarolik boʻysunmasligi kampaniyasining yetakchi siymosi boʻlgan Vong Gonkongning demokratiya tarafdorlari harakatining eng taniqli yuzlaridan biriga aylandi.

2016 yilda u Lo va hozirda surgunda boʻlgan faol Agnes Chou bilan birga «Demosisto» partiyasiga asos soldi.

Ammo u tesh-tez «norozilik yetakchisi» deb atalishidan noqulaylik his qilishini aytardi.

«Ushbu harakatda bizda koʻplab koʻmakchilar bor va men ulardan biriman... Yuqoridan pastga buyruq berish oʻrniga, bizda endi pastdan yuqoriga yoʻnaltirilgan muvofiqlashtirish markazi bor», degan edi Vong 2019 yil noyabr oyida «The Financial Times» nashriga.

«Demosisto» 2020 yilda, Pekin Gonkongga munozarakli Milliy xavfsizlik toʻgʻrisidagi qonunni (NSL) kiritgan yili tarqatib yuborildi.

Lo Buyuk Britaniyaga joʻnab ketdi va xorijda oʻz faolligini davom ettirdi, Vong esa Gonkongda qoldi va qonun chiqaruvchi organdan oʻrin olish uchun oʻz nomzodini qoʻyishga urindi — ammo hukumat uning NSL'ga qarshiligini sabablardan biri sifatida koʻrsatib, bunga toʻsqinlik qildi.

Bu orada Vongga qarshi sud ishlari koʻpayishda davom etdi.

2020 yil 23 noyabrda u 2019 yilda Gonkong politsiya boshqarmasi tashqarisidagi norozilik namoyishlaridagi roli bilan bogʻliq bir nechta ayblovlar boʻyicha aybini tan oldi.

Keyin NSL ayblovlari paydo boʻldi. 2021 yil fevral oyida hali ham qamoqda boʻlgan Vong «davlat toʻntarishini amalga oshirish uchun til biriktirish»da ayblangan 47 kishidan biri edi. Bu guruh «Gonkong 47» nomi bilan tanildi va hozirgacha NSL boʻyicha eng yirik jinoiy taʼqib boʻlib qolmoqda.

Vong oʻtgan yili NSL boʻyicha til biriktirishda ayblanganida, davlat toʻntarishiga urinish ayblovi boʻyicha 56 oylik jazosini oʻtayotgan edi.

2020 yil 22 noyabrda, norozilik ayblovlari boʻyicha aybiga iqror boʻlishidan bir kun oldin, Vong Instagram'da «Gonkong xalqiga» murojaat qilib shunday yozgan edi: «Rostini aytsam, men hech qachon Gonkong siyosatiga katta ishonch bildirmaganman, lekin Gonkong xalqiga toʻliq ishonaman.

«Hozirda siyosiy hokimiyat fuqarolik jamiyatimizning bardoshliligiga har tomonlama tahdid solayotgan boʻlsa-da, Gonkong xalqi, hamishagidek, barchasini yengib oʻtish yoʻlini topishiga ishonaman».

Hozirgacha NSL boʻyicha eng ogʻir jazo sobiq media magnat Jimmi Layga berilgan boʻlib, u ham xorijiy kuchlar bilan til biriktirgani uchun 20 yilga qamalgan edi.