Gaitilik migrantlar AQShning ushbu shaharchasini oʻzgartirgan edi — Trampning deportatsiya kampaniyasi uni yana qayta oʻzgartirmoqda
Prezident Ogayo shtatining Springfild shahrini uy hayvonlarini yeyish haqidagi yolgʻon daʼvo bilan diqqat markaziga olib chiqdi - oradan yillar oʻtib ham u immigratsiya boʻyicha bahs-munozaralar markazida qolmoqda.
Gaitilik migrantlar AQShning ushbu shahrini oʻzgartirdi — Trampning deportatsiya siyosati esa uni yana oʻzgartirmoqda
Ohayo shtatining janubi-gʻarbidagi Springfild shahri 2024 yilda Tramp gaitilik immigrantlar uy hayvonlarini yeyapti, degan yolgʻon daʼvoni takrorlaganida diqqat markaziga tushgan edi.
Shiddatli kurashlar ostida kechayotgan ushbu oraliq saylov kampaniyasida Ohayo shtatidagi kichik Springfild shahri zamonaviy Amerikaning timsoliga aylandi. Biroq, voqeani kim soʻzlab berayotganiga qarab, bu timsol keskin oʻzgaradi.
Prezident Donald Tramp uchun Springfild yillar davomida nazoratsiz immigratsiyadan keyingi Amerika muammolarini gavdalantiradi. U bir vaqtlar gaitilik immigrantlar u yerda uy hayvonlarini yeyayotgani haqidagi yolgʻon daʼvoni takrorlagan edi. Endi esa u oʻzining ommaviy deportatsiya kampaniyasi aholiga "oʻz shahrini qaytarib berayotganini" aytmoqda.
Boshqalar uchun esa Springfild zamonaviy Amerika tarixidagi tanish manzarani aks ettiradi: anʼanaviy sanoatning inqirozi, soʻng arzon uy-joy va kam ish haqi toʻlanadigan mehnat omili sabab immigratsiyaning keskin ortishi. Bu butun mamlakat boʻylab koʻplab jamoalarda takrorlangan tarixdir.
20 yoshli Pyer Damas Bel Springfildga 2024 yilda otasi va oʻgay onasi bilan yashash uchun kelgan.
U siyosiy beqarorlik va toʻdalar zoʻravonligi avj olgan Gaitidan qochib kelgan edi. U AQShga hukumat roziligi bilan, Bayden davridagi migrantlar Meksikada kutib turishi nazarda tutilgan va hozirda tugatilgan dastur boʻyicha kirgan.
Oilaning yaqin doʻstiga koʻra, Bel keyinchalik Vaqtinchalik himoyalangan maqom (TPS) olgan — bu tekshiruvdan oʻtgan shaxslarga Qoʻshma Shtatlarda yashash va ishlash imkonini beruvchi insonparvarlik himoyasidir.
TPS odatda 18 oy davom etadi, ammo agar mamlakatdagi vaziyat xavfliligicha qolsa, u koʻpincha yillar davomida uzaytiriladi.
Doʻstining aytishicha, Bel Amerikada kelajak qurishga umid qilgan edi. U aʼlochi talaba, iqtidorli sportchi va oʻquvchilarni AQSh Qurolli Kuchlarida ofitser boʻlishga tayyorlaydigan yuqori maktab dasturining kadeti edi.
Biroq iyun oyida Oliy sud Tramp maʼmuriyatining AQShdagi 350 000 ga yaqin gaitilik uchun TPS’ni tugatish haqidagi qarorini maʼqulladi.
Pyer Damas Belning oilasi uning oʻlimida toʻpigʻiga kuzatuv moslamasini taqib yurish majburiyati keltirib chiqargan ruhiy kechinmalarni aybladi
Belga Immigratsiya va bojxona xizmatining (ICE) hududiy ofisiga borish topshirildi, u yerda uning toʻpigʻiga deportatsiyaga toʻqnash kelgan migrantlarni kuzatish uchun ishlatiladigan moslama taqildi.
Instagram’da u ushbu qurilmani taqib yurishdan "uyat va tahqirlanish" his qilayotganini yozgan. Keyin, 31 avgust kuni u mashinasini Springfild yaqinidagi avtomagistral chetida toʻxtatib, yoʻlga chiqib ketgan va halok boʻlgan.
Oilasining aytishicha, uning oʻlimiga toʻpigʻiga moslama taqishga majbur boʻlgani sababli boshdan kechirgan tuygʻulari sabab boʻlgan.
Ichki xavfsizlik vazirligi (DHS) BBC’ning Bel ishi boʻyicha bergan savollariga javob bermadi. ICE ilgari "oʻlim uchun ICE’ni ayblashga boʻlgan har qanday urinish"ni rad etgan edi.
"Ammo, chiqarib yuborishga qarshi kurashib, mamlakatda noqonuniy qolish — bu tanlov. Uyga bepul parvoz va 2 600 dollar bilan ketish ham tanlovdir", degan edi vakil shu yil boshida ushbu ish haqida soʻralganda AQSh ommaviy axborot vositalariga.
Oʻlimidan oldingi haftalarda Bel Springfilddagi deportatsiyaga duch kelayotgan gaitiliklarni qoʻllab-quvvatlash markaziga qatnab turgan.
Uning hamasoschisi Viles Dorsenvil BBC’ga Bel ICE’dan tasmani olib tashlashni soʻrab ariza berishga harakat qilganini aytdi.
"U ICE muassasalariga ikki marta borib… ulardan toʻpiqdagi moslamani olib tashlashni oʻtinib soʻradi", dedi u. "Ular unga tasmani taqguncha, u shu yerda boʻlish uchun hamma narsani toʻgʻri qilgan edi".
Umuman olganda, Tramp maʼmuriyati 13 ta mamlakatdan kelgan bir milliondan ortiq immigrant uchun TPS’ni bekor qildi. Bu oʻzgarishlar koʻplab odamlarning bir kechada qonuniy maqomdan noqonuniy migrantga aylanishini anglatar edi.
2024 yilda Tramp chegara xavfsizligi va hujjatsiz migrantlarni ommaviy deportatsiya qilishni oʻz saylovoldi kampaniyasining markaziy vaʼdalariga aylantirdi. Soʻrovnomalar shuni koʻrsatadiki, chegara siyosati hali ham respublikachilar orasida kuchli qoʻllab-quvvatlanmoqda, ammo kengroq immigratsiya nazorati kampaniyasini qoʻllab-quvvatlash bu yil kamaydi.
Ohayo boʻlajak oraliq kongress saylovlarida "tebranuvchi" (hal qiluvchi) shtatga aylandi va undagi Respublikachilar egallab turgan ikkita Senat oʻrnidan biri uchun kurash ketmoqda. Tramp saylovchilar faolligini oshirish va kamayayotgan reytinglarni qoplash maqsadida shtatga allaqachon ikki marta tashrif buyurdi.
Shu oy boshida Ohayo shtatining Yangstaun shahrida boʻlib oʻtgan mitingda Tramp yana Springfild mavzusiga qaytdi.
"Ohayoda kichik bir shaharcha bor, juda goʻzal shaharcha, u yerga 35 000 ga yaqin gaitilikni tashlab ketishgan. Xoʻsh, ularni olib chiqib ketishmoqda va ular deyarli tugaydi, biz esa shaharni oʻz egalariga qaytarmoqdamiz", dedi u olqishlar ostida.
Tramp maʼmuriyati 2025 yil iyun oyida gaitiliklar uchun TPS’ni tugatishini birinchi marta eʼlon qildi va undan keyingi huquqiy kurash Oliy sudgacha yetib bordi, sud esa yozda maʼmuriyat foydasiga qaror chiqardi.
"TPS’dagi 'T' harfi VAQTINCHALIK (TEMPORARY) deganini anglatadi, ammo bu maqomlarning koʻpi de-fakto amnistiyaga aylanib qolgan edi", dedi Ichki xavfsizlik vazirligining bosh yuriskonsulti Jeyms Persival qarordan soʻng. "Bu qonun ustuvorligi va sogʻlom fikrning gʻalabasidir".
Avgust oyida ijtimoiy tarmoqlardagi postda Ichki xavfsizlik vazirligi gaitiliklarning zanjirband va oq formada deportatsiya reysiga olib chiqilayotgani aks etgan videoni ulashdi. Shodmona kuy ostida berilgan videoda TPS muddati tugagan gaitiliklarga "DARHOL KETISh" uqtirilgan.
Tramp maʼmuriyati amerikaliklarni himoya qilish uchun shaharda huquqni muhofaza qilish operatsiyalarini oʻtkazayotganini aytmoqda. Shuningdek, u Gaiti odamlar qaytishi uchun yetarlicha xavfsiz ekanini bildirmoqda.
Biroq mamlakat hali ham AQSh Davlat departamentining eng yuqori 4-darajali "Sayohat qilmang" ogohlantirishi ostida qolmoqda.
Springfildda uzoq muddatli iqtisodiy inqiroz belgilari hali ham koʻrinadi — yopilgan fabrikalardan tortib, derazalari taxtalab tashlangan uylargacha.
Amerika Oʻrta Gʻarbining bu qismi oʻtgan asrdagi deindustriallashuvdan jiddiy jabr koʻrdi, oʻshanda bir vaqtlar goʻllab-yashnagan fabrikalardan boʻshatilgan ishchilar qirgʻoqlarga yoki issiqroq janubiy shtatlarga koʻchib ketishgan.
Soʻnggi besh yil ichida shaharga taxminan 20 000 ga yaqin gaitilik aholi kelib joylashdi. Koʻplari 2010 yildagi vayronkor zilziladan qochgan. Boshqalari esa 2021 yilda Prezident Jovenel Moiz suiqasd natijasida oʻldirilganidan keyin boshlangan zoʻravonliklar va tartibsizliklar fonida Gaitini tark etgan.
Natijada Springfild aholisi tez surʼatlar bilan oʻsdi. TPS boʻyicha qonuniy maqomga ega boʻlgan koʻplab gaitiliklar fabrikalar va tarqatish omborlarida kam ish haqi toʻlanadigan ishlarni egallashdi.
Rik Jonson — ICE’ning deportatsiya kampaniyasining ashaddiy tarafdori
Dengiz piyodasi faxriysi Rik Jonsonning verandasi bayroqlar bilan bezatilgan. Yulduzli va chiziqli bayroq AQSh Harbiy-deniz kuchlari va Dengiz piyodalari korpusi bannerlari yonida hilpirab turibdi.
Jonsonning ayoli Harbiy-deniz kuchlarida xizmat qilgan, oʻzi esa Kaliforniyadagi Kemp-Pendltonda dengiz piyodasi boʻlgan. Harbiy xizmatdan tashqari, u butun umri davomida Springfildda yashagan. U ICE’ning deportatsiya kampaniyasini kuchli qoʻllab-quvvatlashini ochiq-oydin bildirdi.
"Bizni toʻgʻri tushunasiz", dedi u. "Biz Amerikani sevamiz, amerikaliklarni sevamiz — har qanday amerikalikni, lekin siz maʼlum darajada amerikalik boʻlishingiz kerak".
Jonson bu mahallaga 10 yil oldin koʻchib oʻtgan, ammo sanoatning yoʻqolishi uning katta qismini huvillatib qoʻyganini aytdi. "Ular atrofimdagi hamma uyni buzib tashlashdi, mening qoʻshnilarim yoʻq desa ham boʻladi", dedi u. "Yagona qoʻshnilarim — shu yerdagi gaitiliklar, ular menga xalaqit berishmaydi".
Uning aytishicha, ular toʻrt yilcha oldin koʻchib kelishgan, "ammo ular juda koʻp". U shuningdek, "haydash bilan bogʻliq muammolar"ni koʻrsatib oʻtdi.
Springfildning boshqa sokin aholisi ham bu fikrni maʼqullaydi va gaitilik jamoa kelganidan keyin yoʻl-transport hodisalari ortganiga ishonadi.
2023 yilda 11 yoshli Eyden Klark maktab avtobusi kichikvini bilan toʻqnashib, agʻdarilib ketishi oqibatida halok boʻldi. asli gaitilik boʻlgan mikroavtobus haydovchisi German Jozef AQShning haqiqiy haydovchilik guvohnomasiga ega boʻlmagan va qamaldi.
Eydenning otasi Neytan Klark keyinchalik Springfild shahar komissiyasi yigʻilishida soʻzga chiqib, siyosatchilarni oʻgʻlining oʻlimidan immigrantlarga qarshi kayfiyatni uygʻotish uchun "siyosiy qurol" sifatida foydalanganini qoraladi va oʻgʻli tasodifan halok boʻlganini aytdi.
Jonsonning xavotiri — bu oʻzgarishlarning masshtabi va surʼatidir. "Aslida bu ularning miqdori", dedi u BBC’ga. "Agar bu yerga kelsang, qonuniy kelishing kerak. Vaqtinchalik himoyalangan maqom tugadi… ketish vaqti keldi".
Soʻnggi besh yil ichida Springfildga taxminan 20 000 kishilik gaitilik aholi kelib joylashdi
20 yil oldin Gaitini tark etgan Passhur Kastelli boshqaradigan yaqin oradagi oziq-ovqat doʻkonida koʻp javonlar boʻsh, faqat diniy shamlar va ushbu eʼtiqodli jamoa orasida ommabop boʻlgan katolik muqaddaslarining ramkadagi suratlari joylashgan javonlar bundan mustasno.
"Men yangi tovar sotib ololmayman, chunki xaridorlar kelmayapti", dedi u.
"Vaholanki, jamoamizda shifokorlar bor, muhandislar bor… biz bu yerga yaxshiroq hayot kechirish, Gaitidagi oilamizga yordam berish uchun kelganmiz, bilasizmi? Mamlakatimiz bizga xavfsizlikni taklif qilolmaydi".
Doʻkonda 20 daqiqa boʻlganimizdan soʻng, birinchi xaridor keldi. Ismi aytilishini istamagan bu odam omborda uch yil ishlaganini aytdi.
Ammo TPS maqomini yoʻqotgan boshqalar singari, u ham ishlash huquqidan mahrum boʻlgan boʻlishi mumkin.
Kastelli bilan gaplashaturib, u oʻng shim ishini koʻtardi va katta toʻpiq kuzatuv moslamasini koʻrsatdi.
ICE’ning aytishicha, bunday qurilmalar ularning "Hibsga muqobil variantlar" dasturining bir qismidir. "Manga tanlov berildi: toʻpiq moslamasini taqib, har ikki haftada hisobot berib turish yoki deportatsiya qarorimga imzo chekish", dedi u.
Doʻkondan chiqayotganimizda Kastelli eshikni qulflab oldi, u endi uni yopiq tutadi. Qoʻshnilardan biri bizni koʻrib, ICE reyd oʻtkazayotgan boʻlishidan xavotirlanib, Kastellining ahvoli yaxshimi-yoʻqligini soʻrab baqirdi.
Bu, Tramp shaharni milliy diqqat markaziga olib chiqqanidan yillar oʻtib va saylovchilar uning prezidentligining qolgan qismini hal qilish uchun ovoz berishga borishlariga bir necha hafta qolganda, ushbu shahar hali ham qanchalik timsol — Amerikaning ikki xil talqini timsoli boʻlib qolayotganining eslatmasi edi.