Eron yana ballistik raketa ishlab chiqarishni boshladi — WSJ

**Eron ballistik raketa ishlab chiqarishni qayta yo‘lga qo‘ydi — WSJ**

Eron zaxirada qolgan komponentlar va yerosti maydonlaridan foydalangan holda ballistik raketalar ishlab chiqarishni yana boshladi.

Bu holat AQSH va Isroil 28-fevralda boshlangan urushdagi asosiy yutuqlardan biri sifatida taqdim etgan natijani shubha ostiga qo‘ymoqda. Chunki urush boshida Erondagi raketa obyektlari va sanoat infratuzilmasiga “muvaffaqiyatli zarbalar” berilgani aytilgandi. Biroq Tehron hozir suyuq va qattiq yonilg‘ili raketalarni yig‘ish bilan shug‘ullanmoqda.

Razvedka Erondagi bir nechta yerosti maydonlarida, jumladan mamlakat janubi-sharqidagi Hojir majmuasida faollikni qayd etmoqda. Takroriy zarbalardan himoyalanish uchun yangi yerosti yig‘ish majmualarini qurish urinishlari ham kuzatilgan.

Hozircha gap mavjud komponentlardan urushdan oldingiga nisbatan ancha kichik hajmlarda yig‘ish haqida ketmoqda. AQSH va Isroil zavodlarning bir qismini ishdan chiqargan. Dengiz blokadasi esa raketa qismlari va ishlab chiqarish uchun zarur xomashyoni Eronga olib kirishni qiyinlashtirgan.

Amerikaning Missile Defense Advocacy Alliance tashkiloti katta tahlilchisi Tal Inbar obyektlarni vayron qilish bilan dasturni yo‘q qilish o‘rtasidagi farqni tushuntirdi.

“Obyektlar bombardimon qilinmasa, shikastlangan infratuzilmani tiklash va boshqa mamlakatlardan yangi butlovchi qismlar sotib olish mumkin. Eron o‘zining raketa ishlab chiqarish quvvatlarini tiklamayapti, deb o‘ylash uchun haddan tashqari sodda bo‘lish kerak”, dedi u.

Oq uy vakili Tehron ballistik raketalar ishlab chiqarishni qayta boshlaganmi yoki yo‘qmi, degan savolga bevosita javob bermadi, biroq Eronning yadroviy obyektlari “yo‘q qilingani” va uning qurolli kuchlari jiddiy zaiflashganini ta’kidladi.

Pentagonning bosh vakili Shon Parnellning aytishicha, AQSH “Eronning dron, raketa va harbiy-dengiz sanoati salohiyatining 90 foizgacha qismini yo‘q qilgan”, shuningdek uning raketa va dronlarni uchirish qobiliyatini “sezilarli darajada zaiflashtirgan”.

Amerikalik amaldorlardan biri Eron iyun oyi o‘rtalarida Tramp bilan Hormuz bo‘g‘ozini ochish va urushni to‘xtatish bo‘yicha muzokaralarni boshlash haqidagi dastlabki kelishuvdan so‘ng ishlab chiqarishning past darajasiga chiqqan bo‘lishi mumkinligini aytdi. Uning fikricha, Tehronda kamida yuzlab raketani yig‘ish uchun yetarli komponentlar bor.

Markaziy razvedka boshqarmasining sobiq tahlilchisi, hozirda London Qirollik kolleji tadqiqotchisi Jim Lemson Eron urushdan oldin jangovar kallaklar, korpuslar va boshqaruv tizimlarini zaxiralab qo‘yganini ta’kidladi. U mamlakatda yana “yuzlab, ehtimol minglab” raketalar ishlab chiqarish imkoniyati borligini bildirdi.

Inbar esa Eron arsenalida hanuz minglab ballistik raketalar mavjud, deb hisoblaydi. Mamlakat ularning bir qismini, jumladan ko‘chma va nisbatan arzon bo‘lgan “Kheibar Shekan”ni qo‘llashda davom etmoqda. Jumladan, 9-sentyabr kuni Eron AQSHning Iordaniyadagi aviabazasini raketalar bilan o‘qqa tutdi.

Aprel oyidayoq Pentagon rahbari Pit Hegset Eronning raketa dasturi “amalda yo‘q qilingan”ini va mamlakatda yangi raketalar ishlab chiqarish imkoniyati yo‘qligini aytgandi.

Bundan avval Reuters sun’iy yo‘ldosh tasvirlariga tayanib, Eron 2025-yildagi hujumlarda zarar ko‘rgan yadro va raketa obyektlarini qayta tiklayotgani haqida xabar bergan edi. Ular orasida Natanz va Isfahondagi tunnellar, Sheroz va Qum yaqinidagi raketa bazalari ham bor edi.