Eron yadroviy kelishuvga rioya qilmagani uchun BMT Xavfsizlik Kengashiga topshirildi
Tehron rezolyutsiyani qoralab, inspektsiyalarning buzilishida uning yadroviy obʼyektlariga AQSh va Isroil tomonidan berilgan zarbalarni aybladi.
Eron yadroviy majburiyatlarni bajarmagani uchun BMT Xavfsizlik Kengashiga topshirildi
BMTning yadroviy nazorat organi Eronni qurollarni tarqatmaslik toʻgʻrisidagi shartnoma boʻyicha oʻz majburiyatlarini «bajarmagani» uchun Xavfsizlik Kengashiga topshirdi — bu oxirgi 20 yil ichidagi birinchi shunday qadamdir.
Atom energiyasi boʻyicha xalqaro agentlik (AEXA) boshqaruvchilar kengashi Venadagi yigʻilishda tegishli rezolyutsiyani qabul qildi.
Unda Eronning yadroviy materiallari, jumladan, yuqori darajada boyitilgan uran zaxirasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar yetishmasligi, shuningdek, AEXA inspektorlarining yadroviy obʼyektlarga kirishi cheklangani koʻrsatilgan.
Tehron AEXA qarorini qoralab, AQSh va Isroilning uning yadroviy obʼyektlariga bergan zarbalari tekshiruvlar oʻtkazilishiga xalaqit berganini bildirdi.
Shunga qaramay, yangi sanktsiyalar joriy etilishi ehtimoli kam deb hisoblanmoqda, chunki Eronning ittifoqchilari boʻlgan Xitoy va Rossiya Kengashda veto huquqiga ega.
Buyuk Britaniya, Frantsiya, Germaniya va AQSh tomonidan taqdim etilgan AEXA rezolyutsiyasini 23 ta davlat qoʻllab-quvvatladi, sakkiztasi esa betaraf qoldi. Xitoy, Rossiya va Niger unga qarshi ovoz berdi.
Eron AEXAni bunday rezolyutsiyani qabul qilmaslik haqida bir necha bor ogohlantirgan edi.
«Ular Eronning kafolatlangan yadroviy obʼyektlariga hujum qilishadi, normal tekshiruv jarayonini izdan chiqarishadi va keyin aynan shu uzilishdan rezolyutsiya qabul qilish uchun bahona sifatida foydalanishadi», deb yozdi Eron tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari Kazem Gʻaribobodiy X ijtimoiy tarmogʻidagi postida.
Isroil va AQSh 2025 yil iyun oyidagi 12 kunlik mojaro paytida ushbu obʼyektlarga bir nechta zarbalar berganidan beri AEXA Eronning yadroviy inshootlariga kira olmayapti.
Ushbu obʼyektlar 28 fevralda Isroil va AQSh tomonidan boshlangan soʻnggi urushda yana zarbalarga uchradi.
Eronning taʼkidlashicha, uning obʼyektlariga, jumladan Natanz va Fordodagi uranni boyitish zavodlariga qilingan hujumlar tufayli u AEXA inspektorlariga ushbu obʼyektlarga tashrif buyurishga ruxsat bermayapti.
Tehron, shuningdek, ushbu obʼyektlarga kirish huquqi urushni tugatish boʻyicha AQSh va Isroil bilan kengroq kelishuvga kiritilishini istaydi.
Eron oʻz yadroviy dasturi faqat tinchlik maqsadlarini koʻzlashini bir necha bor taʼkidlagan.
AQSh, Isroil va bir qator Yevropa davlatlari Tehron yadroviy qurol yaratishga intilayotganidan xavotir bildirib, bu daʼvoni shubha ostiga qoʻygan.
AQSh rasmiylariga koʻra, AQSh va Isroilning Eronga qarshi soʻnggi urushi boshlanishida Tehronda 60 foizgacha boyitilgan taxminan 440 kg (970 funt) uran boʻlgan.
Ushbu materialni qurol darajasidagi uran uchun talab qilinadigan 90 foizlik darajagacha nisbatan tez boyitish mumkin.