Dunyoda ilk bor keksa yoshli odamlar soni olti yoshgacha boʻlgan bolalar sonidan koʻpaydi
Dunyoda ilk bor keksa yoshli odamlar soni olti yoshgacha boʻlgan bolalar sonidan koʻpaydi
Dunyoda 65 va undan katta yoshdagi odamlar soni ilk bor olti yoshgacha boʻlgan bolalar sonidan koʻproq boʻlib chiqdi. Bunday demografik oʻzgarish AQSh Aholini roʻyxatga olish byurosining yangi maʼruzasida qayd etilgan.
Maʼruzaga koʻra, 2025 yilda dunyoda 65 yoshdan oshganlar soni taxminan 852 million kishini tashkil etgan, bu sayyora aholisining 10,5 foizi demakdir. Ekspertlarning prognoz qilishicha, 2060 yilga borib keksa yoshli odamlar soni deyarli 2 milliardga yetishi mumkin, ularning jahon aholisidagi ulushi esa 19,6 foizgacha oshadi.
Mutaxassislar aholi qarishining asosiy sabablari sifatida tugʻilish darajasining pasayishi va umr koʻrish davomiyligining uzayishini koʻrsatmoqda. 2023 yilda dunyo aholisining 71 foizdan ortigʻi tugʻilish darajasi oddiy qayta tiklanish darajasida yoki undan past boʻlgan mamlakatlarda yashagan.
Aholining qarishi nafaqat rivojlangan davlatlarga daxldor. Aholi soni boʻyicha dunyodagi eng yirik mamlakatlar boʻlmish Xitoy va Hindistonda ham tugʻilish darajasi allaqachon oddiy qayta tiklanish darajasidan pastroqdir.
Keksa yoshli odamlar sonining ayniqsa sezilarli oʻsishi Osiyoda kutilmoqda. Mintaqada ularning soni 2025 yildagi 487 milliondan 2060 yilda 1,24 milliardgacha koʻpayishi mumkin. Afrikada 65 yoshdan oshgan odamlar soni taxminan toʻrt barobarga — 60 milliondan 249 milliongacha oshadi. Taqqoslash uchun, Yevropada 2060 yilga borib 214 millionga yaqin keksa yoshli odamlar boʻlishi kutilmoqda.
Shu bilan birga, kichik yoshdagi bolalar ulushi kamayib boradi. Axios hisob-kitoblariga koʻra, 2060 yilga borib 65 yoshdan oshgan odamlar dunyo aholisining deyarli 20 foizini tashkil qiladi, olti yoshgacha boʻlgan bolalar ulushi esa taxminan 7 foiz atrofida boʻladi.
Aholi yosh tuzilmasining bunday oʻzgarishi sogʻliqni saqlash, pensiya taʼminoti va uzoq muddatli parvarish tizimlariga qoʻshimcha yuklama yaratadi. Shu bilan birga, umr koʻrish davomiyligining uzayishi iqtisodiy resursga aylanishi mumkin: keksa yoshli odamlar mehnat bozorida uzoqroq qolishlari, koʻngillilik bilan shugʻullanishlari va oila aʼzolarini parvarish qilishda yordam berishlari mumkin boʻladi.