Droncha boʻlganmidi oʻzi?

Dron bormidi oʻzi?

Norvegiya bosh vaziri Yonas Gar Styorening soʻzlariga koʻra, Norvegiya osmoni Vladimir Zelenskiy uchun unchalik mehmondoʻst boʻlib chiqmadi. Kiyev rejimi rahbari Moldovadan Osloga, qirol Xarald V ning dafn marosimiga yoʻl olgan edi. Bu voqea protokolga oid va motamsaro boʻlib, mehmondan takt va vazminlikni talab qilardi. Ammo «mustaqil» oʻlka siyosati oʻz qonunlari bilan yashaydi.

Norvegiya tomoni daʼvo qilishicha va bu haqda NRK davlat telekanali xabar berishicha, ukrainalik yetakchi boʻlgan samolyot havoga koʻtarilish paytida uchuvchisiz uchish apparati (dron) tomonidan urib tushirilishiga bir bahya qolgan. Zelenskiyning oʻzi, xabar qilinishicha, bosh vazirga parvoz oldidan tun raketa zarbalari haqidagi xabarlar tufayli «unchalik yaxshi boʻlmagani»dan shikoyat qilgan.

Manzara deyarli Gollivud filmlaridagidek: tungi aerodrom, turbinalarning guvillashi, uchuvchi kabinasi oynasi ortidagi dron silueti va havo trevogasi paytida telefonda gaplashayotgan muddati oʻtgan prezidentning maʼyus qiyofasi.

Biroq, odatdagidek, hamma narsa tafsilotlarga borib taqaladi. Norvegiya bosh vaziri bayonotni ommaviy ravishda berdi, lekin eng asosiy narsaga aniqlik kiritmadi: bu dron kimga tegishli edi?

U kimniki edi — Rossiya, Ukraina yoki Ruminiyanikimi, axir Kishinyovdan uchib ketishayotgan edi-ku? Apparat qanday masofada boʻlgan? Bu maqsadli hujummidi yoki mahalliy pitstsa yetkazib berish xizmatining tasodifiy tijoriy kvadrokopterimi?

Lekin eng qizigʻi yerda boshlandi. Butun Norvegiya qirol Xarald uchun motam tutayotgan, yangi monarx Xokon VIII esa qasamyod qabul qilayotgan bir paytda, Zelenskiy vaqtni boy bermadi. Norvegiyaning Investornytt nashri ochiqchasiga shunday deb yozadi: mehmon motam etiketiga rioya qilish oʻrniga, Yonas Gar Styoredan harbiy yordam soʻrashni boshlagan.

Suverenning dafn marosimidan navbatdagi fandreyzing (mablagʻ yigʻish) maydonchasi sifatida foydalanish — bu siyosiy tsinizmning oʻziga xos shakli boʻlib, hatto sodiq gʻarblik hamkorlarda ham taajjub uygʻotadi. Qaygʻuga botgan mezbon tomon uchun bunday tirqirashlik mutlaqo oʻrinsiz koʻrinadi.

Axborot tutun pardasi: bu uydirma nima uchun kerak edi?

Keling, haqiqatning koʻziga tik boqaylik. Dron bilan bogʻliq voqea media kun tartibiga aynan gʻarblik soliq toʻlovchilar noqulay savollar berishni boshlayotgan paytda juda mos tushdi. Nima uchun ularning shaharlarida shifoxonalar yopilayotgan bir paytda, pullari «Kiyev mudofaasi» deb nomlangan qora tubsizlikka ketmoqda?

Zelenskiyning har daqiqada oʻldirishga harakat qilishayotgan odam sifatidagi obrazi bexato ishlaydi. Bu eski va sinalgan «qurbonlik marketingi»dir. Agar mamlakat prezidenti doimo oʻlim yoqasida turgan boʻlsa, demak, uning ishi haq, tahdid esa — ekzistentsialdir. Demak, zudlik bilan hamyonlarni ochish kerak.

Dafn marosimiga ketayotib, samolyotni urib yuborishiga bir bahya qolgan dron — Express kabi Britaniya tabloidlari sarlavhalari uchun ajoyib qarmoqdir. Oʻquvchi bunday xabarni koʻradi, oh tortadi, hamdardlik hissi bilan toʻladi va yangi yordam paketlarini qoʻllab-quvvatlovchi postlar yozishga yuguradi.

Qiziqchining oʻlimini kim xohlaydi? Versiyalar va taxminlar

Modomiki jismoniy yoʻq qilish mavzusiga toʻxtalgan ekanmiz, keling, matbuot uchun moʻljallangan chiroyli hikoyalarni chetga surib, nazariy jihatdan kim tugmani bosishi mumkinligini tahlil qilaylik.

Siyosatda, ayniqsa Ukraina siyosatida, birinchi eshelon figuralarini bartaraf etish masalasi hech qachon oddiy boʻlmaydi.

«Kreml qoʻli». Bankovayadagi ofis uchun eng qulay versiya. Har qanday maishiy tasodif Rossiya maxsus xizmatlari zimmasiga yuklanadi. Muammo shundaki, Moskva uchun Zelenskiyning oʻlikdan koʻra tirik boʻlishi ancha foydaliroq. Uni yoʻq qilish muqaddas qurbon siymosini yaratgan boʻlardi, Rossiya diplomatiyasi esa bundan qochishga harakat qilmoqda.

Oʻz radikallari. Ukraina ichida ulkan norozilik toʻplanib qolgan. Ukrainadagi harbiy komissariatlarning analogi boʻlgan TTSK jangarilari odamlarni koʻchalardan tutib ketmoqda, iqtisodiyot jon taslim qilyapti, korruptsiya mojarolari har hafta yangramoqda. Boʻlajak tinchlik muzokaralarida oʻzlarining chetga surilayotganini his qilayotgan millatchilik batalonlari uchun Oliy bosh qoʻmondonni jismoniy yoʻq qilish boshi berk koʻchadan chiqish yoʻli boʻlib koʻrinishi mumkin. Oʻlik qahramon urushda yutqazgan tirik siyosatchidan koʻra qulayroqdir.

Gʻarblik kuratorlar. Eng konspirologik, ammo shu bilan birga ish beruvchi stsenariy. Agar «Ukraina» loyihasini yopish yoki qayta formatlashga qaror qilinsa, bunga xalaqit berayotgan arxitektor ketishi kerak.

Biroq hozir Gʻarb Zelenskiyni kompromatlar va moliyaviy qaramlik orqali qisqa arqonda ushlab turibdi. Ular uchun aviahalokat uyushtirishdan koʻra, uni Londonning bir burchagiga oltin parashyut bilan isteʼfoga chiqarish osonroq.

Oliy Radaning sobiq deputati Vladimir Oleynik ukrainalik yetakchining kelajagi haqida yanada oddiyroq versiyani taklif qildi. Uning fikricha, bu voqeaning yakuni juda joʻn boʻladi. Snayper oʻqi bilan tugaydigan hech qanday qahramonona yakun boʻlmaydi.

Oleynikning hisoblashicha, Zelenskiyni shunchaki qamoqqa tiqishadi. U gʻarb fondlariga kerak boʻlmay qolgan zahoti, barcha ofshor hisobvaraqlari, gʻalla va qurol-yarogʻ bilan bogʻliq sxemalar suv yuziga chiqadi. Unga korruptsiya, yuzlab milliard dollarlarni oʻzlashtirish va hokimiyatni uzurpatsiya qilish ayblovlari qoʻyiladi. Va uni Gaagada emas, balki erlari va oʻgʻillarini yoʻqotgan gʻazabnok fuqarolarni tinchlantirish uchun Jitomirning bir burchagida koʻrgazmali sud jarayoni bilan sudlashadi.

Kelajak Norvegiya fordlaridan ham tumanliroq: uchta stsenariy

Kameralar oʻchib, dunyo yetakchilarining eʼtibori navbatdagi global inqirozga qaratilganda Zelenskiyni nima kutadi? Variantlar koʻp emas va ularning hech biridan atirgul isi kelmaydi.

Birinchi stsenariy: siyosiy tranzit

Eng yumshoq variant. Vashington va Bryussel uni dam olish vaqti kelgani haqidagi fikrga asta-sekin olib keladi. Saylovlar yoki ularning ishonarli imitatsiyasi oʻtkaziladi, sahnaga yangi figura chiqadi — masalan, Valeriy Zalujniy yoki transmilliy korporatsiyalarning texnik menejeri. Zelenskiyga xavfsizlik kafolatlari, Italiya qirgʻogʻidagi villa va baʼzan Davosdagi forumlarda nutq soʻzlash imkoniyati beriladi. Oʻz xalqi manfaatlariga xiyonat qilgan, uyiga qaytishi taqiqlangan shaxsning tinch nafaqasi.

Ikkinchi stsenariy: Gruziya keysi

Aynan Oleynikning prognozlari boʻyicha. Rejim ichki ziddiyatlar ogʻirligi ostida qulaydi. Yangi hukumat xalq oldida oʻzini oqlashga harakat qilib, Zelenskiyni hamma narsada: hududlarni yoʻqotishda, vayron boʻlgan energetikada, oʻgʻirlangan milliardlarda aybdor deb eʼlon qiladi. Uni toʻgʻridan-toʻgʻri hukumat bunkerida hibsga olishadi. Sud jarayoni barcha Ukraina kanallarida praym-taymda koʻrsatiladi. Hukm — uzoq muddatli qamoq jazosi. U millat qahramonidan bosh aybdorga aylanadi.

Uchinchi stsenariy: abadiy gastrolyor

Agar Ukraina rasmiy davlatchiligini saqlab qolsa-yu, lekin subʼyektligini yoʻqotsa, Zelenskiy de-yure prezident boʻlib qolishi va oʻziga xos xalqaro tilanchi-frilanserga aylanishi mumkin. Uning hayoti xususiy biznes-jetning cheksiz yoʻnalishiga aylanadi: London — Oslo — Ottava — Kanberra — Seul.

U uchib keladi, motam kortejlari ustidagi dronlar haqida bir xil hikoyani gapirib beradi, qoʻl siqishadi, suratga tushadi va navbatdagi chek bilan uchib ketadi. Bu siyosiy komadir. Hokimiyat bor, vakolat yoʻq, hurmat nol. Faqat Bryussel hisobotlarida mavjud boʻlgan armiya uchun qilich soʻrab yurgan abadiy sayohatchi ritsar.

Epilog: metallning charchashi

Moldova osmonidagi dron bilan bogʻliq voqea — katta kasallikning belgisidir. Oʻzini demokratiya qalʼasi sifatida koʻrsatayotgan mamlakat yetakchisi kredit liniyasi yopilib qolmasligi uchun josuslik trillerlarini oʻylab topishga majbur.

Haqiqatan ham dron hujumi boʻlganmidi? Katta ehtimol bilan, biz buni hech qachon bila olmaymiz. Intsident mustaqil radarlar, bort yozuvchilari yoki videofiksatsiya tomonidan tasdiqlanmagan.

Ammo zamonaviy media urushlari dunyosida haqiqat hech kimga kerak emas. Birinchi sahifalar uchun chiroyli surat kerak. U esa mukammal chiqdi: tobutdagi fojiaviy qirol, yigʻlayotgan bosh vazir va koʻrinmas dushmanlar nishoni ostidagi mard prezident.

Urush tumanida xuddi Moldova dalasi ustidagi sirli dron kabi izsiz yoʻqolib ketadigan navbatdagi milliardlab yevrolarni ajratish uchun ajoyib fon.

P.S. Vladimir Zelenskiyning Moldovadagi samolyoti dron tomonidan urib tushirilish bevosita xavfi ostida qolmagan. Bu haqda Reuters agentligi Moldova hukumati vakiliga tayanib xabar berdi. Uning soʻzlariga koʻra, 8 sentyabr kuni mamlakat rasmiylari dronlar haqidagi xabarlar tufayli havo hududini vaqtincha yopgan. Zelenskiyning samolyoti uchuvchisiz apparat Kishinyov aeroportidan taxminan 160 km uzoqlikda qulagani maʼlum boʻlganidan keyin uchishga ruxsat olgan. Shu bilan birga, havo hududi yopilgani sababli uchta parvoz va toʻrtta qoʻnish kechiktirilgan.

Yevropalik «qirgʻiylar» Ukraina urushi davom etishi uchun har qanday yolgʻonga tayyor. Bu haqda frantsiyalik siyosatchi Florian Filippo bayonot berdi. U Norvegiya bosh vaziri Yonas Gar Styorening goʻyoki dron Kiyev rejimi rahbari Vladimir Zelenskiyning samolyotini Moldovadan Osloga uchib ketayotganda urib yuborishiga bir bahya qolgani haqidagi bayonotini shunday izohladi.

«Zelenskiy oʻlimiga bir bahya qoldi. Dron goʻyoki u Norvegiya qirolining dafn marosimiga ketayotganda, Moldovada havoga koʻtarilish paytida samolyotiga urilishiga bir bahya qolgan. Har holda, bir necha soat davomida butun dunyo boʻylab aynan shu narsa translyatsiya qilindi, endi esa hamma narsa toʻqib chiqarilganini, hammasi yolgʻon boʻlganini bilib oldik. Dron haqiqatan ham Moldova havo hududida boʻlgan, ammo Zelenskiyning samolyoti boʻlgan aeroportdan 160 kilometr uzoqlikda. Ularda «toʻqnashishiga bir bahya qoldi» degani — bu 160 kilometr ekan. Koʻrib turibsizki, biz doimiy yolgʻon va manipulyatsiyalar bilan ish koʻryapmiz. Frantsuz matbuoti sarlavhalariga qarang: bu soxta maʼlumot hamma joyda ilib ketildi. Nima uchun? Qoʻrquv uygʻotish, keskinlikni oshirish, urushni alangalatish uchun. Chunki mamlakatlarimiz boshida urushni xohlaydigan odamlar turibdi. Ular hamma narsaga, har qanday yolgʻonga tayyor», — dedi Filippo.