Doʻkondorlar ijtimoiy tarmoqlardagi har bir post orqali doʻkon oʻgʻriligiga qarshi kurashmoqdalar

Doʻkondorlar ijtimoiy tarmoqlardagi har bir post orqali doʻkon oʻgʻriligiga qarshi kurashmoqda

Bir necha soniya ichida gʻoyib boʻlgan 120 funt sterlinglik bir martalik barbekyu moslamalari. Olib qochilgan shokoladlar taxlami. Mevalarni koʻtarib qochayotgan balaklava kiygan kichkina bolakay.

Erdogan Yigitoglu oʻz videolarini koʻzdan kechirar ekan, kuzatuv kameralariga muhrlangan va baʼzilarini internetda baham koʻrgan eng dahshatli doʻkon oʻgʻriliklariga eʼtibor qaratadi.

Bornmutdagi oziq-ovqat doʻkoni egasi olti yildan beri ijtimoiy tarmoqlarni doʻkon oʻgʻrilariga qarshi kurashda eng samarali vosita deb biladi. Uning aytishicha, bu muammo unga har yili minglab funt sterling zarar keltiradi.

Yigitoglu oʻz doʻkonini 19 yildan beri boshqarib keladi va uning taʼkidlashicha, doʻkon oʻgʻrilarini omma oldida sharmanda qilish va ularning doʻkonga kirishini taqiqlash soʻnggi bir necha yil ichida jinoyatchilikni kamaytirishga yordam bergan.

«Doʻkon oʻgʻrilari biznesga, atrof-muhitga, mamlakatga zarar yetkazadi», deydi u.

«Ular sizning choʻntagingizdan, mening choʻntagimdan, hammaning choʻntagidan oʻgʻirlashmoqda.

Agar men bu mahsulotni sotmasam, soliq toʻlay olmayman».

Uning hisob-kitoblariga koʻra, u joylashtirgan videolarda oʻgʻrilik qilayotgani aks etgan odamlarning 40-50 foizi keyinchalik tovarlar pulini toʻlash uchun qaytib keladi. Uning qoʻshimcha qilishicha, koʻpchilik endi uning doʻkonidan butunlay uzoqroq yuradi.

Uning aytishicha, u faqat oʻgʻrilik aniq va yaqqol koʻrinib turgan holatlardagina video joylashtiradi.

Xaridorlar uning usulini qoʻllab-quvvatlamoqda. Bir yosh xaridor Yigitogluga oʻtgan kuni kechqurun joylashtirgan videosi unga «yoqqanini» hayajon bilan aytadi.

Bu postlar juda ommabop boʻlib, baʼzida yuz minglab yoki hatto millionlab koʻrishlarga ega boʻladi.

Yigitoglu oʻz videolari qanday taʼsir koʻrsatishi mumkinligini tushunishini va baʼzi doʻkon oʻgʻrilari unga ushbu videolarni ularning ish joylarida koʻrishganini aytishganini bildirdi.

Uning aytishicha, agar u odam chin dildan pushaymon boʻlganiga va «yaxshi bahonasi» borligiga ishonsa, videoni oʻchirib tashlaydi.

Biroq uning doʻkon oʻgʻrilariga yoʻllagan murojaati aniq: «Biz doimo kuzatamiz, tasvirga olamiz va doimo baham koʻramiz».

Xempshirdagi «Setley Ridge Farm Shop» doʻkonini boshqaradigan Garet Kimbri ham doʻkoni nishonga olinganidan keyin ijtimoiy tarmoqlarga murojaat qildi.

Shu yilning aprel oyida uning Nyu-Forestdagi doʻkonidan qiymati qariyb 400 funt sterlinglik steyk oʻgʻirlangan.

U doʻkonning ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarida kuzatuv kamerasi tasvirlarini — unda ikki ayol quchoq toʻla goʻsht bilan orqa eshikdan chiqib, qochib ketish uchun tayyor turgan mashinaga oʻtirgani aks etgan — joylashtirdi va video «ulkan aks-sado» berganini aytdi.

Uning aytishicha, mahalliy aholi gumonlanuvchilarni tanib olgan, bu esa unga politsiyaga ularning ismlari va manzillarini berish imkonini bergan.

Kimbri qoʻshimcha qiladi: «Bilaman, baʼzi odamlar bu notoʻgʻri, ularning yuzlarini koʻrsatmasligimiz kerak, deyishlari mumkin. Lekin oxir-oqibat, bu jabrlanuvchisiz jinoyat emas.

Agar bu odamlarni ushlashga yordam bersa, demak, bu juda yaxshi ish».

Ikki ayol shu yil oxirida Sautgempton magistratlik sudida «Setley Ridge» voqeasi bilan bogʻliq doʻkon oʻgʻriligi ayblovlari boʻyicha javob berishi kerak.

Bu holat kamdan-kam uchraydigan hodisadir, chunki rasmiy maʼlumotlarga koʻra, 2025-26 yillarda doʻkon oʻgʻriligi jinoyatlarining faqat beshtadan bittasi ayblov eʼlon qilinishi yoki sudga chaqiruv bilan yakunlangan, Britaniya chakana savdo konsortsiumi esa bu hali ham kam xabar qilinadigan jinoyat boʻlib qolayotganini aytmoqda.

Yigitoglu ilgari hodisalar haqida politsiyaga xabar berganini, ammo hozirda videolarni internetga yuklashga vaqt ajratishni foydaliroq deb hisoblashini aytadi.

Dorset politsiyasi doʻkon oʻgʻriliklari haqida xabar berishni osonlashtiradigan va tergovni tezlashtiradigan yangi tizimlarni joriy qilganini bildirdi.

Uning taʼkidlashicha, doʻkonlar politsiya harakatlarini qoʻllab-quvvatlagan joylarda ijobiy natijalar koʻrsatkichi milliy oʻrtacha koʻrsatkichdan ikki baravar koʻpdir.

Politsiya barcha chakana savdogarlarni onlayn xabar berish tizimidan foydalanishga chaqiradi, toki u surunkali huquqbuzarlarga qarshi ish qoʻzgʻata olsin.

Politsiya vaziri Sara Jons doʻkon oʻgʻriligi «juda uzoq vaqt davomida jazosiz qolgan zararli jinoyat» ekanini aytdi.

«Ular qilgan ishlari uchun jazolanishlarini bilishlari kerak», deya qoʻshimcha qildi u.

Hukumatning bildirishicha, u qamoq jazosi va giyohvandlikdan davolash bilan bir qatorda, surunkali doʻkon oʻgʻriligiga qarshi kurashishning boshqa yoʻllarini, jumladan, huquqbuzarlarning maʼlum doʻkonlar yoki hududlarga kirishini taqiqlovchi texnologiyalar yoki sud qarorlarini koʻrib chiqmoqda.