Deputatlar davlat xaridlarining yangi qoidalarida korruptsiya xavflari borligini koʻrsatib oʻtdilar. Qonun loyihasi qayta ishlash uchun qaytarildi

Deputatlar davlat xaridlarining yangi qoidalarida korruptsiya xavflarini koʻrib qolishdi. Qonun loyihasi takmillashtirishga yuborildi

Davlat xaridlarining ayrim tartib-taomillarini bir yetkazib beruvchi ishtirokida oʻtkazilgan deb tan olishga ruxsat beruvchi qonun loyihasi Oliy Majlis Qonunchilik palatasida kelishmovchiliklarga sabab boʻldi. Deputatlar yuzaga kelishi mumkin boʻlgan korruptsiya xavflari, raqobatning cheklanishi va bayonlardagi qarama-qarshiliklar haqida bayonot berishdi. Uzoq davom etgan muhokamadan soʻng hujjatni takmillashtirish uchun qaytarishga qaror qilindi.

Davlat xaridlari tizimini takomillashtirish toʻgʻrisidagi qonun loyihasi 13 oktyabr kuni ikkinchi oʻqishda koʻrib chiqildi. Asosiy takliflardan biri xaridlarda faqat bir yetkazib beruvchi ishtirok etadigan holatlarga tegishlidir.

Amaldagi qoidalarga koʻra, agar eng yaxshi taklifni tanlab olish uchun faqat bitta talabnoma kelib tushgan boʻlsa yoki birorta ham talabnoma tushmagan boʻlsa, tartib-taomil oʻtkazilmagan deb tan olinadi. Davlat buyurtmachisi yangi tanlov eʼlon qilishga yoki qonunda nazarda tutilgan boshqa xarid usulidan foydalanishga haqli.

Qonun loyihasida, hatto unda birinchi marta taklif kiritgan oʻsha bir yetkazib beruvchi yana ishtirok etayotgan boʻlsa ham, takroriy tanlovni oʻtkazilgan deb tan olishga ruxsat berish taklif qilinmoqda. Bunda xarid shartlari va baholash mezonlari oʻzgarishsiz qolishi, ishtirokchining taklifi esa belgilangan talablarga javob berishi kerak.

Ana shunday oʻzgarishlar tenderlar uchun ham taklif etilmoqda. Bundan tashqari, boshlangʻich narsni pasaytirish boʻyicha elektron auktsionni bir ishtirokchi boʻlgan taqdirda oʻtkazilgan deb tan olishni xohlashmoqda.

Muhokama davomida deputat Saydullo Azimov «Davlat xaridlari toʻgʻrisida»gi qonunning eng yaxshi taklifni tanlab olishni tartibga soluvchi 61-moddasiga kiritilgan tuzatishga eʼtibor qaratdi.

Uning fikricha, takroriy tanlovda avvalgi mezonlarni saqlab qalish talabi raqobatni cheklashi va yagona yetkazib beruvchi uchun afzallik yaratishi mumkin.

«Agar yangi tanlov oʻsha mezonlar boʻyicha oʻtkazilsa, yana oʻsha firma chiqadi. Nima uchun bunday cheklov qoʻyilmoqda… Bu korruptsiya uchun zamin yaratadi, yaʼni bir xil ishtirokchining qayta gʻalaba qozonish ehtimolini oshiradi», — dedi deputat.

Misol tariqasida Azimov maktab uchun 15 kun ichida yetkazib berish sharti va daʼvogarning ustav kapitali 1 mlrd soʻm boʻlgan qogʻoz xarid qilinishini keltirdi. Agar faqat bitta talabnoma kelib tushsa, buyurtmachi qoʻshimcha ishtirokchilarni jalb qilish uchun yetkazib berish muddatini bir oygacha uzaytirishi yoki boshqa mezonlarni oʻzgartirishi mumkin edi.

Biroq, taklif etilayotgan tahrirda, shartlar oʻzgartirilgandan soʻng, yagona ishtirokchi yana oʻsha kompaniya boʻlib chiqsa ham, takroriy tanlovni yakunlashning soddalashtirilgan tartibidan foydalanib boʻlmaydi.

Deputat buyurtmachilarga yagona ishtirokchi bilan shartnoma tuzish imkoniyatini saqlab qolgan holda, takroriy tanlovda shartlarni qayta koʻrib chiqishga ruxsat berishni taklif qildi.

Sohaviy qoʻmita vakillari dastlabki mezonlarni saqlab qalish xaridlarni tezlashtirish va byurokratik tartib-taomillarni qisqartirish uchun zarurligini taʼkidlab, eʼtiroz bildirishdi.

«Agar yangi tanlov eʼlon qilishda mezonlar oʻzgartirilsa, bu jarayonning yanada sozib ketishiga olib kelishi mumkin», — deb tushuntirdi qoʻmita vakili.

Uning soʻzlariga koʻra, xaridlar ochiq elektron platforma orqali amalga oshiriladi, u yerda barcha potentsial yetkazib beruvchilar ishtirok etish uchun teng imkoniyatlarga ega. Shuning uchun taklif etilayotgan mexanizm xaridni eʼlon qilmasdan toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar tuzishga oʻtishni nazarda tutmaydi.

Qonunchilik palatasi Spikeri Nuriddin Ismoilov yagona ishtirokchi boʻlgan taqdirda takroriy tanlov «oʻtkazilgan deb hisoblanishi mumkin» degan bayonga eʼtibor qaratdi.

Uning fikricha, bunday tahrir xarid tashkilotchisiga, hatto belgilangan shartlarga rioya qilingan taqdirda ham, tartib-taomilni oʻtkazilgan deb tan olish yoki olmaslikni mustaqil ravishda hal qilish imkoniyatini qoldiradi.

«Bu nimani anglatadi? Demak, u oʻtkazilgan deb hisoblanmasligi ham mumkin. Yaʼni, hamma narsa tanlovni oʻtkazayotgan tashkilotning ixtiyorida qoladi… Agar men unga yoqmasam, u tanlovni oʻtkazilgan deb tan olmasligi mumkin. Tushuntirib bering, bu qanday norma?» — deya murojaat qildi spiker ishlab chiquvchilarga.

U noaniq talqin qilish imkoniyatini chiqarib tashlagan holda, normani majburiy qilishni taklif etdi.

Yana bir masala yetkazib beruvchining maqomiga tegishli edi. Qonun loyihasiga koʻra, agar unda ilgari birinchi tartib-taomilda ishtirok etgan kompaniya ishtirok etayotgan boʻlsa, takroriy tanlov oʻtkazilgan deb tan olinishi mumkin.

Biroq, deb taʼkidladi Ismoilov, agar birinchi tartib-taomil yagona talabnoma tufayli oʻtkazilmagan deb tan olingan boʻlsa, uni topshirgan kompaniyani yuridik jihatdan tanlov ishtirokchisi deb hisoblash mumkinmi, degan savol tugʻiladi.

Spiker bunday noaniqlik sud bahslari uchun asos boʻlishi mumkinligidan ogohlantirdi.

«Biz hech qanday tushunmovchiliklarga yoʻl qoʻymaydigan qilib qilishimiz kerak. Korruptsion mexanizmlar boʻlmasligi kerak. Odamlar xaridlarda xavotirsiz ishtirok etishlari kerak», — deb taʼkidladi Ismoilov.

Muhokama davomida ilgari taklif kiritgan yetkazib beruvchini koʻrsatgan holda, bayonni aniqlashtirish taklif qilindi.

Deputat Zafar Xudoyberdiyev 54-moddaga kiritilgan, narsni pasaytirish boʻyicha elektron auktsionni bir yetkazib beruvchi ishtirokida oʻtkazilgan deb tan olishga ruxsat beruvchi tuzatishga eʼtibor qaratdi.

U qonun bunday auktsionni xarid qilishning raqobatli usuli sifatida belgilashini taʼkidladi va yangi norma ushbu tamoyilga zid emasmi, deb qiziqdi.

Muhokamaning boshqa ishtirokchilari ham Fuqarolik kodeksi bilan yuzaga kelishi mumkin boʻlgan qarama-qarshilikka ishora qilishdi, unga koʻra yagona ishtirokchi bilan oʻtkazilgan savdolar oʻtkazilmagan deb tan olinadi.

Ishlab chiquvchilar ochiq platformada eʼlon joylashtirishning oʻziyoq potentsial ishtirokchilar uchun teng imkoniyatlarni taʼminlashini tushuntirishdi. Ularning fikricha, bir nechta yetkazib beruvchilarning boʻlishi haqidagi majburiy talab rasmiy raqobatga, shu jumladan affillangan kompaniyalarni jalb qilishga olib kelishi mumkin.

Bundan tashqari, auktsionlarni qayta oʻtkazish ham davlat buyurtmachilaridan, ham tadbirkorlardan qoʻshimcha vaqt va mablagʻ sarflanishini talab qiladi.

Uzoq davom etgan muhokamadan soʻng Saydullo Azimov yana bir bor bahsli qoidalarni qayta koʻrib chiqishni talab qildi. Sohaviy qoʻmita vakili eʼtirozlar faqat tahririy tuzatishlar bilan hal qilib boʻlmaydigan kontseptual masalalarga daxldorligini tan oldi.

«Biz takmillashtirishdan bosh tortmaymiz. Lekin Azimov tomonidan koʻtarilgan masalalar kontseptual xarakterga ega. Ularni bitta-ikkita tahririy yoki yuridik-texnik tuzatishlar bilan hal qilib boʻlmaydi. Biz qonun loyihasini takmillashtirish uchun qaytarib olishga rozimiz», — dedi u.

Nuriddin Ismoilov keyingi haftada tuzatilgan tahrirni taqdim etishni taklif qildi.

«Ehtiyot boʻlaylik davlat xaridlariga. Keyingi haftaga tayyorlab kelinglar qonun loyihasini. Mutaxassislar, sizlar ham atroflicha koʻrib chiqinglar. Ertaga nizolar kelib chiqsa, ishtirokchilarga qiyin boʻladi», — dedi spiker.

Deputatlar hujjatning qoʻmitaga qaytarilishini qoʻllab-quvvatladilar. Shu tariqa, qonun loyihasi 13 oktyabrdagi majlisda ikkinchi oʻqishda maʼqullanmadi.

Yagona ishtirokchi bilan xarid qilish qoidalaridan tashqari, qonun loyihasida byudjet mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladigan xaridlardagi preferentsiyalarni nafaqat mahalliy tovar ishlab chiqaruvchilarga, balki mahalliy xizmat koʻrsatuvchilar va ishlarni bajaruvchilarga ham tatbiq etish nazarda tutilgan.

Shuningdek, davlat xaridlari ishtirokchilarining shikoyatlarini koʻrib chiqish boʻyicha hududiy komissiyalar tashkil etish taklif qilinmoqda. Ularning aʼzolariga manfaatlar toʻqnashuvi yoki affillanganlik mavjud boʻlgan taqdirda masalalarni koʻrib chiqishda ishtirok etish taqiqlanadi.

Yana bir tuzatish Davlat byudjetining ijrosi toʻgʻrisidagi hisobotlarni tayyorlash uchun davlat xaridlari, shu jumladan toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar toʻgʻrisida maʼlumotlar taqdim etish tartibiga tegishlidir. Majlis davomida spiker oʻzgartirishning eʼlon qilingan maqsadi va tegishli modda mazmuni oʻrtasidagi nomuvofiqlikni bartaraf etishni talab qildi.

Tuzatishlar hukumat tomonidan 13 avgustda kiritilgan va 8 sentyabrda birinchi oʻqishda qabul qilingan edi. Puxta ishlab chiqilgach, ular yana Qonunchilik palatasiga koʻrib chiqish uchun tushishi kerak.

Islohotlarga qaramay, Oʻzbekistondagi davlat xaridlarining deyarli yarmi hali ham noraqobatli usullar bilan amalga oshirilmoqda.