Dengiz boʻyidagi shaharchani hayratda qoldirgan yoʻlbars

**Dengiz boʻyidagi shaharchani hayratda qoldirgan yoʻlbars**

Bengal yoʻlbarsi bolasi Plessi shaharning eng gʻayrioddiy sokinlaridan biri edi

Mahalliy tarixchining soʻzlariga koʻra, XIX asrda Buyuk Britaniyaga olib kelingan yoʻlbars dastlab katta shov-shuvga sabab boʻlgan, keyinchalik esa harbiy kazarmaning odatiy sokiniga aylangan.

Fil Eyden Doverga britan askarlari tomonidan olib kelingan Plessi ismli Bengal yoʻlbarsi bolasining tarixini soʻzlab berdi.

Eydenning aytishicha, askarlar ov paytida ona yoʻlbarsni otib oʻldirgandan soʻng, uning bolasini oʻzlari bilan olib ketishgan. Katta yoʻlbars Hindistonning hozirda oʻzining yovvoyi tabiati va yoʻlbars qoʻriqxonalari bilan mashhur boʻlgan Terai tizmasi etaklarida olti haftalik ikkita bolasini qoʻriqlab turgan boʻlgan.

5-lansye polki askarlari yoʻlbars bolalaridan birini 102-Qirollik Madras fuzilyer polkiga topshirishgan. Ular hayvonni Angliyaga olib kelishgan va u Doverdagi Vestern-Xayts (Western Heights) qalʼasida polkning sevimli jonivoriga aylangan.

XIX asrda yoʻlbarsni koʻrish xuddi afsonaviy maxluqni koʻrishdek gap edi, deydi Eyden.

Plessining onasi qanday oʻldirilganini eslar ekan, Eyden shunday dedi: «Menimcha, viktorian davri zobitining dunyoqarashida aybdorlik hissiga umuman oʻrin boʻlmagan».

Uning soʻzlariga koʻra, oʻsha davrdagi askarlar bu hayvonni nufuz belgisi deb bilishgan.

Askarlar yoʻlbarsga Robert Klayv boshchiligidagi Britaniya Ost-Indiya kompaniyasi qoʻshinlari va Bengaliyaning soʻnggi hukmdori oʻrtasida 1757 yilda yuz bergan Plessi jangi sharafiga nom berishgan.

Vestern-Xaytsni saqlab qolish jamiyati koʻngillisi Eydenning aytishicha, yoʻlbars Doverga ilk bor olib kelinganda, uni doklardan qalʼagacha olib oʻtishgan va buni tomosha qilish uchun 3000 ga yaqin odam yigʻilgan.

Bir ayol «vahimaga tushib qolgan», dedi u «Secret Kent» nashriga.

«U uyiga qochib ketib, polkovnikka xat yozgan: „Shu sababli uydan chiqa olmayapman, u kelib menga hujum qilishidan juda qoʻrqyapman“».

Eydenning taʼkidlashicha, oʻsha paytda yoʻlbarsni koʻrish xuddi «afsonaviy maxluq yoki dinozavrni, faqat kitoblarda oʻqish mumkin boʻlgan narsani koʻrishdek edi... shuning uchun u ayol uchun bu tubsizlikdan chiqqan maxluqni koʻrish bilan barobar boʻlgan».

Bir safar shahar meri ham ishga aralashib, yoʻlbarsni Doverdan olib chiqib ketishni talab qilgan, chunki odamlar qoʻrqqanidan Folkstonda xarid qilishni boshlagan edi, deydi Eyden.

Hindistondagi ushbu hudud oʻzining bogʻlari va yoʻlbars qoʻriqxonalari bilan mashhur

Plessi gʻaznachi serjant Jorj Xartopp bilan birga yashagan. Serjant har kuni hayvonni zanjirda sayr qildirgan, polk tushliklari va mehmondorchilik kechalarida esa uni stol atrofida aylantirib yurgan.

Eydenning aytishicha, Xartopp keyinchalik sil kasalligidan vafot etgan.

Tarixchining fikricha, Plessining egasi vafot etganidan keyin, oʻsha paytda ancha ulgʻayib qolgan Bengal yoʻlbarsini hech kim oʻz zimmasiga olishni istamagan.

Plessi yetti yil davomida London hayvonot bogʻidagi qafasda boshqa yoʻlbarslar bilan birga yashagan va 1877 yilda vafot etgan, deydi Eyden.

Plessining bosh suyagi hali ham Londondagi Milliy armiya muzeyida namoyish etib kelinmoqda.