Dasturiy taʼminoti «Apollon-11»ning Oyga qoʻnishiga yordam bergan Margaret Hamilton 90 yoshida vafot etdi

**Margaret Hamilton, dasturiy taʼminoti Apollon 11 ning Oyga qoʻnishiga yordam bergan olim, 90 yoshida vafot etdi**

NASAga astronavtlarni Oyga yuborishda yordam bergan kashshof kompyuter olimi 90 yoshida vafot etdi.

Margaret Hamilton oʻz sohasining kashshofi boʻlib, NASAning Apollon missiyalari uchun dasturiy taʼminot yaratgan jamoani boshqargan va «dasturiy injiniring» atamasining ommalashishiga yordam bergan.

Uning sobiq ish beruvchisi, Massachusets texnologiya instituti (MIT) uning vafotini tasdiqladi va u 30 sentyabr kuni vafot etganini maʼlum qildi.

«Hamiltonni kashshof edi — oʻz davridan oldinda edi — deyish juda kamtarlik boʻlardi», deyiladi MIT bayonotida va u ushbu kasb ommaviylashishidan oldin ham dasturiy taʼminot muhandisi boʻlib ishlagani qoʻshimcha qilingan.

Hamilton 1959 yildan 1970 yillarning oʻrtalarigacha MITda ishlagan va Dasturiy injiniring boʻlimini boshqargan.

U yerda u NASAning Apollon 11 missiyasi uchun bortdagi barcha parvoz dasturiy taʼminotini yozgan va sinovdan oʻtkazgan muhandislar jamoasiga rahbarlik qilgan, bu esa AQSh astronavtlari Nil Armstrong va Bazz Oldrinning Oyga xavfsiz qoʻnishini taʼminlagan.

«Meni ham gʻoyaning oʻzi, ham bu ish ilgari hech qachon qilinmagani oʻziga jalb qildi. Men jamoaga qoʻshilgan birinchi dasturchi va ular ishga olgan birinchi ayol edim», — degan edi u 2019 yilda Guardian nashriga bergan intervyusida.

1969 yilda, tarixiy Apollon 11 Oyga qoʻnishidan sal oldin, bort kompyuteri xatolik yuz berayotganini koʻrsatuvchi trevoga signalini berdi.

Muammo kompyuterning haddan tashqari yuklanganini koʻrsatdi va bir lahzaga murakkab qoʻnish muvaffaqiyatsizlikka uchraydigandek tuyuldi.

Ammo Hamilton va uning jamoasi MIT maʼlumotlariga koʻra, orqa fondagi vazifalarni oʻchirib, eng muhim vazifaga — Oyga qoʻnishga ustuvorlik beradigan «ustuvorlikka asoslangan dasturiy taʼminot»ni ishlab chiqish orqali bunday muammoni oldindan koʻra bilishgan.

Jamoaning mashhur dasturiy injiniringi 1969 yildagi Hamiltonning yonida baland boʻlib turgan bosma kodlar uyumi yonida tushgan suratida abadiylashtirilgan.

2016 yilda Barak Obama Hamiltonning hayotiy mehnatini ilm-fan va koinotga sayohatga qoʻshgan hissasi uchun Prezidentlik Ozodlik medali bilan taqdirlagan.

Oʻsha paytda Obama Hamilton «insoniyatni koinotga yuborishga yordam bergan oʻsha nomaʼlum ayollar avlodini ifodalaydi», degan edi.

1936 yilda Indiana shtatida tugʻilgan Hamilton dastlab 1955 yilda Michigan universitetida matematika boʻyicha tahsil olgan, keyinchalik Erlham kollejiga oʻqishini koʻchirgan va u yerda 1958 yilda matematika boʻyicha bakalavr darajasini olgan.

U bir yildan soʻng eri bilan Massachusets shtatining Boston shahriga koʻchib oʻtgan va eri huquqshunoslik yoʻnalishida tahsil olayotgan paytda uni qoʻllab-quvvatlash uchun MITdagi ishga kirgan.

1970 yillardan boshlab Hamilton oʻz tajribasidan foydalanib, oʻz dasturiy taʼminot kompaniyalarini, jumladan, hozirda ham Massachusetsda joylashgan Hamilton Technologies kompaniyasini tashkil etdi.

«Biz uning vafotidan qaygʻudamiz, lekin uning uzoq umri davomida erishgan favqulodda yutuqlarini nishonlash imkoniyatiga ega boʻlganimizdan minnatdormiz», deyiladi Erlham kollejining ijtimoiy tarmoqlardagi bayonotida.

«Uning kashshoflik ruhi va ajoyib merosi Erlhamliklar avlodini ilhomlantirishda davom etadi», deyiladi bayonotda.

MIT maʼlumotlariga koʻra, Hamiltondan qizi, kuyovi, ikki nabirasi va toʻrtta evarasi qolgan.