NASA Oyga qaytish uchun soddaroq skafandr tanladi
NASA XXI asrda astronavtlarni Oy yuzasiga olib chiqadigan dastlabki missiyalarda nisbatan sodda va yengil skafandrdan foydalanishga qaror qildi. Bu orqali agentlik «Artemida» dasturini tezlashtirish va 2028-yilda Oyning janubiy qutbi hududiga insonlarni tushirish rejasini amalga oshirishni koʻzlamoqda.
NASA Oyga qaytish uchun yanada sodda skafandrni tanladi
NASA bu qarorni joriy hafta oʻtkazilgan ichki yigʻilishda eʼlon qilgan
«Artemida» dasturi rahbari Jeremi Parsonsning topshirigʻiga binoan, agentlik Axiom Space kompaniyasi bilan birga rejalashtirilayotgan Oy skafandrining soddalashtirilgan turini ishlab chiqadi. Yangi model Sortie Suit deb ataladi.
Sortie Suit dastlabki pilotli Oy missiyalarida ishlatilishi rejalashtirilmoqda. Astronavtlarni Oy yuzasiga olib tushish uchun SpaceX va Blue Origin kompaniyalari ishlab chiqayotgan qoʻnish apparatlaridan foydalanish koʻzda tutilgan.
Yangi yondashuvning asosiy maqsadlaridan biri skafandr vaznini kamaytirish, uning tuzilishini soddalashtirish hamda skafandr bilan Oyga qoʻnish moduli oʻrtasidagi texnik interfeyslarni yengillashtirishdan iborat.
NASA rahbari Jared Ayzekman 2025-yil dekabrida agentlikka kelganidan soʻng uning jamoasi dastlabki jadvaldan ancha ortda qolgan «Artemida» dasturini qayta koʻrib chiqishni boshlagan. Oʻsha vaqtda NASA insonlarni Oyga kamida 2030-yilgacha qaytara olmasligi ehtimoli kuchaygan edi. Bu esa Xitoy amerikaliklardan oldin Oyga inson tushirishi mumkinligi haqidagi xavotirlarni oshirgan.
Shundan keyin Ayzekman «Artemida»ni belgilangan muddatlarga qaytarish yoʻllarini izlay boshladi. Kongress koʻmagida dasturda bir qator jiddiy oʻzgarishlar amalga oshirildi. Jumladan, Space Launch System raketasini ishlab chiqarish jarayonini soddalashtirish, Oy orbitasidagi Gateway stansiyasidan voz kechish va shu orqali qoʻnish apparatlariga tushadigan yukni kamaytirish boʻyicha qarorlar qabul qilingan.
NASA, shuningdek, SpaceX va Blue Origin bilan hamkorlikni kuchaytirib, ular ishlab chiqayotgan Oy qoʻnish apparatlariga qanday yordam berish mumkinligini oʻrganmoqda.
NASA taxminan toʻrt yil avval yangi avlod skafandrlarini ishlab chiqish uchun Axiom Space va Collins Aerospace kompaniyalari bilan shartnoma tuzgan edi. Biroq 2024-yilda Collins Aerospace dasturdan chiqib ketdi. Kompaniya ish jadvalidan ortda qolgan va moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelgan boʻlishi mumkin. Natijada Axiom Space NASA uchun Oy yuzasida ishlashga moʻljallangan skafandrlarni yetkazib beruvchi yagona kompaniya boʻlib qoldi.
Axiom Space loyiha ustida ishlashni davom ettirmoqda, ammo soha manbalari skafandrni ishlab chiqish surʼatlari borasida xavotir bildirgan.
NASA Aerokosmik xavfsizlik boʻyicha maslahat guruhi aʼzosi, sobiq astronavt Charli Prekurning aytishicha, agentlik rahbariyati grafik va skafandr xususiyatlari bilan bogʻliq muammolarni hal qilish uchun Axiom Space vakillari bilan haftasiga olti kun uchrashmoqda. Koʻp hollarda bu muzokaralar yuzma-yuz oʻtkazilmoqda.