Darom ki odessalik…
Taniqli qozogʻistonlik oligarx amerikalik investorni 100 million dollarga «chuv tushirdi»
Odessalik boʻlsa ham…
Mashhur qozogʻistonlik oligarx amerikalik investorni 100 million dollarga «uxlatib ketdi».
Nashrning xabar berishicha, Odessada tugʻilgan amerikalik milliarder Sem Kislin 100 million dollardan ortiq yirik moliyaviy yoʻqotishlarga uchragani va bu Qozogʻistonning eng yirik tadbirkorlaridan biri Rashid Sarsenovning xatti-harakatlari oqibatida sodir boʻlganini maʼlum qildi. Uning arizasiga asosan Qozogʻistonda jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan, biroq keyinchalik u yopib yuborilgan. Bu esa Kislinda ushbu qarorning qabul qilinishi holatlari boʻyicha jiddiy shubhalar uygʻotmoqda.
2006 yilda Kislinga tegishli «Trans Commodities, Inc» kompaniyasi Rashid Sarsenovning sherigi Yuriy Ginatulinga 100 million dollar miqdorida qarz bergan. Ushbu qarzning taʼminoti sifatida «Helios» yoqilgʻi quyish shoxobchalari tarmogʻiga egalik qiluvchi «Caspian Progressive Technology» (CPT) kompaniyasining 50% aktsiyasi garovga qoʻyilgan. Biroq qarz baribir qaytarilmagan.
Kislinning soʻzlariga koʻra, Rashid Sarsenovning singlisi Sofya (u CPT kompaniyasining ikkinchi yarmini nazorat qilgan) Olmaota shahri Medeu tumani sudi orqali Ginatulinni kompaniya ishtirokchilari tarkibidan chiqarib yuborgan. Bunga goʻyoki uning ustav kapitaliga 150 ming tenge kiritmagani asos boʻlgan. Ginatulinga qarshi jinoyat ishlari qoʻzgʻatilgan, shundan soʻng u Qozogʻistonni tark etgan, sud jarayoni esa uning ishtirokisiz oʻtgan. Natijada garov oʻz kuchini yoʻqotgan.
Kislinning taʼkidlashicha, 2010 yildan 2016 yilgacha boʻlgan davrda «Helios» YOQSh chakana savdo tarmogʻi, shuningdek, CPT kompaniyasining boshqa likvidli aktivlari kompaniya tuzilmasidan chiqarilib, qayta taqsimlangan. Natijada 25 foizdan boʻlgan ulushlar Sergey Alimov, Ravil Saratov, Valixan Koshumbayev va Gulnara Sarbagishevaga oʻtib ketgan.
2018 yilda Nyu-York shtati sudi CPT kompaniyasining 50% aktsiyasi «Trans Commodities» kompaniyasiga oʻtishi kerakligi haqida qaror chiqargan. Biroq Qozogʻistonda ushbu qaror ijro etilmagan. Kislin bu vaziyatni neft-gaz sohasiga kiritgan investitsiyalari sababli Qozogʻiston bilan 14 yil davomida sudlashgan moldovalik investor Anatol Stati bilan bogʻliq holatga oʻxshatmoqda.
«Bizning holatimiz koʻp jihatdan oʻxshash: xorijiy investor strategik tarmoqqa real mablagʻ kiritdi, biroq oligarxik guruhning shaxsiy manfaatlari qonundan ustun kelgani sababli kapitalidan mahrum boʻldi… Men Statidan ham battar jabr koʻrdim. Nahotki Statiga pullarini qaytarishganidek, menga ham pullarimni qaytarishlari uchun Milliy jamgʻarma aktivlarini hibsga olishim kerak boʻlsa?» — dedi Kislin NEGE.kz nashriga bergan intervyusida.
2026 yilning bahorida Kislin Qozogʻiston Prezidenti Qosim-Jomart Toqayevga va respublika Bosh prokuraturasiga murojaat yoʻlladi. Olmaota prokuraturasi Jinoyat kodeksining 190-moddasi 4-qismi («Firibgarlik») boʻyicha tergov olib borilganini tasdiqladi. Kislinning taʼkidlashicha, uning Koshumbayev va Sarsenovga aloqador boshqa shaxslarni soʻroq qilish haqidagi iltimoslari javobsiz qolgan. Uning soʻzlariga koʻra, 26 avgust kuni Koshumbayev Qozogʻiston Ichki ishlar vaziri Yerjan Sadenov bilan uchrashgan, shundan soʻng tergov guruhi zudlik bilan Ostonaga chaqirtirilib, ish tezda yopib yuborilgan.
Ichki ishlar vazirligi nashrga bergan javobida faqatgina ish yopilgani faktini tasdiqladi, biroq uchrashuv yoki ehtimoliy bosim haqida izoh bermadi. Prokuratura esa tergovning maxfiyligini roʻkach qildi. Kislinning aytishicha, unga ishni tugatish toʻgʻrisidagi qaror berilmagan, faqatgina messenjer orqali bildirishnoma yuborish bilan cheklanilgan.
Nyu-yorklik milliarder Prezident Toqayev tomonidan eʼlon qilingan, xususiy mulkni himoya qilish, xorijiy investitsiyalarni jalb etish va huquq-tartibot idoralarini oligarxik taʼsirdan tozalashga qaratilgan kurs shunchaki deklaratsiya emas, balki real davlat siyosati ekaniga umid bildirdi.
Sem Kislin agar uning shubhalari tasdiqlansa, uning jamoasi AQSh Adliya vazirligi, Davlat departamenti va Kongressiga murojaat qilish niyatida ekanini maʼlum qildi. Bundan tashqari, ular sanktsiya mexanizmlari va investitsiyaviy arbitrajni ishga solishni rejalashtirmoqda.
Rashid Sarsenov esa matbuot uchun hamon yopiqligicha qolmoqda.
Rashid Temirbulatovich Sarsenov — qozogʻistonlik tadbirkor, «Nurbank»ning asosiy egasi boʻlib, u koʻp yillardan buyon biznes yuritish usullari va siyosiy aloqalari atrofida bahs-munozaralar davom etayotgan shaxs hisoblanadi.