Burkina-Faso xuntasi yetakchisi togʻ-kon sanoatidan olinadigan daromadlarni mamlakatda saqlab qolish maqsadida yirik oltinni qayta ishlash zavodini ochdi
Xunta yetakchisi Ibrahim Traore mamlakat oʻz maʼdan boyliklaridan koʻproq foyda koʻrishini istaydi.
Burkina-Faso xuntasi rahbari togʻ-kon boyliklarini mamlakat ichida saqlab qolish uchun yirik oltinni qayta ishlash zavodini ochdi
Kapitan Ibrahim Traore Burkina-Fasoning tabiiy boyliklari ustidan davlat nazoratini oʻrnatishga intilmoqda
Burkina-Faso oʻzining ilk oltinni qayta ishlash zavodini ishga tushirdi, chunki harbiylar boshqaruvidagi maʼmuriyat mamlakatning maʼdan boyliklarini koʻproq ichki bozorda qayta ishlashni va oʻz iqtisodiyotining asosiy tarmoqlaridan biri ustidan nazoratni kuchaytirishni maqsad qilgan.
Xunta rahbari Ibrahim Traore ushbu tashabbus mamlakatning xomashyoni chet elda qayta ishlash uchun eksport qilishga boʻlgan qaramligiga chek qoʻyish borasidagi keng qamrovli harakatlarning bir qismi ekanini aytdi.
«Biz barcha metallarimizni shu yerning oʻzida qayta ishlashni xohlaymiz... biz butun qiymat zanjiri shu yerda boʻlishini istaymiz», dedi u dushanba kuni poytaxt Uagaduguda zavodning ochilish marosimida.
Burkina-Faso Afrikadagi eng yirik oltin ishlab chiqaruvchilardan biridir, biroq rasmiylar jihodchilar zoʻravonligidan jabr koʻrgan norasmiy togʻ-kon sektorini nazorat qilishda qiyinchiliklarga duch kelmoqda.
Traore hukumati yangi zavod dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan ushbu mamlakatni oltinni qayta ishlash boʻyicha mintaqaviy markazga aylantirishga yordam beradi deb umid qilmoqda.
Oltin qazib olish hajmi ortishi bilan Traore maʼmuriyati ikki yil avval davlat togʻ-kon kompaniyasini tashkil etdi.
Endilikda xorijiy togʻ-kon kompaniyalari oʻz faoliyatidan davlatga 15 foizlik ulush berishga va mahalliy ishchilarni oʻqitishga majburdir.
Jahon oltin kengashi (World Gold Council) maʼlumotlariga koʻra, bir nechta konlarda ishlab chiqarish hajmi oshgani tufayli 2026 yilning ikkinchi choragida ishlab chiqarish oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 17 foizga oshgan.
Biroq ketma-ket kelgan hukumatlar mamlakatdagi yirik hunarmandchilik va kichik hajmdagi togʻ-kon sanoatini tartibga solishga qiynalib kelmoqda, bu yerda kontrabanda va norasmiy savdo rasmiylarga ishlab chiqarilgan barcha oltinni kuzatib borishni qiyinlashtirgan.
Hukumat, shuningdek, noqonuniy sotiladigan oltinning bir qismi mamlakatning katta qismiga tarqalgan islomiy isyonchilarni moliyalashtirishga yordam berishini aytgan.
Burkina-Faso yillar davomida «Al-Qoida» va «Islomiy davlat» guruhlariga aloqador qurolli islomiy guruhlarga qarshi kurashib kelmoqda, mamlakatning katta qismi hukumatning toʻliq nazoratidan tashqarida qolmoqda.
Prezidentlik maʼlumotlariga koʻra, Raffinor-BF deb nomlangan yangi affinaj zavodi 11 milliard CFA frankidan (19 million dollar; 14 million funt sterling) koʻproqqa tushgan.
Unda aytilishicha, loyiha davlat tomonidan, jumladan, Qimmatbaho metallar milliy kompaniyasi (Sonasp) orqali Burkina-Faso xususiy sektori bilan hamkorlikda moliyalashtirilgan.
Zavod dastlab yiliga 164 tonna oltinni qayta ishlash imkoniyatiga ega boʻladi, bu mamlakatning hozirgi yillik ishlab chiqarish hajmidan ancha koʻpdir.
Hukumatning bildirishicha, uning yakuniy quvvati 515 tonnagacha yetishi mumkin, bu esa zavod mintaqaning boshqa hududlaridan keltiriladigan oltinni ham qayta ishlashni xohlayotganidan dalolat beradi.
«Bu kun biz oʻz uyimiz kalitlarini qaytarib olgan kunimizdir», dedi konchilik vaziri Yakuba Zabre Guba ochilish marosimida.
«Xalqimiz muhtojlikda qolayotgan bir paytda, oltinimiz boshqalar uchun qoʻshimcha qiymat yaratishga xizmat qilmaydi».
Affinaj zavodi kapitan Traorening Burkina-Faso tabiiy boyliklari ustidan davlat nazoratini kengaytirish va iqtisodiyotning xorijiy kompaniyalar hamda sobiq gʻarb hamkorlariga qaramligini kamaytirish borasidagi saʼy-harakatlarining soʻnggi qismidir.
2022 yil sentyabridagi davlat toʻntarishi natijasida hokimiyatga kelganidan beri 38 yoshli armiya kapitani ichki ishlab chiqarish va strategik tarmoqlarni koʻproq nazorat qilishga qaratilgan millatchilik iqtisodiy kun tartibini ilgari surmoqda.
Uning hukumati togʻ-kon sanoatida davlat ishtirokini kuchaytirdi va hunarmandchilik usulida oltin savdosini qayta tashkil etishga harakat qildi.
Rasmiylar 2024 yilda hunarmandchilik va yarim mexanizatsiyalashgan konlardan oltin eksportini toʻxtatib, bu chora sohani tartibga solishni yaxshilashga qaratilganini aytdi.
Kapitan Traore avvalroq kontrabandachilarni Burkina-Fasodan koʻp miqdordagi oltinni noqonuniy olib chiqib ketishda ayblagan va tushgan mablagʻlarning bir qismi jangari guruhlarni moliyalashtirishga yordam berayotganini aytgan edi.
Affinaj zavodi, shuningdek, xomashyoni xom holida eksport qilishdan koʻra, koʻproq tovarlarni mamlakat ichida qayta ishlash boʻyicha kengroq hukumat harakatining bir qismidir.
Traore bu kabi loyihalarni paxta, toʻqimachilik va oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash kabi sohalarga kiritilayotgan investitsiyalar qatorida Burkina-Fasoning iqtisodiy jihatdan mustaqil boʻlib borayotganining isboti sifatida tavsifladi.
Uning siyosati xalqaro miqyosda oltin narxi tarixiy darajada yuqori boʻlgan va global ishlab chiqarish oʻsib borayotgan bir paytda amalga oshirilmoqda. Jahon oltin kengashi maʼlumotlariga koʻra, 2025 yilda butun dunyo boʻylab konlarda ishlab chiqarish rekord darajadagi 3672 tonnaga yetgan.
Burkina-Faso hukumatining bildirishicha, yangi zavod vaqt oʻtishi bilan ham sanoat konlari, ham hunarmand konchilar tomonidan ishlab chiqarilgan barcha oltinni qayta ishlash imkoniyatiga ega boʻlishi kerak.
Gʻarbiy Afrikaning bir qancha davlatlari ham oʻz oltinlarini koʻproq ichki bozorda qayta ishlashga harakat qilmoqda.
Gvineya va Gana qayta ishlanmagan oltin eksportini chekladi, Mali esa Rossiya kompaniyasi koʻmagida oʻzining birinchi affinaj zavodini qurmoqda. Kot-d'Ivuar ham kelasi yili affinaj zavodini ochishni rejalashtirmoqda.