«Biz dunyoning eng yirik muzeyini bloklayapmiz». Talabalar norozilik namoyishi Parijdagi Luvr ishini falaj qildi
«Biz dunyodagi eng yirik muzeyni blokirovka qilmoqdamiz». Talabalar aktsiyasi Parijdagi Luvr ishini toʻxtatib qoʻydi
Parijda talabalar Luvrga kirish joyini tosib qoʻyishdi, shu sababli muzey tashrif buyuruvchilar uchun oʻz eshiklarini odatdagi vaqtda ocha olmadi. Namoyish qatnashchilari maktab oʻquvchilari va talabalarning umummmiliy harakatini qoʻllab-quvvatladilar va politsiya zoʻravonligiga qarshi chiqdilar.
Ertalab sanʼat va madaniyat oʻquv yurtlari talabalari binoga kirish joyini blokirovka qilishdi va uning oldiga: «Biz dunyodagi eng yirik muzeyni blokirovka qilayotganimizni faxr bilan maʼlum qilamiz», degan yozuvli varaqalarni osib qoʻyishdi.
France Info xabariga koʻra, Luvr rahbariyati ushbu aktsiyaning muzeyga bevosita aloqasi yoʻq, uning maydonidan esa norozilikka eʼtiborni qaratish uchun foydalanilmoqda, deb hisoblaydi. Talabalar ish tashlashi sababli muassasa vaqtincha yopildi.
Yangi namoyishlar Frantsiyada sentyabr oyida oʻqituvchilar yetishmovchiligi va maktablardagi yomon sharoitlar sababli boshlangan, keyinchalik narxlar oshishi va hukumatning iqtisodiy siyosatiga qarshi aktsiyalarga aylanib ketgan ommaviy noroziliklar fonida oʻtmoqda. 17 oktyabr kungi namoyishlar chogʻida bir qancha shaharlarda tartibsizliklar va politsiya bilan toʻqnashuvlar yuz berdi, qoʻlga olinganlar soni esa 2,4 mingga yaqinlashdi.
Huquq-tartibot idoralari harakatlari tanqid qilinishi fonida Frantsiya ichki ishlar vaziri Loran Nunyes 19 oktyabr kuni isteʼfoga chiqish haqida ariza berdi, ammo prezident Emmanuel Makron uni qabul qilmadi.
19 oktyabr kuni talabalar tomonidan Luvrning blokirovka qilinishi muzey tashrif buyuruvchilar uchun ocha olmagan birinchi holat emas. Ammo ilgari yopilishga koʻpincha muassasaning oʻz xodimlarining ish tashlashlari sabab boʻlar edi. Ular mehnat sharoitlari, xodimlar yetishmovchiligi, sayyohlar oqimining ortishi va boshqaruvdagi muammolarga qarshi norozilik bildirishgan. Talabalar blokadasi muzey ishi atrofidagi koʻp yillik nizolar fonida uning yopilishi uchun yangi bahona boʻldi.
2001 yilda Luvr ish grafigidan norozi boʻlgan xodimlarning ish tashlashi sababli taxminan bir hafta ishlamadi. Sakkiz yil oʻtib, xodimlar yana norozilikka chiqishdi, bu safar nafaqaga chiqayotgan davlat xizmatchilari oʻrnini toʻldirmaslik rejalariga qarshi.
2013 yilning aprel oyida yopilishga xodimlarning xavfsizligi sabab boʻldi. 100 dan ortiq xodim choʻntakka oralar sababli ishga chiqishdan bosh tortdi, ularning soʻzlariga koʻra, choʻntakka oralar tobora tajovuzkor boʻlib borayotgan edi. Baʼzilar oʻzlarini haqorat qilishgani, itarib yuborishgani va tupurishganidan shikoyat qilishdi. Oʻsha kuni muzey saytida «favqulodda holatlar» haqida xabar paydo boʻldi, odatda kuniga 30 mingga yaqin odamni qabul qiladigan Luvr esa ochilmadi.
Olta yil oʻtgach, xodimlar sayyohlar oqimi sababli ortib borayotgan yuklamani koʻrsatib, yana ish tashkil etilishini oʻzgartirishni talab qilishdi. 2019 yil may oyida qabul va xavfsizlik xizmatlari xodimlari ish tashlash eʼlon qilishdi. Ular shtat jadvalini kengaytirishni va tashrif buyuruvchilar sonini cheklashni talab qilishdi. Ularning maʼlumotlariga koʻra, 2009 yildan beri sayyohlar oqimi har yili taxminan 20 % ga ortib borgan, xodimlar soni esa qisqargan.
2023 yilda yopilishga nafaqat muzeyning ichki muammolari sabab boʻldi. Luvr Frantsiyadagi pensiya islohotiga qarshi umummilliy noroziliklarning bir qismiga aylandi. Bir necha oʻnlab xodimlar pensiya yoshini 62 yoshdan 64 yoshga oshirishdan voz kechishni talab qilib, oynavand piramida ostidagi kirish joyini tosib qoʻyishdi. CGT kasaba uyushmasi keksaygan «Mona Liza» tasvirini «64 — bu yoʻq» degan yozuv bilan eʼlon qildi. Aktsiya dushanba kuni oʻtkazildi, chunki seshanba kunlari muzey shundoq ham yopiq boʻladi, umummilliy ish tashlash esa keyingi kunga belgilangan edi.
2025 yilning oxirida noroziliklar yana Luvrning oʻz muammolariga qaratildi. Bu safar xodimlarning noroziligi muzeydan qirollik javohirlari oʻgʻirlangani aks etgan shov-shuvli talonchilikdan soʻng kuchaydi. 15 dekabr kuni taxminan 2,1 ming xodimdan 400 ga yaqini ishga chiqmadi va kirish joyini blokirovka qildi. Ish tashlash 8 dekabrda eʼlon qilingan edi. Xodimlar xodimlar yetishmovchiligi, odam bilan toʻlib-toshgan va suv tomayotgan zallarga shikoyat qilishdi, shuningdek, chiptalar narxi oshishiga qarshi chiqishdi. Toʻplanib qolgan muammolar fonida hukumat maslahatchiga 2026 yil boshiga qadar muzeyni isloh qilish boʻyicha takliflar tayyorlashni topshirdi.
Dekabr oyida nizoni hal qilishning iloji boʻlmadi. Ish tashlashlar 2026 yilning yanvar oyida ham davom etdi: Luvr 12, 19 va 26 yanvar kunlari bir kunga yopildi. Kasaba uyushmalari muzey «inqiroz holatida» ekanini taʼkidlashdi. Asosiy eʼtirozlar orasida nafaqat ish haqi va xodimlar yetishmovchiligi, balki muassasani boshqarish, xavfsizlik va taʼmirlash zarurati ham bor edi.