Bill Geyts qayta-qayta o‘qigan va boshqalarga ham tavsiya qilgan 10 ta kitob

**Bill Geyts qayta-qayta o‘qigan va boshqalarga ham tavsiya qilgan 10 ta kitob**

Bir paytlar Bill Geytsdan kimsasiz orolga qaysi kitoblarni olib ketishi so‘ralgan edi. Milliarder bunga javoban o‘zining eng sevimli asarlarini batafsil sanab o‘tgan: ilmiy-fantastik romanlardan tortib, matematik tafakkur va insoniyat tarixi haqidagi non-fikshn kitoblarga qadar.

Uning tanlovi xilma-xilligi bilan ajralib turadi va o‘z ustida ishlashni istagan har bir kishiga foydali bo‘lishi mumkin. Agar siz bu ro‘yxat bilan hali tanish bo‘lmagan bo‘lsangiz, quyida Microsoft asoschisining eng sevimli o‘nta asarini keltiramiz.

**“Yetti Momo Havo”, Nil Stivenson**

Ro‘yxat Nil Stivensonning “Yetti Momo Havo” ilmiy-fantastik romani bilan boshlanadi. Bu asar Bill Geyts tomonidan yuqori baholanganidan tashqari, ko‘plab adabiy tanqidchilardan ham ijobiy fikrlar olgan va muallifga katta shuhrat keltirgan.

Roman insoniyatning kelajakdagi hayoti haqida hikoya qiladi. Yer halokat yoqasiga kelib qoladi, shuning uchun inson zotini saqlab qolishning yagona yo‘li sifatida omon qolish umidida bir necha ming kishini koinotga yuborish taklif etiladi. 5000 yildan keyin ular Yerga qaytib, hayotni qayta boshlashga urinishi kerak bo‘ladi.

“Yerdagi hayotning tugashiga insoniyatning munosabati haqidagi bu roman ilmiy fantastikaga bo‘lgan muhabbatimni qayta uyg‘otdi”, — deya ta’kidlagan milliarder kitob haqida.

**“Buyuk Getsbi”, Frensis Skott Fitsjerald**

Kutilganidan farqli ravishda, Geyts to‘plamdagi ikkinchi va oxirgi sevimli badiiy asar sifatida “Buyuk Getsbi”ni tilga oladi. Tadbirkor uni bir necha bor qayta o‘qiganini aytadi, hatto uyidagi devorlardan birida romandan olingan mana shu iqtibos ham bor: “Uning orzusi shunchalik yaqin tuyulgan bo‘lishi kerakki, unga yetishmaslik qiyin edi”.

Bu kitob Fitsjeraldga ulkan mashhurlik olib kelgan, u doimiy ravishda dunyoning eng yaxshi adabiyotlari ro‘yxatlaridan joy oladi va asar asosida beshta film suratga olingan. Ularning eng mashhuri Baz Lurman tomonidan ishlangan bo‘lib, unda Leonardo DiKaprio va Tobi Maguayr rol ijro etgan.

**“Qanday qilib xato qilmaslik kerak. Matematik tafakkur kuchi”, Jordan Ellenberg**

“Matn qiziqarli, xotirjam va tushunarli uslubda yozilgan — bunday mavzudagi kitobdan buni umuman kutmagan bo‘lardingiz. Ellenbergning asosiy fikri shundan iboratki, biz hammamiz doimiy ravishda matematika bilan shug‘ullanamiz”, — deb tushuntiradi milliarder o‘z tanlovini.

Olim bu asarda inson hayotining deyarli barcha jihatlarini matematik nuqtayi nazardan yoritadi. U formulalar va tenglamalar butun dunyoni qamrab olganini, ular nafaqat hisoblash fanlarida, balki siyosat, tibbiyot va hatto ilohiyotda ham qo‘llanilishini ko‘rsatadi.

**“Sapiens. Insoniyatning qisqacha tarixi”, Yuval Noy Harari**

Yuval Noy Hararining “Sapiens. Insoniyatning qisqacha tarixi” asari Homo sapiensning qanday paydo bo‘lgani va rivojlangani haqidagi keng qamrovli hikoyadir. Muallif kitobxonni tarixning asosiy bosqichlari — inson evolyutsiyasi va ilk jamiyatlardan tortib, davlatlar hamda dinlarning paydo bo‘lishigacha — bo‘ylab olib boradi. Shuningdek, u zamonaviy hayot va sun’iy intellekt, gen muhandisligi hamda boshqa texnologiyalar kelajakda bizni qanday o‘zgartirishi mumkinligi haqida yozadi.

Kitob xalqaro bestsellerga aylangan, The New York Times ro‘yxatiga kirgan va bir nechta adabiy mukofotlarga sazovor bo‘lgan. Bill Geytsning aytishicha, bu asar uning oilasida bir necha bor qizg‘in munozaralarga sabab bo‘lgan.

**“Raqobatlashish kuchi”, Reyiti Mikitani va Xirosi Mikitani**

Bu kitobda yapon iqtisodchisi Reyiti Mikitani o‘z o‘g‘li, Rakuten kompaniyasi asoschisi Xirosi bilan suhbatlashadi. Ular birgalikda Yaponiyaning qanday qilib uzoq davom etgan iqtisodiy inqirozga tushib qolgani haqida mulohaza yuritishadi. Mualliflar “moliyaviy pufak”ning paydo bo‘lishida kim aybdor ekanini, nega bir vaqtlar muvaffaqiyatli bo‘lgan mamlakat o‘z o‘rnini boshqalarga bo‘shatib berganini va Xitoy hamda Janubiy Koreya bilan raqobatlashib, qanday tiklanish mumkinligini tushunishga harakat qilishadi. Bundan tashqari, ular muammolarni hal etishning o‘ziga xos yo‘llarini ham taklif qiladi: ta’lim tizimini yaxshilashdan tortib, ayollarni mehnatga jalb qilishgacha.

Geyts Mikitani ilgari surgan har bir fikrga ham qo‘shilmasligini aytgan. Shunga qaramay, u “Raqobatlashish kuchi...”ni “mamlakat kelajagiga nisbatan haqiqiy aqlli qarash” deb ataydi.

**“Hayot masalasi. Energiya, evolyutsiya va murakkablikning kelib chiqishi”, Nik Leyn**

Britaniyalik biokimyogar Nik Leyn “Hayot masalasi...” asarida Yer taraqqiyoti davomida yuz bergan global jarayonlarni batafsil tushuntiradi. Uning fikricha, evolyutsiya va hayotning paydo bo‘lishi kabi jarayonlar mavjud energiya miqdori bilan cheklanadi.

“Bu insonning mehnati haqida ko‘proq odamlar bilishini istardim. U Yerdagi (va ehtimol, boshqa joylardagi) hayot evolyutsiyasida energiya qanchalik muhim rol o‘ynashini odamlarga yetkazishga harakat qiladi. Hatto u ba’zi tafsilotlarda nohaq bo‘lib chiqsa ham, uning g‘oyalari biz qayerdan kelganimiz va qayerga ketayotganimizni tushunishimizga muhim hissa qo‘shishiga ishonaman”, — degan edi Microsoft asoschisi.

**“Biznes sarguzashtlari: Uoll-strit dunyosidan 12 ta klassik hikoya”, Jon Bruks**

Bu iqtisodiy asarni Bill Geytsga undan qolishmaydigan darajada mashhur bo‘lgan, o‘zining tarjimayi holi ham kimsasiz orolga olib ketishga arziydigan kitob bo‘la oladigan milliarder tavsiya qilgan. Gap, albatta, Uorren Baffet haqida bormoqda.

Sayyoramizning eng boy ikki kishisi “Biznes sarguzashtlari”ni yuqori baholagani ajablanarli emas. Unda Jon Bruks XX asrdagi Nyu-Yorkning moliyaviy hayoti haqida qiziqarli tarzda hikoya qiladi. Birjadagi muhim voqealardan tashqari, u haqiqiy tijorat yutuqlari va biznesdagi eng qiziqarli keyslarni ham esga oladi.

“Bu g‘oyalar barcha davrlarda dolzarb bo‘lib, buyuk kompaniyani boshqarish qoidalari o‘zgarmasligini eslatadi. Men bu kitobni yigirma yildan ko‘proq vaqt oldin o‘qiganman va u hanuz biznes haqidagi eng sevimli kitobim bo‘lib qolmoqda”, — deydi Geyts.

**“Muhabbat va mantiq bilan farzand tarbiyasi”, Foster Klayn va Jim Fey**

Milliarderning stol ustidagi kitoblari orasida farzand tarbiyasiga oid qo‘llanma bo‘lishi kutilmagan tuyulishi mumkin. Biroq Geyts bu kitob unga chinakam katta ta’sir ko‘rsatganini aytgan. Ko‘p farzandli ota sifatida u undan ko‘plab foydali bilimlar olgan va ota-ona bilan farzand o‘rtasida muqarrar yuzaga keladigan nizolarni qanday hal qilishni o‘rgangan.

Unda psixologiya professori Klayn va tajribali pedagog Fey sevgi va mantiqdan iborat ikki tamoyil asosida bolalarni qanday tarbiyalash kerakligini muhokama qilishadi. Ular kitobxonlarga hamdardlik ko‘rsatishni, ota-onaning har bir xatti-harakati o‘z oqibatiga ega ekanini tushunishni va farzandiga faqat eng yaxshi fazilatlarni singdirishni o‘rgatadi.

**“Barqaror energiya”, Devid Jeykey Makkey**

Devid Jeykey Makkey “Barqaror energiya” kitobida barqaror energiya manbalariga o‘tish masalasini ko‘rib chiqadi. Geyts uni mavzu bo‘yicha eng ko‘rgazmali qo‘llanma deb atagan va bu o‘zi shu paytgacha uchratgan eng tushunarli izoh ekanini ta’kidlagan.

Britaniya tizimi misolida Makkey texnologiyalar qanday ishlashi va dunyoda odatiy issiqlik usuliga qanday muqobillar borligi haqida fikr yuritadi. Bu asar nafaqat mazkur mavzuga qiziquvchilar yoki tadbirkorlar uchun, balki dunyoqarashini kengaytirmoqchi bo‘lganlar uchun ham qiziqarli: u jarayonning barcha nozik jihatlarini sodda va tushunarli tarzda yoritadi.

**“Tabiatimizning eng yaxshi farishtalari”, Stiven Pinker**

Bill Geytsning aytishicha, bu kitob unga ko‘proq ta’sir qilgan. Unda amerikalik taniqli psixolog Stiven Parker murakkab mavzu — zo‘ravonlikning barcha ko‘rinishlarini tadqiq etadi.

Jahon jinoyatchiligi va unga munosabatni o‘rganar ekan, u shafqatsizlik yildan yilga kamayib borayotgani xulosasiga keladi. Biroq inson idroki buning aksini ko‘rsatadi: yomon xabarlarning uzluksiz oqimi bizni, aksincha, tarixdagi deyarli eng yomon davrda yashayotganimizga ishontiradi. Muallif bu paradoksni axborotning nihoyatda hammabop bo‘lib qolganligi bilan izohlaydi. Bundan tashqari, u insonlar tabiatan shafqatsiz degan global afsonani ham rad etadi.