Besh yillik ipotekaning oʻrtacha stavkasi uch yil ichida ilk bor 6 foizga yetdi
Yangi belgilangan stavkali ipoteka kreditining qiymati soʻnggi haftalarda oshib bormoqda, chunki kredit beruvchilar yuqoriroq xarajatlarga duch kelmoqda.
Besh yillik ipotekaning oʻrtacha stavkasi uch yil ichida birinchi marta 6% ga yetdi
Maʼlumotlarga koʻra, yangi besh yillik sobit stavkali ipoteka boʻyicha oʻrtacha foiz stavkasi uch yil ichida birinchi marta 6% ga koʻtarildi.
Narxlarning oshishi, foiz stavkalari va davlat qarzlarini olish xarajatlari boʻyicha xalqaro xavotirlar fonida kredit beruvchilar yuqori xarajatlarga duch kelayotgani sababli, soʻnggi haftalarda uy-joy krediti xarajatlari oshib bormoqda.
Bu shuni anglatadiki, uy sotib oluvchilar va sobit stavkali yangi shartnomaga oʻtayotgan har bir kishi sentyabr oyi boshidan beri 5% dan past boʻlgan 1500 ga yaqin ipoteka mahsulotlari yoʻq boʻlib ketganiga guvoh boʻldi, deb xabar beradi Moneyfacts moliyaviy axborot xizmati.
Ushbu xizmat vaziyatni qarz oluvchilar uchun «shafqatsiz» deb atadi, chunki besh yillik shartnomalar boʻyicha oʻrtacha stavka hozirda 6% ni, ikki yillik sobit ipoteka boʻyicha esa 5,98% ni tashkil etmoqda.
Qarz oluvchilar uchun sobit ipoteka boʻyicha foiz stavkasi u tugagunga qadar, odatda ikki yoki besh yildan keyin, uning oʻrniga yangi shartnoma tuzilgunga qadar oʻzgarishsiz qoladi. Aksariyat uy egalari va sotib oluvchilar ipotekaning aynan shu turidan foydalanadilar.
Eron urushi boshlanganidan beri global iqtisodiy noaniqlik shartnomalar qiymatini oshirib yubormoqda.
Moneyfacts tashkilotining maʼlum qilishicha, eng yirik tijorat banklari sentyabr oyida sobit stavkalarni bir necha bor oshirgan. Barclays tanlangan sobit stavkalarni toʻrt marta oshirgan boʻlsa, HSBC, Lloyds Bank, Nationwide, NatWest, Santander va TSB banklarining har biri uch martadan oshirishni amalga oshirgan.
Natijada, yangi besh yillik shartnoma boʻyicha oʻrtacha stavka 2023 yil sentyabridan beri eng yuqori darajaga yetdi. Ikki yillik shartnomalar uchun oʻrtacha stavka 2023 yil dekabridan beri eng yuqori koʻrsatkichda turibdi.
Foiz stavkalari Angliya Bankining bazaviy stavkasi va bozor sharoitlariga qarab oʻzgaradi.
«Oʻrtacha sobit ipoteka stavkalarining yana uch yillik eng yuqori darajaga koʻtarilishi qarz oluvchilar uchun halokatli yangilik boʻladi», dedi Moneyfacts moliyaviy eksperti Reychel Springall.
«Ipoteka stavkalari barqarorlashishidan umid qilgan qarz oluvchilar hafsalasi pir boʻladi».
Uning soʻzlariga koʻra, sobit shartnoma muddati tugab borayotganlar «maslahat soʻrashlari va takliflarni diqqat bilan taqqoslashlari oqilona ish boʻlardi».
Baʼzi kredit beruvchilar odamlarga amaldagi shartnoma muddati tugashidan uch oy oldin stavkani band qilib qoʻyishga ruxsat berishi mumkin, boshqalari esa olti oy oldin ruxsat berishi mumkin, dedi u.