Aviakompaniyalar havo harakatini boshqarish tizimini tanqid qildi, chunki ikkinchi texnik nosozlik yana uzilishlarga sabab boʻldi

Ikki hafta ichida ikkinchi texnik nosozlik butun mamlakat boʻylab parvozlarning jiddiy buzilishiga olib kelganidan soʻng, aviakompaniyalar Buyuk Britaniyaning havo harakatini boshqarish tizimini keskin qoraladi.

EasyJet dushanba kungi hodisa xizmatning «barqarorligini yana bir bor shubha ostiga qoʻyishini» aytgan boʻlsa, Wizz Air buni Buyuk Britaniya havo harakatini boshqaradigan National Air Traffic Services (Nats) tashkilotiga nisbatan «milliy ishonch inqirozi» deb taʼrifladi.

Eyrshirdagi Prestvik boshqaruv markazidagi texnik muammo Shotlandiya, Shimoliy Irlandiya va Angliya shimolidagi aeroportlar faoliyatini izdan chiqardi va oʻnlab reyslarning kechikishiga sabab boʻldi.

Nats ushbu uzilishga «ulanish muammosi» sabab boʻlganini maʼlum qildi va bu sentyabr oyi boshida Svonvikda 2000 ta reysning bekor qilinishiga olib kelgan dasturiy taʼminotdagi boshqa bir nuqson bilan «hech qanday aloqasi yoʻqligini» taʼkidladi.

Dushanba kungi uzilishga sabab boʻlgan asosiy muammo hozirda bartaraf etildi va Nats tizim «toʻliq quvvat bilan» ishlayotganini bildirdi, biroq rasmiylar zanjirli oqibatlardan ogohlantirdi.

Tashkilot vakilining soʻzlariga koʻra, hozirda ular «mijozlar bilan birgalikda qolgan kechikishlarni bartaraf etish va ularning faoliyatini normal holatga qaytarish ustida ishlashga eʼtibor qaratgan».

Cirium aviatsiya tahliliy kompaniyasi maʼlumotlariga koʻra, dushanba kuni soat 13:45 (BST) holatiga koʻra, kamida 200 ta reys bekor qilingan yoki amalga oshirilmagan. Bunga Buyuk Britaniyaga qoʻnishi kerak boʻlgan 100 ta va Buyuk Britaniyadan uchib ketishi rejalashtirilgan 99 ta reys kiradi.

Eng koʻp zarar koʻrgan aviakompaniya EasyJet boʻldi — uning rejalashtirilgan 670 ta reysidan 47 tasi bekor qilindi, British Airways esa rejalashtirilgan 513 ta reysidan 11 tasini bekor qildi.

Buyuk Britaniya Fuqarolik aviatsiyasi boshqarmasi (CAA) uzilishlardan jabr koʻrgan yoʻlovchilarning kompensatsiya olish huquqiga ega boʻlishi «dargumon» ekanini maʼlum qildi.

Unda aytilishicha, texnik muammo «yoʻlovchilar huquqlari qoidalariga koʻra, katta ehtimol bilan "favqulodda holatlar" oqibati deb hisoblanadi», bu esa «aviakompaniyalar yoʻlovchilarga gʻamxoʻrlik qilishi kerak boʻlsa-da, ular bevosita ushbu hodisa tufayli yuzaga kelgan kechikishlar yoki bekor qilishlar uchun kompensatsiya olish huquqiga ega boʻlmasligini» anglatadi.

Aviakompaniyalar sohasi organi boʻlgan Airlines UK tashkiloti «Nats’ning navbatdagi muvaffaqiyatsizligidan» soʻng yoʻlovchilar va aviakompaniyalar «yaxshiroq munosabatga loyiq» ekanini bildirdi.

Wizz Air UK bosh direktori Ivonn Moynixan Nats tizimini «zudlik bilan isloh qilishga» chaqirdi va uning hozirgi rahbariyatiga ishonchi yoʻqligini aytdi.

BBC Radio 4 kanalining «World at One» dasturida Nats rahbari Martin Rolf isteʼfoga chiqishi kerakmi, degan savolga Moynixan shunday javob berdi: «Biz eng yuqoridagi rahbariyatga qarashimiz kerak. Ammo undan ham muhimrogʻi, direktorlar kengashi nima qilyapti?»

Jet2 rahbari Stiv Xipi Buyuk Britaniyaning havo harakatini boshqarish infratuzilmasini mustahkamlash uchun «zudlik bilan va masʼuliyatli» choralar koʻrishga chaqirdi.

Ryanair Rolfni isteʼfoga chiqishga chaqirigʻini takrorlab, u «ishonchli tizimni ham, samarali zaxira tizimini ham taʼminlay olmaganini» aytdi. Oxirgi nosozlik aviakompaniyaning 140 ta reysi va 25 000 yoʻlovchisiga taʼsir koʻrsatdi.

British Airways «Nats bilan bogʻliq navbatdagi texnik nosozlik» «hafsalani pir qilganini» bildirdi.

Nats vakili uzilishlar uchun uzr soʻrab, shunday dedi: «Real hayotda texnologiyalar ishdan chiqishi mumkin va baʼzan shunday boʻladi ham, biz buni tan olamiz. Bizning vazifamiz imkon qadar uzilishlarni kamaytirishdir.

Xavfsizlikka putur yetadigan har qanday hodisani qabul qilib boʻlmaydi — bu har doim bizning birinchi galdagi vazifamizdir».

Ular Nats havo harakatini iloji boricha tezroq normal holatga qaytarish ustida ishlayotganini qoʻshimcha qilib, yoʻlovchilarni parvoz maqomini oʻz aviakompaniyalaridan tekshirishni soʻradi.

Transport vaziri Haydi Aleksandr parvozlar bilan bogʻliq muammolar yoʻlovchilar uchun «juda achinarli» ekanini aytdi.

74 yoshli Stiv Devis BBC’ga havo harakatini boshqarish tizimidagi texnik muammolar «juda tez-tez sodir boʻlayotgani» sababli undan «gʻazabda» ekanini aytdi.

Dushanba kuni ertalab u va rafiqasi Sedi Edinburgga uchadigan easyJet reysini tark etish haqida koʻrsatma olgandan soʻng Birmingem aeroportida qolib ketishgan.

Kilmarnoklik Nikol Makkloski oilasi bilan Parij Disneylendiga sayohat qilishi kerak edi, biroq ularning reysi bekor qilindi.

U BBC’ga Glazgo aeroportiga ketayotganlarida reys kechiktirilgani haqida xabar olishganini, ammo aeroportga yetib kelganlaridan keyingina parvoz butunlay bekor qilinganini bilishganini aytdi.

Nikolning soʻzlariga koʻra, ular dushanba kuni kechroq boʻladigan boshqa reysga qayta roʻyxatdan oʻtishgan va «muammo oʻz vaqtida hal boʻlishiga» umid qilishmoqda.

Nats’ning soʻnggi muammolari sabablari haqida kam narsa maʼlum, faqat Angliya shimoli, Shotlandiya va Shimoliy Irlandiya boʻylab havo harakatini boshqaradigan va Buyuk Britaniya havo harakatining taxminan 42 foizini qamrab oladigan Prestvikdagi boshqaruv markazida texnik nosozlik yuz bergani maʼlum.

Nats’ning Gempshirdagi Svonvik markazi esa Buyuk Britaniyaning janubiy qismidagi havo hududini, jumladan Xitrou va Gatvik aeroportlariga yaqinlashish yoʻllarini boshqaradi.

Oʻtgan oy Svonvikda yuz bergan hodisa yuz minglab yoʻlovchilarga taʼsir koʻrsatdi, baʼzilar aeroport pollarida uxlashga majbur boʻldi yoki shu oy boshida chet elda qolib ketdi.

Ushbu uzilish ancha jiddiyroq edi, chunki u Buyuk Britaniya havo hududi orqali qitʼalararo va uzoq masofali parvozlarga taʼsir qilgandi.

Oʻtgan hafta eʼlon qilingan hisobotda Nats dasturiy taʼminotdagi nosozlik «millisoniya ichida» sodir boʻlganini va bu tizimda buzilgan maʼlumotlar paydo boʻlishiga olib kelganini maʼlum qildi.

Biroq, Buyuk Britaniyaning havo harakatini boshqarish tizimi qisqa vaqt ichida ikkita yirik muammoga duch kelgani keskin tanqidlarga sabab boʻldi va oʻtgan hafta isteʼfoga chiqmasligini aytgan Nats rahbari Martin Rolfga nisbatan bosim yanada kuchayishi kutilmoqda.

Rolf oʻsha paytda BBC’ga bergan intervyusida dasturiy taʼminotdagi nuqson «juda va juda tushunarsiz» boʻlganini aytib, isteʼfoga chiqmasligini bildirgan edi.

«Mening vazifam bunday holatlar imkon qadar kamroq sodir boʻlishini taʼminlashdir», degan edi u.