Avgust dunyo tarixidagi eng issiq oy bo‘ldi
Avgust dunyo tarixidagi eng issiq oy sifatida qayd etildi
Dunyoda kuzatuvlar boshlanganidan beri eng issiq oy qayd etildi. Yevropa Ittifoqining Kopernik iqlim o‘zgarishini o‘rganish xizmati (C3S) 10-sentyabr kuni ma’lum qilishicha, avgust oyida Yer sayyorasidagi o‘rtacha harorat sanoatlashuvgacha bo‘lgan davrdagidan 1,5 darajadan ko‘proqqa oshgan.
Avgust davomida dunyo bo‘ylab favqulodda ob-havo va iqlim bilan bog‘liq ofatlar yuz berdi. Olimlar Nepal hamda Xitoyning Tibet mintaqasida yuzlab odamlarning yostig‘ini quritgan ko‘chkilar va suv toshqinlarida iqlim o‘zgarishi rol o‘ynaganini ta’kidlashmoqda. Bu borada hozir aniq tadqiqotlar davom etmoqda. Indoneziyadan Belgiyagacha va Gretsiyada o‘rmon yong‘inlari kuchaydi, Vengriya va Ruminiyada esa kuchli qurg‘oqchilik kuzatildi.
Haroratning sanoat davridan 1,5 darajadan oshishi juda muhim. Chunki deyarli 200 ta davlat 2015-yilgi Parij iqlim kelishuvi doirasida iqlim o‘zgarishining eng og‘ir oqibatlaridan qochish uchun harorat o‘sishini aynan shu darajada ushlab turishga va’da bergan edi. Bu ko‘rsatkich o‘n yillik o‘rtacha qiymat sifatida hisoblanadi.
Avgust oyi 2025-yil noyabr oyidan beri o‘rtacha harorat sanoat davridan 1,5 darajadan oshgan ilk oy bo‘ldi. Dunyo bo‘yicha yer yuzasidagi havo harorati o‘rtacha 16,96 darajani tashkil etdi.
C3S ma’lumotiga ko‘ra, bu ko‘rsatkich insoniyat neft, ko‘mir va gazni sanoat miqyosida yoqishni boshlagan XIX asrdagi o‘rtacha haroratdan 1,65 darajaga yuqori. Qazilma yoqilg‘ilarni yoqishdan chiqadigan chiqindilar iqlim o‘zgarishining asosiy sababidir.
“Biz Yevropada ob-havoga qanchalik moslashmaganimizning oqibatini ko‘rdik: yo‘llar erib ketdi, temir yo‘llar qiyshaydi, maktablar yopildi, shifoxonalar to‘lib ketdi va yilning bu davri uchun rekord darajadagi yong‘inlar yuz berdi”, dedi Yevropa ob-havo prognozlari markazining strategik rahbari Samanta Berjess.
“Iqlim o‘zgarishi haqidagi gaplar uzoq yurtlarda sodir bo‘ladigan mavhum tushunchadan kundalik hayotimizni izdan chiqaruvchi hodisaga aylandi”, deya qo‘shimcha qildi u.
Ma’lumotlar G‘arbiy Yevropada kuzatuvlar tarixidagi eng issiq yoz yakunlanayotganini tasdiqladi. May oyidan beri davom etayotgan ketma-ket issiqlik to‘lqinlari ekinlarga zarar yetkazdi. Ko‘plab hududlarda daryolar suvining kamayishi va tuproq namligining yo‘qolishi dehqonlar muammolarini yanada kuchaytirdi.
Dunyo rasman Parij kelishuvidagi 1,5 darajalik cheklovni hali buzmagan. Chunki bu cheklov vaqtinchalik cho‘qqini emas, balki o‘n yilliklar davomidagi o‘rtacha haroratni anglatadi. Hozirda dunyoning uzoq muddatli isish darajasi sanoat davridan taxminan 1,4 darajaga yuqori.
BMT o‘tgan haftada uzoq muddatli 1,5 darajalik maqsadni saqlab qolishning imkoni qolmaganini ma’lum qildi. Tashkilot hukumatlarni belgilangan me’yordan oshib ketishni kamaytirish uchun CO2 chiqindilarini tezroq qisqartirishga chaqirdi.
Mamlakatda iyun oxirida kuzatilgan issiq to‘lqini o‘zining yuqori darajadagi intensivligi bilan rekord o‘rnatgan. Ushbu davrda issiqlik bilan bog‘liq 2 025 ta qo‘shimcha o‘lim holati qayd etilgan.