Alberta Kanadadan ajralib chiqish boʻyicha ovoz berish oʻtkazish-oʻtkazmaslikni hal qilish uchun saylov uchastkalariga yoʻl olmoqda
Soʻrovnomalar shuni koʻrsatmoqdaki, Alberta aholisining koʻpchiligi mamlakat tarkibida qolishni maʼqul koʻradi, garchi bu mavzuning oʻzigina qarama-karshiliklarga sabab boʻlgan esa-da.
Alberta Kanadadan ajralib chiqish boʻyicha boʻlajak ovoz berishni hal qilish uchun saylov uchastkalariga bormoqda
Doʻshanba kuni Alberta aholisi keyinchalik Kanadadan ajralib chiqish boʻyicha referendum oʻtkazish yoki oʻtkazmaslik masalasida ovoz bermoqda.
Byulleten shu yil boshida viloyat yetakchisi Daniel Smit tomonidan ajralib chiqish boʻyicha majburiy referendum oʻtkazishga chaqiruvchi petitsiyaga jamoatchilik kampaniyasi davomida 300 000 ga yaqin imzo toʻplanganidan keyin eʼlon qilingan edi.
Ajralib chiqishning koʻplab tarafdorlari neftga boy viloyatning iqtisodiy kengayishiga Ottavadagi Kanada federal hukumatining ekologik siyosati toʻsqinlik qilayotganini aytmoqda.
Bordiyu, Albertaning Kanada tarkibida qolishini xohlaydiganlar — jumladan Bosh vazir Mark Karni — mamlakatni tashqi bosim qarshisida yagona front boʻlib chiqishga chaqirdi.
Soʻrovnomalar shuni koʻrsatdiki, albertaliklarning aksariyati Kanadada qolish uchun ovoz beradi, garchi ovoz berish oldidan boʻlib oʻtgan munozaralar allaqachon jiddiy boʻlinishga olib kelgan boʻlsa-da.
Boshqa bir guruh ajralib chiqishga qarshi oʻz petitsiyasi uchun imzo toʻpladi va unga 400 000 dan ortiq kishi imzo chekdi. Viloyat aholisi taxminan besh million kishini tashkil qiladi.
Agar albertaliklar doʻshanba kuni majburiy referendumni davom ettirish uchun ovoz bersa, Smitning aytishicha, bu eng erta 2027 yilda sodir boʻlishi mumkin.
Smitning doʻshanba kungi ovoz berishga ruxsat berish haqidagi qarori sud ajralib chiqish tarafdori boʻlgan petitsiyani blokirovka qilganiga qaramay qabul qilindi, sud petitsiyada viloyat Kanadani tark etgan taqdirda yerlari taʼsir ostida qoladigan tub aholi (birinchi millatlar) bilan maslahatlashilmagan deb topgan edi.
Sudyaning qaroridan soʻng, tub aholi guruhlari Smitning ovoz berish jarayonini davom ettirishga ruxsat berish haqidagi qarorini «nodemokratik» va «avtoritar» deb taʼrifladilar.
Alberta Birlashgan Konservativ Partiyasiga (UCP) rahbarlik qiluvchi Smit bu masalani saylovchilar hukmiga havola qilish haqidagi oʻz tanlovini himoya qildi. Uning oʻzi ajralib chiqishga qarshi, ammo bu jarayon viloyat aholisiga oʻz fikrini bildirish imkoniyatini beradi, deydi.
Byulletendagi asosiy savol shunday boʻladi: «Alberta Kanada viloyati boʻlib qolishi kerakmi yoki Alberta Hukumati Kanada Konstitutsiyasiga muvofiq Albertaning Kanadadan ajralib chiqishi yoki chiqmasligi boʻyicha majburiy viloyat referendumini oʻtkazish uchun zarur boʻlgan huquqiy jarayonni boshlashi kerakmi?»
Separatik kampaniyaga Bonnivilldan qurol doʻkoni egasi Mich Silvestr va Kalgarilik advokat Jeffri Rat rahbarlik qilmoqda. Ikkalasi ham Albertaning farovonlik loyihasiga tegishli boʻlib, ularning aytishicha, viloyatning iqtisodiy oʻsishi Ottavadagi koʻp yillik Liberalar boshqaruvi tomonidan cheklangan.
Ularning taʼkidlashicha, soʻnggi 10 yil ichida ketma-ket kelgan Liberal hukumatlar Albertaga neft va gaz sanoatini kengaytirishda yordam berishdan koʻra ekologik siyosatni birinchi oʻringa qoʻygan. Ularning aytishicha, agar Alberta Kanadadan ajralsa, oʻz boyligining koʻproq qismini saqlab qoladi.
Separatizmni qoʻllab-quvvatlovchi «Let’s Talk Alberta» guruhi asoschisi Kris Skott ovoz berish arafasida BBC Newsga doʻshanba kungi natija qanday boʻlishidan qatʼi nazar, kampaniya allaqachon oʻz maqsadlarining baʼzilariga erishganini aytdi. «Eng muhimi, suhbat boshlandi va u davom etishi kerak», dedi u. «Boshlangan narsani endi toʻxtatib boʻlmaydi», deya qoʻshimcha qildi u.
Ajralib chiqish qarshilarining aytishicha, mustaqil Alberta milliardlab dollarlik qarz uchun javobgar boʻlib qoladi. Ular noaniqlik — ular buni Buyuk Britaniyaning 2016 yilda Yevropa Ittifoqidan chiqish boʻyicha Brexit ovoz berishi bilan solishtiradilar — minglab ish oʻrinlari va investitsiyalarni viloyatdan siqib chiqarishidan ogohlantirmoqda.
Karni saylovchilarni ajralib chiqishni ochiqchasiga rad etishga chaqirdi. Payshanba kuni boʻlib oʻtgan mitingda soʻzga chiqib, u xavf juda yuqori ekanini aytdi.
«Dunyo yanada xavfli va boʻlingan boʻlib qoldi. Chegaralarimizdan tashqaridagi baʼzi kuchlar bizga egalik qilish uchun bizni parchalashga harakat qilmoqda», dedi Karni va Kanadaning Qoʻshma Shtatlar bilan davom etayotgan savdo urushi haqida ilgari aytgan ogohlantirishlarini takrorladi.
Ajralish masalasidan tashqari, albertaliklar yana toʻqqizta masala boʻyicha ovoz berishadi, ularning bir nechtasi viloyat oʻz immigratsiya tizimi ustidan kattaroq nazoratga ega boʻlishi kerakmi-yoʻqmi degan masalaga qaratilgan.
Yuz minglab odamlar doʻshanba kunigacha pochta orqali barvaqt ovoz berib boʻlishgan va dastlabki raqamlar yuqori davomatdan dalolat beradi.
Viloyat saylov mutasaddilari byulletenlarni qoʻlda sanab chiqadi va doʻshanba kuni mahalliy vaqt bilan soat 20:00 dan (seshanba kuni Grinvich boʻyicha 02:00) erta boʻlmagan vaqtda boshlab, ishni tugatish uchun 48 soat vaqtga ega boʻladi.
Ajralish haqidagi savol birinchi boʻlib toʻliq sanab chiqiladi. Rasmiylarning aytishicha, natijalar seshanba kuni ertalab tayyor boʻlishi kerak.