Afgʻoniston boʻyicha dalillar politsiyaga topshirilgani sababli Buyuk Britaniya maxsus kuchlari jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin

Afgʻonistondagi dalillar politsiyaga topshirilganidan keyin Buyuk Britaniya maxsus kuchlari jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin

Britaniyalik harbiy xizmatchilar tomonidan jiddiy jinoyatlar sodir etilgan boʻlishi mumkinligini koʻrsatuvchi dalillar

SAS (Maxsus havo xizmati) faoliyati boʻyicha surishtiruvlar davomida aniqlangan va Afgʻonistonda jiddiy jinoyatlar sodir etilgan boʻlishi mumkinligini koʻrsatuvchi dalillar harbiy politsiyaga topshirilganidan keyin, Buyuk Britaniya maxsus kuchlari (UKSF) xodimlari jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin.

Ushbu dalillar dushanba kuni boʻlib oʻtgan sud majlisida oshkor boʻldi va bu surishtiruv organi oʻz xulosalari jinoiy javobgarlikka tortishga olib kelishi mumkinligini birinchi marta ommaviy ravishda bayon qilishidir.

Joriy yil boshida UKSF tomonidan amalga oshirilgan ushbu yoʻnaltirish Qurolli kuchlar toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq talab qilingan boʻlib, mazkur qonunning 2-ilovasidagi jiddiy jinoyatlar roʻyxatiga qotillik va ehtiyotsizlik orqasida odam oʻldirish kiradi.

Bu dalillar 2010 va 2013 yillar oraligʻida britaniyalik harbiy xizmatchilar tomonidan amalga oshirilgan bir qator qoʻlga olish operatsiyalariga taalluqlidir.

Mudofaa vazirligi (MoD) BBC’ga maʼlum qilishicha, ushbu dalillar joriy yil boshida SAS faoliyati boʻyicha surishtiruv tergovidan soʻng aniqlangan va shundan keyin UKSF ularni harbiy politsiyaning Mudofaa boʻyicha jiddiy jinoyatlar boʻlimiga (DSCU) — eng ogʻir jinoyatlarni koʻrib chiqish uchun 2022 yilda tashkil etilgan maxsus boʻlinmaga topshirgan.

BBC koʻrib chiqqan sud hujjatlari shuni koʻrsatadiki, DSCU dalillar boʻyicha dastlabki oʻrganish ishlarini olib borgan, biroq boʻlinma surishtiruv yakunlangunga qadar har qanday jinoiy tergovlarni toʻxtatib turgan.

Bundan tashqari, Mudofaa vazirligi BBC’ga surishtiruv davom etayotgan bir paytda jinoiy tergov oʻtkazishni nooʻrin deb hisoblashini bildirgan.

Afgʻoniston boʻyicha mustaqil surishtiruv komissiyasi Britaniya armiyasining Maxsus havo xizmati (SAS) 2010 va 2013 yillar oraligʻida Afgʻonistondagi qoʻlga olish operatsiyalari paytida odamlarni noqonuniy ravishda qatl etgani va yuqori lavozimli mulozimlar ushbu qotilliklarning asl tafsilotlarini yashirishga uringani haqidagi daʼvolarni oʻrganmoqda.

BBC Panorama dasturi SAS qurolsiz tinch aholini, jumladan bolalarni qatl etgani haqidagi ayblovlarni sakkiz yildan ortiq vaqt davomida surishtirdi. Jamoatchilik surishtiruvi 2022 yilda Panorama’ning fosh etuvchi maʼlumotlaridan keyin tashkil etilgan edi.

DSCU’ga yoʻnaltirilgan ushbu masala surishtiruv guvohi tomonidan qoʻzgʻatilgan Oliy sud majlisi davomida maʼlum boʻldi.

Afgʻonistonda xizmat qilgan britaniyalik yuqori martabali harbiy zobit boʻlgan ushbu guvohga, harbiy guvohlar manfaatlarini himoya qiluvchi yuridik guruhlar xabardor qiluvchi shaxslar bilan yopiq eshiklar ortida oʻtkazilgan dalillar yigʻish sessiyalaridan chetlashtirilganidan keyin, surishtiruv ustidan sud tartibida qayta koʻrib chiqishni talab qilishga ruxsat berildi.

Jamoatchilik surishtiruvi dalillarining katta qismi sir saqlangan holda tinglanmoqda.

Yuqori martabali zobitning advokatlari bu jarayon adolatsiz ekanini va zobit oʻziga nisbatan ilgari surilgan har qanday ayblovlar boʻyicha xabardor qiluvchi shaxslarni bevosita yoki oʻz advokatlari orqali soʻroq qilish imkoniyatiga ega boʻlishi kerakligini aytishdi.

Surishtiruv advokatlari esa, koʻrsatma berishdan xavotirda boʻlishi mumkin boʻlgan shaxslardan "oʻta maxfiy maʼlumotlarni olish imkoniyati boʻlishi shart"ligini taʼkidladilar.

Ularning soʻzlariga koʻra, himoya ostidagi guvohlar agar shaxslari oshkor etilsa, "UKSF tomonidan ogʻir oqibatlarga duchor boʻlish"dan qoʻrqishlarini bildirishgan.