8 sentyabr – Yangi O‘zbekiston va Uchinchi Renessans asosini qurish boshlangan kun!

8 sentyabr — Yangi O‘zbekiston va Uchinchi Renessans poydevorini qurish boshlangan sana!

Tub o‘zgarishlar juda tez boshlandi

2016 yil 8 sentyabr kuni Shavkat Miromonovich Mirziyoyev Oliy Majlis palatalari qo‘shma majlisida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti vazifasini vaqtincha bajaruvchi lavozimiga tasdiqlandi. U kishi 2016 yil 4 dekabr kuni bo‘lib o‘tgan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga saylovda 88,61 foiz ovoz bilan g‘olib chiqdi va Prezident etib saylandi. 2016 yil 14 dekabr kunidan esa rasman lavozimga kirishdi.

O‘sha davrda ko‘pchiligimiz yangi rahbar xalq uchun nima bera olarkin, degan o‘ylar bilan turli xayollarga borgandik. Ammo Shavkat Mirziyoyev vaqtincha Prezident sifatida ilk qadamlarini qo‘ya boshlashi bilanoq, 2016 yilgacha bo‘lgan davrda farovon yashash umidi so‘ngan xalqimiz qalbida yana shirin orzular uyg‘ona boshladi.

Sababi, Shavkat Mirziyoyev Prezident vazifasini bajaruvchi lavozimiga saylanishi bilan darhol viloyatlarga chiqib, oddiy xalq vakillari, turli kasb egalari bilan bevosita muloqot qildi, joylardagi yutuq va kamchiliklar, mavjud muammolar bilan yanada kengroq tanishdi, odamlarning fikr-mulohazalarini tingladi. Saylov kampaniyasida esa Prezidentlikka da’vogar sifatida saylovchilar oldiga butunlay yangi va xalqchil dastur bilan chiqdi.

Saylovoldi dasturi hamda xalq bilan bo‘lgan bevosita uchrashuvlarda aholi bildirgan takliflar asosida Prezident rahbarligida “2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi” va uning doirasida 2017 yil uchun “Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili” Davlat dasturi ishlab chiqildi. Ya’ni xalq Harakatlar strategiyasi va 2017 yil uchun Davlat dasturining haqiqiy ijodkori, hammuallifi bo‘ldi, ularni yaratishda bevosita ishtirok etdi! Shu paytga qadar uni aralashtirmasdan davlat o‘zi bilganicha qarorlar qabul qilishiga o‘rganib qolgan xalqimiz uchun bu juda katta yangilik bo‘ldi!

Prezident Shavkat Mirziyoyevning 2016-2017 yillardagi faoliyati haqida o‘ylarkanman, bir holat meni hayratga soladi. U kishi 2016 yil 8 sentyabr kunidanoq mamlakatni tubdan qayta qurish bo‘yicha chora-tadbirlarni zudlik bilan boshlab yubordi. Mening nazarimda, yangi rahbar jamiyatimiz boshi berk ko‘chaga kirib qolganini juda chuqur his qilib yurgan va uni tezlik bilan o‘zgartirish bo‘yicha kelgusida “Yangi O‘zbekistonni barpo etish strategiyasi” hamda “Uchinchi Renessans asoslarini yaratish” deb e’tirof etilgan g‘oya, fikr va mulohazalarini ancha yillar davomida miyasida pishitib kelgan.

Aks holda, bugun davlat rahbarligiga keliboq, darhol shunday har taraflama chuqur o‘ylangan va jamiyat rivojini butunlay yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan tub islohotlarni boshlashi mumkin emasdi...

Xalqning davlatga bo‘lgan ishonchini tiklash o‘ta muhim edi...

Ha, haqiqatdan ham, xalqning 2016 yilgacha bo‘lgan davrda davlatga nisbatan yo‘qotilgan ishonchini qayta tiklash o‘ta muhim vazifa edi. Shu bois Yangi O‘zbekistonda “Hamma narsa inson uchun, uning qadr-qimmati uchun” g‘oyasi davlat siyosatining bosh mezoni sifatida belgilandi.

Mamlakatimizda 2017 yilda jamoat ishonchini tiklash borasidagi eng muhim tadbir yilni “Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili” deb e’lon qilinishi va bu borada maxsus Davlat dasturi qabul qilinishi bo‘ldi.

Ishonchni qayta qozonish uchun xalq bilan davlat o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqotni yo‘lga qo‘yish juda muhim edi. Buning uchun avval O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Virtual qabulxonasi va joylarda Xalq qabulxonalari tashkil etildi. Bu tizim aholining yillar davomida to‘planib qolgan muammolarini tezkor hal etish orqali davlatga bo‘lgan ishonchini keskin oshirdi.

Uzoq yillar davomida xalqning davlat idoralaridan ajralib qolganligi, vazirlik va idoralar aholi manfaatlari bilan hisoblashmasdan ishlaganligi sababli ularga murojaatlar soni juda ko‘p bo‘ldi. Jumladan, 2017 yilda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Virtual qabulxonasi va Xalq qabulxonalariga jismoniy va yuridik shaxslardan 1,4 milliondan ortiq murojaat kelib tushdi. Mazkur murojaatlarning 1 million 338 mingi mazmunan hal etildi, 919 mingdan ko‘prog‘i qanoatlantirildi va 418 mingdan ortig‘i bo‘yicha huquqiy tushuntirishlar berildi.

Virtual qabulxona va Xalq qabulxonalarining ahamiyati juda katta bo‘ldi. Avvalo, ular xalq bilan davlat organlari o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqa o‘rnatdi. Natijada har bir fuqaro o‘z muammosini byurokratik to‘siqlarsiz eng yuqori rahbariyatga yetkazish imkoniga ega bo‘ldi. Qabulxonalar o‘sha paytga qadar to‘planib qolgan muammolarning yechimini tizimli ravishda hal qila boshladi. Uzoq yillardan beri bajarilmay yotgan minglab masalalar ijobiy hal etildi. Ijro nazorati kuchaydi. Ya’ni ariza va shikoyatlar bilan ishlashda vazirlik va idoralarning mas’uliyati keskin oshirildi, qonunbuzilish holatlari uchun shaxsiy javobgarlik belgilandi.

Oliy Majlisga Murojaatnoma yo‘lga qo‘yildi

2017 yil 22 dekabrda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti ilk bor Oliy Majlisga Murojaatnoma bilan chiqdi. O‘sha yildan mamlakatimiz hayotiga kiritilgan Prezidentning Oliy Majlisga Murojaatnomasining ahamiyati juda katta. Avvalo, Prezident Murojaatnomasi mamlakatning siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish yo‘nalishlarini belgilab beruvchi eng muhim strategik va dasturiy hujjat hisoblanadi.

Chunki unda yaqin istiqbolda va uzoq muddatda mamlakat ichki va tashqi siyosatining eng asosiy vazifalari ko‘rsatib beriladi, hujjatda ilgari surilgan g‘oya va tashabbuslar asosida kelgusi yil uchun davlat dasturi, qonun hujjatlari, tarmoq va hududiy strategiyalar ishlab chiqiladi. Mamlakatda dolzarb bo‘lgan sohalarni huquqiy tartibga solish uchun muhim qonunchilik tashabbuslari ilgari suriladi.

Murojaatnoma ijro hokimiyati, davlat organlari va mansabdor shaxslar uchun ulkan mas’uliyat yuklaydi. Aholiga, xalqaro hamjamiyatga va investorlarga O‘zbekistonning kelgusi rivojlanish yo‘nalishlarini aniq ko‘rsatib beruvchi shaffof va ochiq platforma vazifasini o‘taydi, boshqaruvning ochiqligi va shaffofligini ta’minlashga xizmat qiladi.

Davlat xizmatlari agentligi tashkil etildi

Davlat organlariga jamoat ishonchini tiklashda davlat xizmatlari ko‘rsatish tizimining tubdan yangilanishi inqilobiy ahamiyatga ega bo‘ldi. Ya’ni fuqarolarning davlat idoralari bilan muloqotini osonlashtirish maqsadida Adliya vazirligi huzurida Davlat xizmatlari agentligi tashkil etildi.

Natijada avval o‘nlab tashkilot va idoralarda bir necha oylar davomida yelib-yugurib bajaradigan ishlarni aholi endi Davlat xizmatlari agentligining “yagona darcha”larida, ya’ni bitta joyda va qisqa fursatlarda hal qilish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Bu bilan korrupsiyaviy xavf-xatarlar bartaraf etilib, hujjatlashtirish jarayonlari maksimal darajada soddalashtirildi.

“Yagona darcha” tamoyili hujjatlarni rasmiylashtirishda shaffoflik va tezkorlikni ta’minladi. Masalan, tadbirkorlik sub’yektlarini ro‘yxatdan o‘tkazish, litsenziya olish va ijtimoiy nafaqalar tayinlash jarayoni bir necha kundan bir necha daqiqagacha qisqardi.

Bu yangilik tufayli aholining davlat organlaridan rozilik darajasi ijobiy tomonga o‘zgardi. Ya’ni davlat xizmatlarining sifati oshishi va bajarish muddatlari qisqarishi aholining hokimiyat tizimiga bo‘lgan ishonchini qisqa muddatda tikladi va yuqori bosqichga olib chiqdi.

Ommaviy axborot vositalari xalqqa yuz tutdi

Prezident Shavkat Mirziyoyev 2017 yildanoq fuqarolarga hamma jabhalarda va har qanday darajada ochiq muloqot qilish hamda ommaviy axborot vositalarining erkinligini ta’minlash borasida tub o‘zgarishlarni amalga oshira boshladi, OAVning tom ma’noda “to‘rtinchi hokimiyat” darajasiga chiqishiga juda katta e’tibor qaratdi.

Bu borada erishilgan eng katta yutuqlardan biri senzura tizimining tugatilgani bo‘ldi. Ya’ni 2017 yilgacha O‘zbekiston media makonida amal qilgan mutlaqo yopiqlik va senzura muhiti bekor qilindi. Uning o‘rniga sog‘lom va ochiq bahs-munozaralar muhiti yaratildi.

Prezidentning bevosita shaxsiy tashabbusi va rahbarligida jamiyatda matbuotga va unda ishlaydigan xodimlarga nisbatan munosabat tubdan o‘zgartirildi. OAV jamiyatdagi mavjud real muammolarni, ijro hokimiyatining, tashkilot va idoralarning, rahbarlarning kamchiliklarini va korrupsiya holatlarini qo‘rqmasdan yoza boshladi. Hokimiyat vakillari ommaviy axborot vositalarining chiqishlariga va ularga murojaatlariga alohida e’tibor bilan qaray boshlashdi.

O‘zbekistonda xalqaro tajribadan foydalangan holda milliy media-markazlar tashkil etildi va ular jamiyat hayotida muhim rol o‘ynay boshladi. Jumladan, Xalqaro press-klub (XPK) kabi jonli efirda to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot olib boruvchi platformalar ochildi. XPKda katta rahbarlar, vazirlar va hokimlar xalq qarshisida savollarga ochiq javob berish amaliyoti yo‘lga qo‘yildi.

Avvalgi davrda axborotni erkin olish huquqi yo‘q edi. Bu huquq tiklandi. 2016 yilgacha bo‘lgan davrda texnik jihatdan yopib tashlangan xorijiy va mahalliy axborot resurslaridan foydalanish imkoniyati yana qaytadan yaratildi.

Blogerlik harakati kuchayishi uchun davlat tomonidan zarur sharoitlar yaratildi. Natijada ular jamiyat hayotidagi faol nazoratchi kuchga aylandi, ularning chiqishlari davlat organlari tomonidan tezkorlik bilan o‘rganilib, munosabat bildirish tizimi yo‘lga qo‘yildi.

Qarorlarni tayyorlashda xalq ishtirok eta boshladi

Barkamol jamiyat qurishda fuqarolarning erkin fikr bildirishini ta’minlashning o‘zi yetarli bo‘lmaydi. Davlat qarorlarini tayyorlash va qabul qilishda keng xalq ommasining ishtirok etishi juda muhim.

Shu bois 2017 yildan boshlab jamoatchilik nazorati faoliyatini tubdan qayta tashkil etish boshlandi. Nodavlat notijorat tashkilotlarining huquqiy asosi yangidan ishlab chiqildi, faoliyati uchun keng imkoniyatlar yaratildi, ular ijtimoiy dasturlarni amalga oshirishda davlatning asosiy sherigi sifatida e’tirof etildi.

To‘g‘ri, tan olish kerakki, me’yoriy-huquqiy hujjatlar loyihalarini jamoatchilik tomonidan muhokama qilish portali (regulation.gov.uz) 2015 yildayoq ishga tushirilgan edi. Lekin mazkur portalning borligini ko‘pchilik bilmas, bilganlar ham unga ishonmas va murojaat qilmasdi. Chunki bu befoyda ish bo‘lib, portal ko‘zbo‘yamachilik uchun nomigagina tashkil qilingandi. Ya’ni normativ hujjatlar tayyorlash va ularni muhokama qilishda xalq ishtirok etmas edi. Hamma bunga allaqachon ko‘nikib bo‘lgan va bu oddiy bir holga aylanib qolgandi.

Shu bois 2017 yilda mazkur kamchilikni to‘g‘rilash uchun tegishli tayyorgarlik qilindi va 2018 yilning 24 iyul kuni portalning tubdan yangilangan va keng imkoniyatlarga ega bo‘lgan yangi varianti ishga tushirildi. Shu tariqa, fuqarolar tayyorlanayotgan normativ hujjatlar loyihalariga taklif kiritish va qonun mazmuniga ta’sir o‘tkazish imkoniyatiga ega bo‘ldi.

Mahalla tizimi faoliyati yangi bosqichga chiqdi

Jamiyatimizda mahalla instituti qadimdan mavjud bo‘lib, u o‘zini o‘zi boshqarish tizimining uzoq vaqt sinovlarida toblangan, sayqallangan o‘ziga xos tizimi hisoblanadi.

2017 yildan boshlab mahallalarning jamiyatdagi o‘rni yanada kuchaytirildi. Bu borada O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 3 fevralda imzolagan “Mahalla institutini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-4944-son farmoni juda katta ahamiyatga ega bo‘ldi.

2017 yildan mahalla instituti ijtimoiy himoyani tashkil qilish va aholini manzilli qo‘llab-quvvatlashda markaziy o‘ringa chiqa boshladi. Mahalla raislari va faollariga hududdagi kam ta’minlangan oilalar, xotin-qizlar va yoshlar bilan manzilli ishlash, ularni tadbirkorlikka jalb etish bo‘yicha keng vakolatlar berildi.

Davlat idoralari bilan hamkorlik qilishda ham ularning roli oshirildi. Jumladan, mahallalar hududiy ichki ishlar, bandlik va sog‘liqni saqlash muassasalari faoliyatini baholovchi muhim jamoatchilik nazorati bo‘g‘iniga aylantirildi.

Sud-huquq va inson huquqlarini himoya qilish tizimi tubdan o‘zgardi, “qora ro‘yxat” bekor qilindi

2017 yildan boshlab sud-huquq tizimi va inson huquqlarini himoya qilishda ham tub o‘zgarishlar amalga oshirish sari yo‘l tutildi. Ya’ni sud mustaqilligini ta’minlash va adolat mezonlarini tiklash ishlari boshlandi. Bu sohadagi islohotlar ham inson sha’ni va qadr-qimmatini himoya qilishga yo‘naltirildi.

Ko‘p yillar davomida deyarli kuzatilmagan oqlov hukmlari chiqarilishi yo‘lga qo‘yildi. Yuzlab fuqarolar nohaq ayblovlardan xalos etilib, ularning sha’ni va huquqlari tiklandi. Qonunsiz dalillardan voz kechish boshlandi. Tergov jarayonida qiynoqlar yoki bosim ostida olingan dalillarni sudda tan olmaslik tartibi joriy etildi.

Dalillarni soxtalashtirganlik (qalbakilashtirganlik) uchun alohida jinoiy javobgarlik belgilandi. Tergov hibsxonalari (SIZO) va maxsus qabulxonalarni videokuzatuv moslamalari bilan jihozlash majbur etib qo‘yildi. Advokatlarga jinoyat ishi bo‘yicha dalillarni to‘plash va taqdim etish huquqi berildi, bu dalillar sud tomonidan majburiy tekshirilishi shart qilib qo‘yildi.

2017 yildan mamlakatimizda ijtimoiy bag‘rikenglik va “qora ro‘yxat”larning bekor qilinishi boshlanganligi davlatning o‘z fuqarolariga nisbatan ishonchini tiklovchi eng katta qadamlardan biri bo‘lib tarixga kirdi.

Ijtimoiy va diniy bag‘rikenglik tamoyillari asosida diniy-ekstremistik oqimlarga adashib kirib qolgan fuqarolarni maxsus nazorat, ya’ni xalq tilidagi “qora ro‘yxat”lardan chiqarish jarayoni 2017 yilda boshlandi. Shu yilning o‘zida ro‘yxatda turgan 17 mingga yaqin shaxsdan 16 ming nafari nazoratdan chiqarildi.

Diniy sohadagi cheklovlar yumshatildi, diniy ta’lim va ibodat qilish erkinliklari kengaytirildi, bu esa jamiyatda diniy bag‘rikenglik va millatlararo totuvlikni mustahkamladi. Inson huquqlari va xalqaro standartlarga mos ravishda penitensiar tizim tubdan isloh qilina boshlandi.

Iqtisodiyot va valyuta siyosatini erkinlashtirish boshlandi

Aholining davlat organlariga bo‘lgan ishonchini tiklash, iqtisodiyotda shaffoflikni ta’minlash sohasida amalga oshirilgan inqilobiy o‘zgarishlardan biri iqtisodiy erkinlik va valyuta siyosatini liberallashtirish bo‘ldi.

2017 yildan boshlab tadbirkorlar uchun ulkan erkinliklar berildi. Jumladan, tadbirkorlar xomashyo va zamonaviy texnologiyalarni xorijdan hech qanday sun’iy to‘siqlarsiz sotib olish imkoniga ega bo‘ldilar.

Tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash va soliq islohotlari ham aholining davlat hokimiyatiga bo‘lgan ishonchini tiklashga ulkan hissa qo‘shdi. Jumladan, tekshirishlarga moratoriy o‘rnatildi. Ya’ni tadbirkorlik sub’yektlari faoliyatini asossiz tekshirishlar to‘xtatildi. Korrupsiya o‘chog‘i bo‘lgan rejadan tashqari tekshiruvlar bekor qilindi. Bojxona va soliq tizimi soddalashtirildi. Eksport-import amaliyotlari uchun talab etiladigan hujjatlar soni qisqartirildi. “Yashil yo‘lak” tizimlari joriy etilib, tashqi savdo aylanmasi bir necha baravarga o‘sishi ta’minlandi.

2017 yil 5 sentyabrdan so‘mning konvertatsiyasi boshlandi. Bu tadbir aholining davlat hokimiyatiga bo‘lgan ishonchini tiklashda katta ahamiyatga ega bo‘ldi. Chunki chet el valyutasini sotib olish va sotishdagi uzoq vaqt hukm surgan noo‘rin cheklovlar tugatildi. Investitsiyaviy jozibadorlik oshdi. Xorijiy investorlar uchun foydani erkin repatriatsiya qilish (o‘z yurtiga olib chiqish) imkoniyati yaratildi, bu esa mamlakatga xorijiy kapital oqimini keskin oshirdi.

Tashqi siyosat ham inson manfaati tomon o‘zgardi

Aholining davlatga nisbatan ishonchini tiklash borasida amalga oshirilgan tub burilishlardan yana biri tashqi siyosat sohasida amalga oshirildi. Ya’ni O‘zbekistonda uzoq yillar davomida amal qilgan “yopiq tizim”ni bekor qilish va “dunyoga yuz ochish” jarayoni ham aynan 2017 yildan boshlandi.

Bu esa aholi uchun kundalik hayotda, sayohatda, tadbirkorlikda va mehnat faoliyatida juda katta qulayliklar yaratdi. Jumladan, chegaralar ochildi va hamma uchun davlatlararo erkin harakatlanish imkoniyatlari yaratildi.

Xorijga chiqish va viza tizimi soddalashtirildi. Jumladan, xorijga chiqish ruxsatnomasi (qizil stiker) bekor qilinib, zamonaviy xorijga chiqish biometrik pasporti (qizil pasport) joriy etildi. Vizasiz borish mumkin bo‘lgan davlatlar soni ortdi. Ya’ni O‘zbekiston fuqarolari uchun dunyoning ko‘plab mamlakatlariga vizasiz kirish yoki soddalashtirilgan elektron viza olish tizimlari yo‘lga qo‘yildi.

Tashqi siyosatda juda katta e’tibor qo‘shni davlatlar bilan aloqalarni mustahkamlashga qaratildi. Buning uchun Prezident Shavkat Mirziyoyev “Yaqin qo‘shnichilik” doktrinasini ilgari surdi. Bu qo‘shni davlatlar bilan munosabatlarda yangi davrni boshlab berdi.

Markaziy Osiyo davlatlari bilan aloqalarning kuchayishi ham bu davlatlar aholisi uchun juda katta foydali bo‘ldi. Jumladan, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston bilan yillar davomida yopiq bo‘lgan chegara postlari ochildi. Millionlab insonlar o‘z qarindoshlarini ziyorat qilish, erkin harakatlanish imkoniyatiga ega bo‘ldi.

Umumiy xulosa qilib aytganda, Shavkat Mirziyoyev davlat rahbarligiga kelishi bilan ilk kunlardan boshlagan islohotlar, ayniqsa, 2017 yilda amalga oshirilgan tub o‘zgarishlar, O‘zbekistonning siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy qiyofasini butunlay o‘zgartira boshladi.

Inqilobiy xarakterga ega bo‘lgan Harakatlar strategiyasining qabul qilinishi va uning izchillik bilan amalga oshirilishi strategik xususiyatga ega bo‘lgan inqilobiy yangilanishlar davrini boshlab berdi. Natijada nafaqat mamlakatimizning, balki xalqimizning dunyoqarashi ham o‘zgarib, xalqning davlat organlariga yo‘qolgan ishonchi yana qaytadan tiklana boshladi.

2017 yilda boshlangan tub islohotlar fuqarolarning mamlakati va o‘z taqdiriga daxldorlik tuyg‘usini yaratib, jamiyatni uzoq yillik uyqudan uyg‘otdi. O‘zbekistonning demokratik, huquqiy va iqtisodiy rivojlangan davlatlar qatoridan joy olishi uchun yo‘l ochdi, u inson qadri ulug‘langan, fuqarolik ovozi taraqqiyot kuchiga aylangan va xalqning davlatiga ishonchi qayta tiklangan davri boshlangan yil sifatida tarixga muhrlandi.

Bir yil davomida amalga oshirilgan tub islohotlar natijalari bir paytlar Buyuk Temur bobomiz Ikkinchi Renessansga asos solgani kabi Prezident Shavkat Mirziyoyev ham Uchinchi Renessans poydevorini yaratish hamda Yangi O‘zbekistonni qurishni mazmunan 2017 yil 8 sentyabr kunidan boshlab yuborganligidan dalolat beradi! Demak, aynan shu sana Yangi O‘zbekiston va Uchinchi Renessans asosini yaratish boshlangan kun bo‘lib tarixga kirdi!