10 gramm grunt uchun besh yillik safar: Yaponiya Mars yoʻldoshiga apparat uchirdi
Yaponiya Marsning Fobos yoʻldoshidan grunt namunalarini Yerga olib kelishni maqsad qilgan MMX missiyasini boshladi. Besh yilga moʻljallangan loyiha doirasida Fobosga kichik robot ham tushiriladi. Namunalarni 2031-yilda Yerga yetkazish rejalashtirilgan.
10 gramm grunt uchun besh yillik safar: Yaponiya Mars yoʻldoshiga apparat uchirdi
Yaponiya aerokosmik tadqiqotlar agentligi — JAXA bergan maʼlumotga koʻra, MMX apparatini olib chiqqan H3 raketasi 20-oktabr kuni Tanegasima orolidagi kosmodromdan muvaffaqiyatli uchirildi.
Ogʻirligi qariyb besh tonna boʻlgan apparat va missiya nomi — MMX — inglizcha Martian Moons Exploration, yaʼni «Mars yoʻldoshlarini tadqiq qilish» iborasining qisqartmasi hisoblanadi. Uning vazifasi faqat Fobosdan namuna olish bilan cheklanmaydi: apparat Marsning ikkinchi yoʻldoshi Deymosni ham oʻrganadi.
Bir yillik yoʻl, uch yillik tadqiqot
Rejaga koʻra, Mars atrofiga yetib borish ham, Yerga qaytish yoʻli ham taxminan bir yildan vaqt oladi. Apparat yana uch yil davomida Fobos va Deymosni orbitadan oʻrganishga bagʻishlaydi.
Missiya doirasida Fobos yuzasiga qoʻnish ham rejalashtirilgan. Avval kichik avtonom robot, undan keyin esa namuna oluvchi apparat qoʻnadi.
Loyiha qiymati 578 million dollarga baholanmoqda. Unda Yaponiya, AQSH, Fransiya, Germaniya va Yevropa kosmik agentligi ishtirok etmoqda.
Fobosda sekundiga bir millimetr tezlikda yuradigan robot
Fransiya va Germaniya missiya uchun Idefix nomli toʻrt gʻildirakli robotni tayyorlagan. U Asteriks va Obeliks haqidagi komikslardagi it nomi bilan atalgan.
Oʻlchami mikrotoʻlqinli pechga yaqin boʻlgan robot Fobos yuzasida taxminan 100 kun ishlashi kerak. U sekundiga bir millimetr tezlikda harakatlanib, yoʻldosh yuzasini tadqiq qiladi.
MMX apparatining Fobosda qolish muddati esa ancha qisqa — taxminan ikki soat boʻladi. Shu vaqt ichida u 10 gramm grunt yigʻishi rejalashtirilgan. Keyin bu namunalar Yerga olib kelinadi.
Avvalgi urinishlarda qoʻnishga erishilmagan
SSSR va Rossiya avval Fobos yuzasiga qoʻnishni koʻzlagan uchta missiyani amalga oshirishga uringan. Ulardan faqat «Fobos-2» apparati 1989-yilda Mars yoʻldoshiga yaqinlashib, Yerga suratlar uzatishga muvaffaq boʻlgan.
Biroq bu missiyalarning hech biri Fobos yuzasiga qoʻna olmagan. Yaponiyaning MMX loyihasi esa yoʻldoshni yaqindan oʻrganish bilan birga, undan olingan namunalarni Yerdagi laboratoriyalarda tekshirish imkonini yaratishni maqsad qilgan.