1 noyabr sanasida dunyoda nimalar ro‘y bergan?
Bugun kuzning uchinchi oyi boshlandi. 1 noyabr sanasi jahon tarixida noyob san’at asarlari namoyishidan tortib,
1 noyabr kuni dunyoda nimalar yuz bergan?
Bugun kuzning uchinchi oyi boshlandi. 1 noyabr sanasi jahon tarixida noyob san’at asarlarining namoyishidan tortib, vayronkor zilzilalar, davlatlar taqdiri va ilmiy kashfiyotlargacha bo‘lgan ko‘plab muhim voqealar bilan muhrlangan. Bu kun ayrim mamlakatlarda «Barcha avliyolar kuni» sifatida nishonlanadi. Meksikada esa «O‘liklar kuni» (
Día de Muertos
) bayrami bilan bog‘liq marosimlar o‘tkaziladi.
1404 yil – Amir Temur saroyida tarixiy uchrashuv.
Ispaniya elchisi Rui Gonsales de Klavixo kundaliklariga ko‘ra, 1 noyabr kuni Samarqanddagi elchilar Sohibqiron Amir Temur huzuriga qaytish uchun ruxsat so‘rab borishgan. Bu qaydlar o‘sha davr diplomatik munosabatlari haqida muhim ma’lumot beradi.
1512 yil – Mikelanjeloning shoh asari namoyish etilgan.
Vatikandagi Sikstin kapellasi shiftiga mashhur rassom Mikelanjelo chizgan freskalar ilk bor ommaga ko‘rsatildi. Ular orasidagi «Odam Atoning yaratilishi» tasviri jahon san’atining eng mashhur asarlaridan biriga aylandi.
1755 yil – Lissabonni vayron qilgan zilzila.
Portugaliya poytaxtida kuchli yer silkinishi yuz berdi. Undan keyingi yong‘inlar va sunami shaharga katta talafot yetkazdi. Halok bo‘lganlar o‘n minglab kishini tashkil etgan.
1800 yil – AQSh prezidenti Oq uyga ko‘chib kirdi.
Prezident Jon Adams rafiqasi Abigail bilan hali to‘liq bitkazilmagan prezident qarorgohiga ko‘chib o‘tdi. U Oq uyda yashagan birinchi Amerika prezidenti bo‘ldi.
1894 yil – Rossiyaning so‘nggi imperatori taxtga chiqdi.
Aleksandr III vafotidan so‘ng Nikolay II Rossiya imperatori bo‘ldi. Uning hukmronligi 1917 yilgi inqiloblar bilan yakunlandi. Keyinchalik Nikolay II oila a’zolari bilan birga qatl etildi.
1911 yil – samolyotdan ilk bor bomba tashlandi.
Italiyalik harbiy uchuvchi Julio Gavotti Liviyadagi Italiya–Turkiya urushi paytida samolyotdan qo‘l bombalarini tashladi. Bu harbiy aviatsiya tarixidagi ilk havo bombardimonlaridan biri edi.
Qaror Turkiya Buyuk Millat Majlisi tomonidan qabul qilingan va qariyb olti asrlik sultonlik hukmronligiga nuqta qo‘ygan.
1950 yil – AQSh prezidentiga suiqasd uyushtirildi.
Puertorikolik ikki millatchi Vashingtonda prezident Garri Trumen yashab turgan Bler-hausga hujum qildi. Suiqasd amalga oshmadi, biroq hujumchilardan biri, oq uy politsiyachisi va boshqa ishtirokchilar halok bo‘ldi (ba’zi ma’lumotlarga ko‘ra jarohatlangan).
1952 yil – birinchi termoyadroviy bomba sinovdan o‘tkazildi.
AQSh Tinch okeanidagi Enivetok atollida «Ayvi Mayk» deb nomlangan qurilmani portlatdi. Bu vodorod bombasi texnologiyasi rivojida tarixiy, ayni paytda insoniyat uchun xavfli burilish bo‘ldi.
1963 yil – Aresibo radioteleskopi ishga tushirildi.
Puerto-Rikoda ulkan radioteleskopning ochilish marosimi o‘tkazildi. U o‘nlab yillar davomida koinotni o‘rganish va radiosignallarni kuzatishda muhim ilmiy markaz bo‘lib xizmat qildi. 2020 yilda esa inshoot qulab tushdi.
1991 yil – O‘zbekiston Xalq Demokratik Partiyasi tashkil topdi.
1 noyabr kuni partiyaning I ta’sis qurultoyi bo‘lib o‘tdi. Unda partiya ustavi va dasturi qabul qilindi, Mahmudjon Rasulov Markaziy Kengashning birinchi kotibi etib saylandi.
1993 yil – Yevropa Ittifoqi rasman qayd etildi.
Maastrixt shartnomasi kuchga kirdi. Bu voqea Yevropa davlatlari o‘rtasidagi siyosiy va iqtisodiy integratsiyaning yangi bosqichini boshlab berdi.
2002 yil – Shahrisabzning 2700 yilligi nishonlandi.
Qadimiy Shahrisabz shahrining 2700 yilligiga bag‘ishlangan tantanalar o‘tkazildi. Amir Temur tug‘ilgan ushbu shahar O‘zbekistonning eng muhim tarixiy-madaniy markazlaridan biri hisoblanadi.