Ukraina biznesi yangi tahdid qarshisida: omborlar vayron bo‘lmoqda
Rossiya armiyasi Ukrainadagi logistika markazlari, omborlar va savdo tarmoqlarining ishlab chiqarish ob’yektlariga hujumlarni kuchaytirmoqda. 5-avgustga o‘tar kechasi kamida 14 ta yirik ukrain va xalqaro kompaniyaning omborlari hamda logistika markazlari zarar ko‘rdi. Mutaxassislar bu holat ayrim tovarlar tanqisligi, narxlar oshishi va biznesning logistika zanjirlarini qayta qurishiga olib kelishi mumkinligini t
Ukraina biznesi yangi xavf ostida: omborlar vayron bo‘lmoqda.
Rossiya so‘nggi paytlarda millionlab ukrainaliklarni tovarlar bilan ta’minlovchi logistika markazlari, omborlar va ishlab chiqarish quvvatlariga raketa va dron hujumlarini kuchaytirdi. 5-avgustga o‘tar kechasi Kiyev va Kiyev viloyatiga qilingan keng ko‘lamli hujumlar natijasida kamida 14 ta yirik Ukraina va xalqaro kompaniyaning logistika ob’yektlari, omborlari va ishlab chiqarish binolari vayron bo‘ldi yoki yong‘inlar sodir bo‘ldi.
Jabrlangan kompaniyalar orasida Ukrainaning eng yirik onlayn-riteyleri Rozetka, "Nova poshta", Fozzy Group ("Silpo"), Novus, "Epitsentr", shuningdek, Intertop, Puma, Liqui Moly Ukraine, Toyota Ukraine kabi brendlar bor. Xususan, Rozetka’ning Brovarida joylashgan, kuniga 100 mingdan ortiq buyurtmani qayta ishlash imkoniga ega taqsimlash markazi butunlay yo‘q qilingan. "Nova poshta"ning Kiyevdagi saralash markaziga berilgan zarba natijasida inson qurbonlari ham bo‘lgan.
Voqealardan so‘ng Ukraina hukumati biznes, savdo va logistika sohasi vakillari ishtirokida favqulodda yig‘ilish o‘tkazdi. Bosh vazir Sergey Koretskiy zarar ko‘rgan kompaniyalarga kredit qo‘llab-quvvatlovi, bojxona yo‘laklarini kengaytirish, harbiy xavflarni sug‘urtalash mexanizmlarini joriy etish hamda davlat ob’yektlaridan ombor sifatida foydalanish imkoniyatlari taqdim etilishini ma’lum qildi.
Iqtisodchilarning ta’kidlashicha, hozircha mamlakat bo‘ylab keng ko‘lamli tovar tanqisligi kutilmayapti. Biroq ayrim hududlar va tovar guruhlari bo‘yicha yetkazib berishda uzilishlar kuzatilishi, shuningdek, logistika xarajatlari oshishi sababli narxlar ko‘tarilishi mumkin.
Ukrainaning Milliy manfaatlarni himoya qilish tarmog‘i (ANTS) eksperti Ilya Nesxodovskiyning fikricha, bu hujumlar Rossiya tomonidan avvalgi strategiyaning davomi bo‘lib, raketa zarbalari endi ishlab chiqarish korxonalaridan ko‘ra logistika markazlariga ko‘proq qaratilmoqda. Uning aytishicha, asosiy omborlar ishdan chiqqani sababli yuklar boshqa markazlarga yo‘naltirilmoqda, bu esa tashish masofasi va xarajatlarni oshirmoqda.
Ayrim kompaniyalar buning oqibatlarini allaqachon his qila boshladi. Masalan, Puma o‘z omborini yo‘qotgani sababli ayrim mahsulotlar bo‘yicha yaqin hafta va oylarda tanqislik yuzaga kelishi mumkinligidan ogohlantirdi.
Mutaxassislar ayrim eksportga yo‘naltirilgan korxonalar ishlab chiqarishni Polsha va Yevropa Ittifoqining boshqa mamlakatlariga ko‘chirishi mumkinligini ham istisno etmayapti. Bu borada "Epitsentr" kompaniyasi keramik plitka ishlab chiqarishni xorijdagi zavodlariga ko‘chirishini ma’lum qildi. Kompaniyaga ko‘ra, Ukrainadagi ishlab chiqarishni to‘liq tiklash uchun kamida bir yarim-ikki yil vaqt talab etiladi.
"Nova poshta" hammuassisi Vladimir Popereshnyuk esa iqtisodiyotni saqlab qolish uchun davlat tomonidan xalqaro logistikani soddalashtirish, qurilishga oid ruxsatnomalarni yengillashtirish, zarar ko‘rgan korxonalar uchun soliq imtiyozlari berish va frontga yaqin hududlarda erkin iqtisodiy zonalar tashkil etish zarurligini bildirdi.
CASE Ukraina katta iqtisodchisi Vladimir Dubrovskiy esa davlat ishtirokida harbiy xavflarni sug‘urtalash tizimini joriy etishni eng maqbul yechim deb hisoblaydi. Uning ta’kidlashicha, davlat sug‘urta polislarining katta qismini moliyalashtirsa, biznes o‘zini xavfsizroq his qiladi va yirik yo‘qotishlarni qoplash imkoniyati paydo bo‘ladi.
Shu bilan birga, iqtisodchilarning fikricha, moliyaviy yordamning o‘zi yetarli emas. Ular havo hujumlaridan samarali himoya tizimi yaratilmaguncha va raketa hamda dronlar uchiriladigan nuqtalarga qarshi choralar kuchaytirilmaguncha biznes uchun xavf yuqori bo‘lib qolishini ta’kidlamoqda.
Rozetka hammuassisi Vladislav Chechetkin kompaniyaning to‘g‘ridan to‘g‘ri zarari "milliardlab grivna"ni tashkil etganini va bu 21 yillik faoliyati davomidagi eng katta yo‘qotish ekanini ma’lum qildi. Uning fikricha, davlat xususiy havo mudofaasi tizimlarini yaratish va ulardan foydalanish tartibini soddalashtirishi biznesni saqlab qolishda muhim ahamiyat kasb etadi.