Taniqli rejissyor Kristofer Nolan haqida ko‘pchilik bilmaydigan 6 ta qiziqarli fakt

**Taniqli rejissyor Kristofer Nolan haqida ko‘pchilik bilmaydigan 6 ta qiziqarli fakt**

Kristofer Nolan filmlari butun dunyo bo‘ylab millionlab muxlislar tomonidan sevib tomosha qilinadi, ammo rejissyorning shaxsiy hayoti haqida ko‘pchilik kam ma’lumotga ega. Bu yil 56 yoshni qarshi olgan “Muqaddima”, “Interstellar” va “Oppengeymer” kabi ko‘plab mashhur asarlar muallifining hayoti va ijodiga oid qiziqarli faktlarni jamladik.

**Kino bilan bolaligidan oshno bo‘lgan**

Kristoferning otasi reklama sohasida faoliyat yuritgan, onasi esa avval styuardessa, keyinchalik ingliz tili o‘qituvchisi bo‘lgan. Oila Buyuk Britaniya va AQSH fuqaroligiga ega bo‘lib, Chikago hamda Londonda yashagan.

Nolan yetti yoshida Super 8 kamerasi yordamida qisqa metrajli filmlar suratga olishni boshlagan. U o‘yinchoq askarlar va NASAda ishlagan amakisi yuborgan raketa uchirilishi tasvirlaridan foydalangan. “Tig‘ ustida yuguruvchilar” (Blade Runner) va “O‘zga sayyoralik” (Alien) filmlarini tomosha qilgach, u rejissyor bo‘lishga qat’iy qaror qilgan. “Yulduzlar jangi” hamda “2001: koinot Odisseyasi” ham uning ijodiga katta ta’sir ko‘rsatgan.

U kino maktabini emas, London universitet kollejida ingliz adabiyotini o‘qishni tanlagan. Biroq o‘qish bilan birga qisqa metrajli filmlar suratga olishda davom etgan. Keyinchalik atigi 6 ming dollar byudjet evaziga ilk to‘liq metrajli filmi — “Ta’qib” (Following)ni yaratgan. Kam byudjetli bo‘lishiga qaramay, film o‘z xarajatini bir necha barobar qoplagan va Gollivud e’tiborini tortgan.

**Plyonkaga sodiq qolgan rejissyor**

Nolan bugungi kungacha filmlarni kinoplyonkada suratga olish tarafdori hisoblanadi. Uning fikricha, plyonka tasvirga raqamli kameralar bera olmaydigan chuqur ma’no va tabiiylik baxsh etadi. Bundan tashqari, plyonkaning cheklanganligi suratga olish jarayonida yanada puxta tayyorgarlik ko‘rishga undaydi.

2014-yilda Kodak kompaniyasi bankrotlik yoqasiga kelganida, aynan Nolan yirik kinostudiyalarni kompaniya bilan yangi shartnomalar tuzishga ko‘ndirgan.

Rejissyor kompyuter grafikasi (CGI)ni ham imkon qadar kam qo‘llaydi. U yashil fon va sun’iy effektlar o‘rniga haqiqiy dekoratsiyalar hamda amaliy maxsus effektlardan foydalanishni afzal ko‘radi.

**Ijodkorlar oilasi**

Kristofer Nolanning eng yaqin hamkori — uning ukasi Jonatan Nolan. Aka-uka ko‘plab filmlar ssenariysi ustida birga ishlagan. Ularning ilk yirik hamkorligi “Eslab qol” (Memento) filmi bo‘lib, keyinchalik u AQSH Milliy kino reyestriga madaniy ahamiyatga ega asar sifatida kiritilgan.

Rejissyorning rafiqasi Emma Tomas ham uning barcha filmlarining prodyuseri hisoblanadi. Ular universitet davrida tanishgan va shundan buyon birgalikda ishlashadi.

Ular to‘rt nafar farzandning ota-onasi. Nolan ba’zan yangi filmlariga farzandlari nomi bilan bog‘liq maxfiy ishchi nomlar ham beradi. Masalan, “Qora ritsar” filmi suratga olish jarayonida “Rorining birinchi bo‘sasi”, “Boshlanish” esa “Oliverning o‘qi” nomi bilan yuritilgan.

**Doimiy hamkor aktyorlar**

Yillar davomida Nolan o‘zining ishonchli aktyorlar jamoasini shakllantirgan. Kristian Beyl uning “Qora ritsar” trilogiyasida Betmenni, “Prestij” filmida esa fokuschini gavdalantirgan.

Maykl Keyn esa rejissyorning yetti filmida suratga tushgani sababli ko‘pincha “Nolanning omad tumori” deb ataladi.

Agar Nolan filmida unutilmas musiqa yangrasa, uning muallifi aksariyat hollarda Hans Zimmer bo‘ladi. Operator sifatida esa u uzoq yillar Uolli Pfister bilan ishlagan, keyinchalik bu vazifani Hoyte van Hoytema davom ettirgan.

**Mukofot va e’tiroflar**

2024-yil Kristofer Nolan faoliyatidagi eng muhim yillardan biri bo‘ldi. U “Oppengeymer” filmi uchun “Eng yaxshi film” va “Eng yaxshi rejissyor” yo‘nalishlarida ilk bor “Oskar” mukofotiga sazovor bo‘ldi.

Shuningdek, u kino san’atiga qo‘shgan ulkan hissasi uchun Britaniya imperiyasi ritsari unvoni bilan taqdirlandi. Endilikda unga rasman “Ser Kristofer Nolan” deb murojaat qilish mumkin.

**Yana bir nechta qiziqarli fakt**

Kristofer Nolan chapaqay va qizil-yashil ranglarni ajratishda qiynaladi. Mutaxassislar bu holat uning filmlaridagi rang tanlovi va yoritishga ham ta’sir qilganini ta’kidlaydi.

Rejissyor zamonaviy texnologiyalardan deyarli foydalanmaydi. Unda mobil telefon, ijtimoiy tarmoqlar va hatto elektron pochta ham yo‘q. Muhim xabarlar avval yordamchisiga yuboriladi, u esa kerakli ma’lumotlarni qog‘ozga chiqarib beradi.

Nolan suratga olish maydonchasiga deyarli har doim bir xil kiyimda keladi va dam olish kunlari ishlamaydi.

Yana bir muhim jihat — Gollivudda kam sonli rejissyorlargina ega bo‘ladigan imtiyoz, ya’ni filmning yakuniy montajini mustaqil tasdiqlash huquqi aynan Kristofer Nolanga berilgan.