O‘zbekistonda gaz qazib olishning pasayishi tezlashdi, elektr va benzin ishlab chiqarish oshdi
Birinchi yarim yillikda O‘zbekistonda elektr va benzin ishlab chiqarish oshdi, biroq gaz, neft, ko‘mir va gaz kondensati qazib olish kamaydi. Ayniqsa, iyun oyida gaz qazib olish 26,8 foizga, kondensat qazib olish esa 24 foizga keskin tushdi. Oy davomida NQIZlar benzin ishlab chiqarishni 22,4 foizga oshirdi.
O‘zbekistonda gaz qazib olish sur’ati tezlashgan bir paytda, elektr energiyasi va benzin ishlab chiqarish hajmi oshdi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga tayanib, Gazeta xabar berdi.
**Gaz qazib olishning pasayishi**
Yanvar-iyun oylarida tabiiy gaz, neft va gaz kondensati qazib olish hajmi kamayishda davom etdi. Olti oy davomida 18,3 mlrd kubometr tabiiy gaz qazib olindi, bu 2025-yilning shu davriga (21,8 mlrd kubometr) nisbatan 16 foizga yoki qariyb 3,5 mlrd kubometrga kamdir.
Iyun oyida gaz qazib olish 2,5 mlrd kubometrni tashkil etdi, bu o‘tgan yilning iyun oyiga (3,42 mlrd kubometr) nisbatan 26,8 foizga kam. Pasayish sur’ati keskin tezlashdi, chunki may oyida yillik pasayish atigi 4,6 foizni tashkil etgan edi.
Iyun oyida tabiiy gazning o‘rtacha sutkalik qazib olinishi 83,3 mln kubometrgacha tushdi. Bu may oyiga nisbatan 19,3 foizga va yillik hisobda 26,8 foizga kam. Bu ko‘rsatkich kamida 2022-yil boshidan beri qayd etilgan eng past oylik natijadir. Birinchi yarim yillikda mamlakatda o‘rtacha sutkasiga 101,1 mln kubometr gaz qazib olingan bo‘lsa, bir yil avval bu ko‘rsatkich 120,4 mln kubometrni tashkil etgan edi.
**Elektr energiyasi ishlab chiqarish**
Umuman olganda, elektr energiyasi ishlab chiqarish o‘sishda davom etdi, biroq o‘sish sur’ati sekinlashdi. Yanvar-iyun oylarida mamlakatda 44,14 mlrd kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqarildi, bu o‘tgan yilning mos davriga (43,54 mlrd kVt/soat) nisbatan 5,7 foizga ko‘p.
Milliy statistika qo‘mitasi 2025-yilning birinchi yarim yilligida elektr energiyasi ishlab chiqarish bo‘yicha ma’lumotlarni qayta ko‘rib chiqdi. Dastlabki hisobotda ko‘rsatkich 43,54 mlrd kVt/soat deb baholangan bo‘lsa, yangi nashrda u 41,75 mlrd kVt/soatgacha kamaytirildi, bu 1,79 mlrd kVt/soatga yoki 4,1 foizga kam. Ko‘rsatkichning o‘zgarishi asosan kichik korxonalarda elektr energiyasi ishlab chiqarish bo‘yicha ma’lumotlar qayta ko‘rib chiqilgani hisobiga yuz berdi (12,29 mlrd o‘rniga 10,46 mlrd bo‘ldi).
Iyun oyida ishlab chiqarish hajmi 7,97 mlrd kVt/soatni tashkil etdi, bu 2025-yilning iyun oyiga (6,18 mlrd kVt/soat) nisbatan 28,9 foizga ko‘p.
Yirik korxonalar yil boshidan buyon 29,83 mlrd kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqardi, bu o‘tgan yilgi ko‘rsatkichdan (31,28 mlrd kVt/soat) 4,6 foizga kam. Shu bilan birga, iyun oyida ularning ishlab chiqarish hajmi 1,1 foizga oshib, 5,02 mlrd kVt/soatga yetdi.
Umumiy ishlab chiqarishning o‘sishini avvalgidek kichik korxonalar, jumladan, quyosh va shamol elektr stansiyalari hamda GESlar ta’minladi. Yarim yil davomida ular 14,31 mlrd kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqardi, bu bir yil avvalgiga nisbatan 36,7 foizga ko‘p.
Iyun oyida kichik korxonalar tomonidan ishlab chiqarish hajmi 2,95 mlrd kVt/soatni tashkil etdi. Bu o‘tgan yildagidan taxminan 2,4 baravarga ko‘p.
**Avtomobil benzini va dizel yonilg‘isi**
Yanvar-iyun oylarida avtomobil benzini ishlab chiqarish 6 foizga oshib, 614,2 ming tonnaga yetdi. 2025-yilning mos davrida bu ko‘rsatkich 575,6 ming tonnani tashkil etgan edi.
Iyun oyida neftni qayta ishlash korxonalari 112 ming tonna benzin ishlab chiqardi, bu bir yil avvalgiga nisbatan 22,4 foizga ko‘p. Ishlab chiqarish hajmi 84,7 ming tonnagacha tushib ketgan may oyiga nisbatan olganda, ishlab chiqarish qariyb uchdan bir qismga oshdi.
Olti oy davomida dizel yonilg‘isi ishlab chiqarish 568 ming tonnani tashkil etdi, bu o‘tgan yilgi ko‘rsatkichdan (557,5 ming tonna) 2,1 foizga ko‘p.
Biroq iyun oyida dizel yonilg‘isi ishlab chiqarish yillik hisobda 21,4 foizga kamayib, 91,6 ming tonnaga tushdi. May oyida korxonalar 95,4 ming tonna dizel ishlab chiqargan edi.
**Ko‘mir, neft va gaz kondensati**
Yanvar-iyun oylarida ko‘mir qazib olish qariyb 2,5 mln tonnani tashkil etib, o‘tgan yilning mos davriga (3,07 mln tonna) nisbatan 18,7 foizga kamaydi.
Shu bilan birga, iyun oyida ko‘mir qazib olish 900 ming tonnagacha oshdi, bu bir yil avvalgiga nisbatan 27,7 foizga ko‘p. Taqqoslash uchun: may oyida 300 ming tonna ko‘mir qazib olingan edi va 2025-yilning may oyiga nisbatan pasayish qariyb 50 foizni tashkil etgandi.
Olti oy davomida neft ishlab chiqarish 3,1 foizga kamayib, 313,8 ming tonnaga tushdi. Bir yil avval bu ko‘rsatkich 323,8 ming tonna edi. Iyun oyida 51,9 ming tonna neft qazib olindi, bu 2025-yilning iyun oyidagi ko‘rsatkichdan 2,1 foizga kam.
Yanvar-iyun oylarida gaz kondensati qazib olish 19,6 foizga kamayib, 462,1 ming tonnani tashkil etdi. Iyun oyida ishlab chiqarish hajmi 70,4 ming tonnani tashkil etib, yillik hisobda 24 foizga kamaydi.
**Issiqlik energiyasi**
Yarim yil davomida issiqlik energiyasi ishlab chiqarish 18,1 foizga – 11,34 mln Gkaldan 9,28 mln Gkalgacha kamaydi. Iyun oyida bu ko‘rsatkich 854,9 ming Gkalni tashkil etdi, bu bir yil avvalgiga nisbatan 24,1 foizga kam.