El Nino hodisasi 49 mln kishini og‘ir ocharchilikka duchor qiladi — BMT

**BMT: El-Nino hodisasi 49 million kishini og‘ir ocharchilikka duchor qilishi mumkin**

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Jahon oziq-ovqat dasturi (WFP) 5-avgust kuni ma’lum qilishicha, kuchli El-Nino ob-havo hodisasi 2027-yil oxiriga qadar dunyoning eng zaif hududlarida qariyb 49 million kishini o‘tkir oziq-ovqat tanqisligiga olib kelishi mumkin.

BMT agentligining hisobotida qayd etilishicha, juda kuchli El-Nino hodisasining yuz berish ehtimoli 81 foizni tashkil etadi. Ummon sathi harorati kamida 1982-yildan beri eng yuqori darajaga yetgan bo‘lib, bu hodisa 1950-yildan beri eng kuchlisi bo‘lishi mumkin.

El-Nino – bu Tinch okeani sathi haroratining davriy isishi bo‘lib, u global ob-havo sharoitlarini o‘zgartiradi. Bu hodisa ko‘pincha Janubiy Afrikada qurg‘oqchilik, Osiyoning ayrim qismlarida musson yomg‘irlarining kechikishi va boshqa joylarda tartibsiz yog‘ingarchiliklar bilan kuzatiladi.

WFP Oziq-ovqat xavfsizligi va ovqatlanishni tahlil qilish xizmati direktori Jan-Marten Bauerning so‘zlariga ko‘ra, "ilgari bunday hodisalar ommaviy ocharchilikka olib kelgan".

**El-Ninoning salbiy ta’siri va oziq-ovqat xavfsizligi**

El-Ninoning salbiy ta’siriga doir 45 ta mamlakat tahliliga ko‘ra, o‘tkir oziq-ovqat tanqisligiga uchragan odamlar soni deyarli 49 millionga ko‘payib, umumiy hisobda 274 million kishiga yetishi mumkin. Bu inqiroz darajasidagi oziq-ovqat tanqisligini boshdan kechirayotgan aholiga nisbatan 22 foizlik o‘sishdir.

Hisobotda aytilishicha, Markaziy Amerika va Janubiy Afrika eng ko‘p zarar ko‘radigan hududlar sirasiga kiradi. Oziq-ovqat xavfsizligi bo‘lmagan odamlar soni Markaziy Amerikada 83 foizga, Janubiy Afrikada esa qariyb 75 foizga oshishi kutilmoqda. Janubiy Afrika, shuningdek, Janubiy Amerika va Karib dengizi havzasida yana 12 milliondan ortiq kishi o‘tkir oziq-ovqat tanqisligiga duchor bo‘lishi mumkin.

Bauerning ta’kidlashicha, 2025-yildagi mo‘l hosildan so‘ng dunyoda oziq-ovqat bozori El-Nino davriga nisbatan barqaror holatga kirgan. Biroq u Yaqin Sharqdagi urush va ob-havo sababli hosilning boy berilishi narxlarning oshishiga olib kelishi mumkinligidan ogohlantirdi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, o‘tmishdagi El-Nino hodisalari oziq-ovqat narxlarining keskin oshishiga olib kelmagan bo‘lsa-da, hududiy tanqislik va yuqori narxlar kam ta’minlangan oilalarning oziq-ovqatga bo‘lgan imkoniyatini kamaytirishi mumkin.

2025-yilda AQSH va Yevropa donorlari tomonidan moliyalashtirishning qisqartirilishi ham rivojlanayotgan inqirozni kuzatish ishlariga xalaqit bermoqda. Bauer El-Nino ta’sirini baholash uchun kerakli ma’lumotlar yetishmayotganini aytdi.

WFP 2024-yilda taxminan 1,1 million uy xo‘jaligida so‘rov o‘tkazgan bo‘lsa, 2025-yilda bu ko‘rsatkich qariyb 800 mingni tashkil etdi. Moliyaviy cheklovlar sababli bu yil ma’lumotlar yig‘ish yanada kamaydi.

"El-Nino kabi xavf mavjud bo‘lganda tez-tez ma’lumot yig‘ish juda muhim", dedi Bauer.

**Erta harakat qilish talab etiladi**

WFP’ning ta’kidlashicha, amaldagi prognozlar Sharqiy Afrikaning ba’zi qismlarida, Sahal, Markaziy Amerika va Karib dengizi havzasida yog‘ingarchilik tanqisligini ko‘rsatmoqda. Somali va unga qo‘shni hududlarda esa suv toshqini xavfi ortishi mumkin.

Hisobotda aytilishicha, Janubiy va Janubi-sharqiy Osiyoda ham jiddiy ta’sirlar kutilmoqda. Bu yerda qurg‘oqchilik xavfi, kutilmagan mussonlar va mahalliy suv toshqinlari qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini izdan chiqarishi mumkin.

Agentlik prognozlar noaniq bo‘lib qolayotgani va oqibatlar hududlar bo‘yicha farq qilishini ta’kidladi. Shuningdek, hukumatlar va yordam agentliklari tayyorgarlik ko‘rishi kerakligidan ogohlantirdi.

Avvalroq Yozda Markaziy Osiyoda kuchli yog‘ingarchilik bo‘lishi haqida xabar berilgandi.