BMT OIV epidemiyasi borasida xavotirli bayonot e’lon qildi
2025-yilga kelib OIV dasturlarini sof xalqaro moliyalashtirish keskin kamaydi.
BMT OIV epidemiyasi bo‘yicha jiddiy ogohlantirish berdi
Birlashgan Millatlar Tashkilotining OIV/OITS bo‘yicha qo‘shma dasturi (UNAIDS) tomonidan e’lon qilingan yangi hisobotga ko‘ra, OIV dasturlarini moliyalashtirishning qisqarishi yangi epidemiya xavfini kuchaytirmoqda.
2025-yilda xalqaro yordam rekord darajadagi 23 foizga kamaydi, OIV dasturlari uchun sof xalqaro moliyalashtirish esa 18 foizga, ya’ni 8,8 milliard dollardan 7,3 milliard dollargacha tushib ketdi. Bu deyarli 20 yil ichidagi eng past ko‘rsatkichdir. Natijada, kambag‘al mamlakatlarda resurslar tanqisligi yuzaga keldi, chunki bu yerda profilaktika dasturlarining 90 foizigacha tashqi moliyalashtirishga bog‘liq edi. Ayrim mamlakatlarda tibbiy himoya vositalarini sotib olish va xavf ostidagi aholiga yordam ko‘rsatish uchun ajratilgan mablag‘lar 50-85 foizga qisqartirildi.
BMT ma’lumotlariga ko‘ra, yangi infeksiyalar va o‘limlar so‘nggi 30 yildagi eng past darajaga yaqin bo‘lsa-da, vaziyat juda xavfli bo‘lib qolmoqda. 2025-yilda 1,2 million kishi OIV bilan kasallangan va 570 ming kishi OITS bilan bog‘liq kasalliklardan vafot etgan. OIV bilan yashovchi 41 million kishidan taxminan 9 millioni davolanmayapti. Agar shoshilinch choralar ko‘rilmasa, 2030-yilga kelib yangi infeksiyalar soni 3 milliondan oshishi mumkin.
Shu bilan birga, BMT 2030-yilga kelib OITSga chek qo‘yish hali ham mumkinligini ta’kidlamoqda. Fan profilaktika sohasida inqilob qildi, ammo asosiy muammo qashshoq mamlakatlarda yuqori xarajatlar va mablag‘ yetishmasligi bo‘lib qolmoqda.
UNAIDS direktori Vinni Byanyima "majburiy xalqaro yordam davri tugadi" deb ta’kidlab, rivojlanayotgan mamlakatlarni sog‘liqni saqlashga mustaqil ravishda sarmoya kiritish imkoniyatini ko‘rib chiqishga chaqirdi.