Зўрлаш ҳақидаги миш-миш Ҳиндистон университетини қандай қилиб тартибсизликка дучор қилгани ва ётоқхоналарни бўшатиб қўйгани ҳақида

**Зўрлаш ҳақидаги миш-миш Ҳиндистон университетини қандай қилиб тартибсизликка улоқтирди ва ётоқхоналарини бўшатди**

Якшанба куни баъзи зўравон намойишчилар шосседа полиция машиналарига ўт қўйгани айтилмоқда.

Ҳиндистоннинг энг йирик хусусий университетларидан бири, талаба қизнинг кампусда зўрлангани ҳақидаги тасдиқланмаган даъво зўравонликка айланиб кетган норозиликларга сабаб бўлганидан кейин дарсларни тўхтатди.

Полициянинг маълум қилишича, улар жиноят иши қўзғатган ва ўтган ҳафтада Lovely Professional University (LPU) ҳудудида содир этилгани айтилаётган зўрлаш воқеаси ҳақиқатда юз берган-бермаганини аниқлаш устида ишламоқда. Университет бу айбловни қатъиян рад этди.

Полиция маълумотларига кўра, бирорта ҳам талаба ҳужумга учраганини айтиб мурожаат қилмаган, терговчилар ҳозирча тахмин қилинаётган жабрланувчи ёки айбланувчининг шахсини аниқламаган ва шу пайтгача кўриб чиқилган кузатув камералари видеоларида ҳужум белгилари топилмаган.

Шунга қарамай, талабаларнинг WhatsApp гуруҳлари орқали тарқалган миш-мишлар дам олиш кунлари Пенжобдаги Ҳиндистон ва хориждан келган талабаларни жалб қилувчи 600 акрлик улкан кампусда тартибсизликларни келтириб чиқарди.

2005 йилда фаолияти кичик ширинликлар дўконидан бошланган оила томонидан ташкил этилган LPU минглаб ёшлар яшайдиган ётоқхоналар ва маъруза залларидан иборат йирик, мустақил ҳамжамиятга айланган.

Фотосуратлар ва видеоларда машиналар ёнаётгани, оломон катта шоссени тўсиб қўйгани ва тартибсизликлар университет дарвозаларидан ташқарига тарқалгани сабабли полиция калтаклардан фойдалангани акс этган. Полиция машиналарига шикаст етказилган, зобитлар яраланган ва кампуснинг айрим қисмлари вандализмга учраган.

Душанба кунига келиб шоссе қайта очилди ва кампусда вазият тинчланди, гарчи у ҳали ҳам полициянинг қаттиқ назорати остида бўлса-да.

Университет расмийлари ижтимоий тармоқлардаги даъволарни ёлғон ва асоссиз деб атади, бироқ бу талабаларни тинчлантиришга кам ёрдам берди ва бир неча соат ичида ётоқхоналар бўшаб қолди. Муҳим имтиҳонлар қолдирилди ва талабаларга уйларига қайтишга рухсат берилди.

Норозилик билдираётган талабаларнинг талабларидан сўнг, полиция "номаълум шахс"га нисбатан зўрлаш ишини рўйхатдан ўтказди ва уни ўрганиш учун етти аъзодан иборат махсус тергов гуруҳини (SIT) тузди.

Lovely Professional University зўравонлик намойишлари фонида дарсларни 10 кунга тўхтатди

Тартибсизликлар 27 сентябрь куни эрталаб, бир неча кун олдин университет ётоқхоналаридан бирида ёки унинг яқинида талаба қиз зўрлангани ҳақидаги хабарлар тарқалганидан кейин бошланди.

Гумонланувчи талабалар ва ОАВ хабарларида турлича — сантехник, бўёқчи ёки қурувчи сифатида тасвирланган. Баъзи талабалар ҳужум 23 сентябрда содир бўлганини айтишди ва университет маъмуриятини хабардор қилинганидан кейин чора кўрмаганликда айблашди.

BBC Punjabi нашри ушбу айблов ҳақидаги хабарлар WhatsApp гуруҳларида тарқалганини аниқлади. Улар тарқалгани сайин оломон йиғила бошлади.

Охир-оқибат юзлаб одамлар Деҳли ва Пенжобни боғлайдиган асосий йўл бўлган 44-сонли Миллий шоссега чиқиб, ҳаракатни 15 соатдан кўпроқ вақтга тўсиб қўйишди. Якшанба куни кечқурун университет мулкига шикаст етказилган, буюмларга ўт қўйилган ва полиция машиналарига тошлар отилган. Видеоларда полиция намойишчиларни калтаклаётгани акс этган, гарчи полиция кейинчалик калтак ишлатилганини рад этган бўлса-да.

Дарвозалар ичида талабалар қўрқув кечасини тасвирлашди.

"Биз пичоқ ва қайчилар билан ўтиргандик", деди талаба Аря BBC Punjabi нашрига. Унинг сўзларига кўра, одамлар эшикларни тақиллатаётганда талабаларга хоналарига қулфланиб олиш айтилган. "Биз фақат шу кеча қандайдир тарзда ўтиб кетиши ва бу ердан чиқиб кетишимиз ҳақида ўйлардик."

Кейинроқ полиция етиб келиб, уларни хавфсиз ҳис қилишларига ёрдам берган, деди у. Эртаси куни у кетмоқчи бўлган. "Ота-онамиз ҳам бизни бу ердан тезроқ чиқиб кетишимизни хоҳлашади."

Коллеж талабаси Арянинг айтишича, улар зўравонлик содир бўлган кечада кампусни тарк этишдан бошқа нарса ҳақида ўйламаганлар

Бу намойишчиларнинг асосий талабларидан бири ҳам эди.

"Талабалар FIR [Биринчи ахборот ҳисоботи] рўйхатдан ўтказилишини талаб қилишмоқда, аммо талабалар бизга бирорта ҳам жабрланувчининг исмини айта олишмади", деди полициянинг юқори лавозимли мулозими Навин Сингла BBC'га.

Шунга қарамай, полиция Ҳиндистоннинг зўрлаш тўғрисидаги қонунига биноан номаълум шахсга нисбатан FIR расмийлаштирди. FIR тергов учун айбловни расмий равишда қайд этади; у жиноят содир бўлганини исботламайди.

Сингланинг айтишича, терговчилар кузатув камералари видеоларини ҳам кўриб чиқишни бошлашган. Дастлабки текширув, деди у BBC'га, ҳозиргача хонага ҳеч қандай бегона шахс кирмаганини кўрсатган.

"Ҳозирча зўрлаш содир бўлган ёки бўлмаганини тасдиқлаб бўлмайди", деди у.

Аммо видеоларни кўриб чиқиш давом этмоқда.

"Кампус анча катта, шунинг учун биз ҳали ҳамма камераларни кўра олмадик", деди Синха душанба куни журналистларга. "Биз дастлаб талабалар тилга олган жойларни текширдик, аммо бунинг тагига етамиз."

Норозилик билдираётган талабалар аввалроқ яқин атрофдаги шоссени тўсиб қўйишган эди, у душанба куни кечроқ қайта очилди

Буни айтиш қийин. Зўрлаш айблови сифатида бошланган нарса тезда хавфсизлик, университетнинг муносабати ва охир-оқибат зўравонликнинг ўзи устидан кенгроқ норозиликка айланиб кетди.

Кампусда кимлар борлиги борасида ноаниқлик ҳам кучайди. Баъзи талабалар намойишлар тинч бошланганини таъкидлаб, зўравонликнинг камида бир қисмида бегоналарни айблашди. Бошқалар эса BBC Punjabi нашрига университет ичида ниқобли ёки нотаниш одамларни кўришганини айтишди.

"Биз жуда қўрқиб кетдик", деди Паван исмли талаба. "Бу ҳақиқий жанг майдонига айланди."

Яна бир талаба Аникет Сингҳнинг айтишича, бегона одамлар қизлар ётоқхонасига кириб, ўзларини полиция ходимлари деб таништириб, эшикларни тақиллатишган. Полиция кейинчалик оломон орасида бегоналар борлигини тасдиқлади, бироқ улар кимлиги ва қандай рол ўйнаганини аниқлашга ҳаракат қилаётганини билдирди.

Бундай чалкашликда университетнинг зўрлаш айбловини рад этишга уриниши ўз навбатида янги баҳс-мунозараларни келтириб чиқарди.

Душанба куни LPU зўрлаш содир бўлгани айтилаётган ётоқхона хонасида яшовчи уч нафар аёлнинг видеосини эълон қилди. Улар у ерда ҳеч нарса бўлмаганини айтишди ва одамлардан уларни безовта қилишни тўхтатишни сўрашди.

Ўша талабалар кейинроқ бошқа видеода университет расмийлари уларга нима дейишни буюрганини, ёзувни таҳрир қилганини ва уларнинг розилигисиз жойлаштирганини даъво қилишди. Бу даъволар мустақил равишда тасдиқланмаган. LPU талабаларнинг айбловларига изоҳ бермади.

Норозиликлар пайтида тарқалган яна бир даъво тахмин қилинаётган зўрлашни яқинда Телангана штатидан бўлган LPU талабаси қизнинг ўз жонига қасд қилиши билан боғлашга уринди. Полициянинг маълум қилишича, унинг ўлими бўйича тергов аллақачон бошланган ва икки ҳолатни боғловчи тасдиқланган далиллар йўқ.

Тартибсизликлардан бери университет кампуси атрофида полициянинг катта кучлари мавжуд

Ҳозирча кампус ҳаёти издан чиққан. Мунтазам дарслар 10 кунга тўхтатилди ва имтиҳонлар қолдирилди. Талабалардан ота-оналари ёки васийлари билан гаплашгандан сўнг уйларига кетиш сўралган.

Қолганларга эса ўз турар жойларида қолиш ва кейинги тартибсизликлардан қочиш айтилган.

Пенжоб штати аёллар комиссияси ҳам FIR, тергов тафсилотлари ва талабалар хавфсизлигини таъминлаш чоралари ҳақида маълумот сўради.

Эндиликда тергов олдида иккита алоҳида саволга жавоб бериш турибди: норозиликларга сабаб бўлган ҳужум ҳақида далиллар борми ва ундан кейин содир бўлган зўравонликлар ортида ким турган?

Душанба куни талабалар билан суҳбатда LPU про-канцлери Рашми Миттал университетда талабалар ўз хавотирларини билдиришлари учун кўплаб каналлар мавжудлигига қарамай, улар бунинг ўрнига "тарқалаётган миш-мишларга ишонганларидан" хафа бўлганини айтди. У шунингдек, тартибсизликларга бегоналар қўшилганини даъво қилди.

"Менимча, талабалар бундай қила олмайди", деди у.