Янги қоидалар асосида муддатли тўловга сотиш
2027 йил 1 январдан бошлаб муддатли тўлов хизматлари операторлари фаолияти МБ томонидан тартибга солинади. Янги қоидалар операторларни махсус реестрга киритишни, муддатли тўлов муддати ва қўшимча тўловлар миқдорини 12 ой билан чеклашни, шунингдек истеъмолчиларнинг жарималар ва комиссияларсиз муддатидан олдин тўлов ҳуқуқини назарда тутади.
Президентнинг 2026-йил 14-августдаги ПҚ-294-сонли қарори билан аҳолига муддатли тўлов хизматларини кўрсатиш тизимини такомиллаштиришга қаратилган янги чоралар белгиланди.
**Асосий мақсадлар:**
* Муддатли тўлов хизматларини тартибга солиш.
* 2027-йил 1-январдан бошлаб муддатли тўлов хизматлари операторлари фаолиятини йўлга қўйиш.
**Муддатли тўлов хизмати тушунчаси:**
Муддатли тўлов хизмати деганда, сотувчига товарлар (ишлар, хизматлар) қийматини жисмоний шахс (истеъмолчи) ўрнига юридик шахс томонидан тўланиши тушунилади. Кейинчалик истеъмолчи тўланган суммани ҳисобланган воситачилик ҳақи (устама) билан бирга муддатли тўлов шартлари асосида қоплаши назарда тутилади (сотувчи томонидан истеъмолчига тўғридан-тўғри реализация қилиш ҳоллари бундан мустасно).
**Муддатли тўлов хизматлари операторлари:**
* Банклар ва микромолия ташкилотларидан ташқари, муддатли тўлов хизматларини кўрсатиш бўйича фаолиятни амалга оширувчи юридик шахслар муддатли тўлов хизматлари операторлари деб эътироф этилади.
* Ушбу фаолиятни амалга ошириш ҳуқуқи юридик шахс Марказий банк томонидан шакллантириладиган тегишли Реестрга киритилганидан кейин юзага келади.
* Кўчмас мулк, шунингдек қонунчиликка мувофиқ муомаладан чиқарилган ёки муомалада бўлиши чекланган бошқа мулк муддатли тўлов хизмати объекти бўлиши мумкин эмас.
**Муддатли тўлов хизматлари шартномаларига қўйиладиган талаблар:**
* Муддатли тўлов хизмати операторига молиявий истеъмол кредитларини ажратиш ҳамда жисмоний шахслардан пул маблағларини жалб қилиш (облигациялар чиқариш бундан мустасно) тақиқланади.
* Улар Марказий банкнинг тартибга солиш ва назорат қилишни амалга оширишга оид пруденсиал норматив ва талабларига риоя қилишлари, шунингдек мижозларни рақамли идентификация ва верификация қилишлари шарт.
**Товар истеъмол кредити берувчи ташкилотлар учун ўзгаришлар:**
Чорак якуни бўйича товар (ишларни, хизмат)ларни реализация қилиш айланмаси 500 миллион сўмдан ошган ва унда бўлиб-бўлиб тўлаш хизмати улуши 50% ва ундан юқори қисмни ташкил этган товар истеъмол кредити берувчи ташкилотлар (ишлаб чиқариш корхоналари бундан мустасно) учун қуйидаги қоида жорий этилади:
* 2027-йил 1-январдан бошлаб, қиймати БҲМнинг 3 бараваригача бўлган товар истеъмол кредити шартномалари ва уларнинг ижро этилиши ҳолати ҳақидаги маълумотларни кредит бюроларига тақдим этиш талаб этилмайди.
Ушбу ҳужжат Қонунчилик маълумотлари миллий базасида эълон қилинган бўлиб, 2026-йил 17-августдан кучга кирди.
Лола Абдуазимова