Ямандаги фуқаролар уруши. Минглаб болалар қуролли низога жалб қилинган
Ямандаги фуқаролар уруши. Минглаб болалар қуролли низога тортилган
Яманда юз минглаб одамларнинг ёстиғини қуритган ва миллионлаб аҳолини қочқинга айлантирган фуқаролар уруши бошланганига 14 йил тўлмоқда. Низо эскалациясининг янги тўлқини фонида инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари ва халқаро ташкилотлар қарама-қаршиликнинг ҳар икки томонида вояга етмаганларнинг жанговар ҳаракатларга оммавий равишда жалб этилаётганидан хавотир билдирмоқда.
Шундай ҳикоялардан бири билан Middle East Eye нашри бўлишди ва унда ўн етти ёшли ўсмир Ибраҳим ҳақида сўз юритилди. Йигитча ёши катта қариндошлари билан бирга туғилган қишлоғини ҳусийлардан ҳимоя қилиш учун отасининг автоматини қўлга олган. Ўсмир ўз келажагини армия билан боғламаслигини ва автомеханикликка ўқишни орзу қилишини таъкидлайди, бироқ шафқатсиз воқелик болаларни тинч ҳаёт истиқболларидан маҳрум этмоқда. БМТ маърузаси муаллифлари таъкидлаганидек, ўсмирларнинг урушга жалб этилишининг асосий омиллари ўзини ҳимоя қилиш зарурати ва мутлақ қашшоқлик бўлиб қолмоқда.
БМТ Бош котибининг ҳисоботига кўра, биргина 2021 йилдан 2023 йилгача бўлган даврда 8 ёшдан 17 ёшгача бўлган вояга етмаганларни ёллаш бўйича 564 та ҳолат ҳужжатлаштирилган. Улардан 345 та ҳолат ҳусийлар, 210 таси эса ҳукумат кучлари ва уларнинг иттифоқчилари ҳиссасига тўғри келади. 293 та ҳолатда болалар бевосита жангларда қатнашган, бунинг устига улардан 27 нафари ҳатто ўн беш ёшга ҳам тўлмаган. Ўз навбатида, Яман ҳарбийлари мунтазам қисмларда болалар борлигини расман инкор этмоқда: полковник Абдул Босит ал-Баҳр BBC учун берган шарҳида вояга етмаганларни ёллаш қатьиян ман этилганини, якка-ягона ҳолатлар эса болалар шунчаки оталарига позицияларда ҳамроҳлик қилишлари билан тушунтирилишини билдирди.
SAM инсон ҳуқуқлари ташкилоти бундан ҳам каттароқ рақамларни келтиради: 2014 йилдан 2023 йилнинг февралига қадар қуролли тузилмаларга 11 310 нафар бола жалб қилинган, улардан 6269 нафари 8 ёшдан 11 ёшгача бўлган ёшда эди. Ташкилот раҳбари Тавфиқ ал-Ҳумайдийнинг таъкидлашича, оила даромадини йўқотганда, жангарилар томонидан бериладиган арзимас тўловлар ёки озиқ-овқат пайлоклари бола учун жисмонан тирик қолиш масаласига айланади.
Al Jazeera телеканали суриштируви маълумотларига кўра, ўсмирларга тез-тез қурол, бир ойлик тайёргарлик курслари ва ойига 50 минг Яман риали (атрофида 94 доллар) миқдорида таъминот ваъда қилинади. БМТнинг 2026 йилги баҳолашларига кўра, Яманнинг 22 миллиондан ортиқ аҳолиси гуманитар ёрдамга ўткир муҳтож, 5,2 миллион киши эса мажбурий кўчирилганлар бўлиб қолмоқда, бу эса болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш билан боғлиқ инқирозни янада чуқурлаштиради.