Ҳар беш ўсмирдан бири онлайн жинсий зўравонликка учрамоқда — ЮНИСЕФ

**Ҳар беш ўсмирдан бири онлайн жинсий зўравонлик қурбони бўлмоқда – ЮНИСЕФ ҳисоботи**

ЮНИСЕФ томонидан ўтказилган тадқиқотга кўра, интернет болалар учун назорациз ва хавфли маконга айланиб бормоқда. Ижтимоий тармоқлар фойдаланувчиларни кўпроқ ушлаб туриш мақсадида хавфли контентларни тарқатмоқда, бу эса ўсмирларда психологик муаммолар ва ҳатто ўз жонига қасд қилиш фикрларини келтириб чиқармоқда. Тадқиқот натижаларига кўра, дунё бўйлаб ҳар беш ўсмирдан бири онлайн жинсий зўравонликка дуч келмоқда.

**Тафсилотлар:**

* **Зўравонлик кўлами:** 2025-йилда 12 ёшдан 17 ёшгача бўлган ҳар бешта ўсмирдан бири жинсий тегажоғликка учраган.

* **Контентга дуч келиш:** 15 миллиондан ортиқ бола кераксиз жинсий контентга дуч келган.

* **Мажбурий суҳбатлар:** 9 миллион бола бундай суҳбатларга мажбурланган.

* **Рухсациз тарқатилган суратлар:** 4 миллион боланинг сурати уларнинг розилигисиз тарқатилган.

**Жабрланганларнинг реаксияси ва тажовузкорлар:**

* **Хабар бермаслик:** Жабрланганларнинг 41 фоизи бу ҳақда ҳеч кимга айтмаган.

* **Ҳуқуқ-тартибот органларига мурожаат:** Фақат 1 фоиздан кам ҳолатда ҳуқуқ-тартибот органларига хабар берилган.

* **Тажовузкорларнинг шахси:** Тажовузкорларнинг 57 фоизи жабрланувчига таниш шахслар (дўстлар, оила аъзолари ёки севгилиси) бўлган. Фақатгина 16 фоиз ҳолатда бегона шахслар айбдор бўлган.

**Хавф манбалари:**

Асосий хавф манбалари Мета компаниясига тегишли Фасебоок, ВҳацАпп ва Инстаграм платформаларидир. Шунингдек, Снапчат, ТикТок, ЁуТубе ва онлайн ўйинлар орқали ҳам тажовузлар содир этилган.

**Тадқиқот кўлами:**

Тадқиқот 21 та давлатдаги 21 минг нафар ўсмир ўртасида ўтказилган. Европа ва АҚШда ҳам шунга ўхшаш натижалар қайд этилган; Европада ўсмирларнинг 22 фоизи интернетда беҳаё хабарлар олганини билдирган.

**ЮНИСЕФнинг чақириғи ва глобал чоралар:**

ЮНИСЕФ ҳукуматлар ва технология компанияларини болаларни яхшироқ ҳимоя қилишга чақирмоқда. Дунёда ижтимоий тармоқларни тақиқлаш бўйича баҳслар кучаймоқда. Австралия 16 ёшгача бўлган болаларга ижтимоий тармоқлардан фойдаланишни тақиқлаган биринчи мамлакат бўлди. Буюк Британия ва Франсияда ҳам шундай чекловлар жорий этилмоқда.

**АҚШдаги келишув:**

АҚШда Мета компанияси болаларга зарар етказгани бўйича суд даъвосини келишув билан якунлади. Компания штатларга 17,1 миллиард доллар тўлашга ва ўсмирларнинг тармоқдаги вақтини кунига 2 соатгача чеклашга рози бўлди. Тунда кириш тўлиқ тақиқланади.

**Ўзбекистон аҳолиси прогнози:**

Аввалроқ ЮНИСЕФ Ўзбекистон аҳолиси 2050-йилга келиб 52 миллиондан ошиши ҳақида прогноз қилгани ҳақида хабар берилганди. Ташкилотнинг “Марказий Осиёда 2050 авлоди” номли таҳлилий маълумотномасига кўра, 2030-йилга бориб аҳоли сони 40 миллиондан, 2050-йилга бориб эса 52 миллион кишидан ошиши кутилмоқда. Аҳолининг бу даражада ўсиши, асосан, туғилиш кўрсаткичларининг ўлим даражасидан доимий равишда юқори бўлиб қолаётгани ҳисобига таъминланади.