Хотиралар юки: Нима учун эски буюмлардан воз кечиш қийин?
Унинг фалсафасида уйни тартибга келтириш шунчаки буюмларни саралаш эмас. У ҳар бир нарсани қўлга олиб,
**Хотиралар юки: Нима учун эски буюмлардан воз кечиш қийин?**
Иссиқ кунлар ортда қолиб, ҳаво салқинлашгани сари одатлар ҳам ўзгаради. Кунлар қисқаради, томорқадаги ишлар камаяди, кун бўйи эшик олдида турган кетмон, белкурак ва челаклар яна ўз жойига қўйилади. Кўп қаватли уйда яшайдиганлар ҳам кўчага камроқ чиқадиган бўлиб қолади. Ана шунда уйингизда кераксиз нарсалар кўпайиб кетганини пайқайсиз.
Фасл алмашганда эса ҳаммамиз шкаф ва жавонларни титкилаб чиқамиз. Кийилмайдиган кийимлар, ишлатилмайдиган идишлар, йиллар давомида «бир кун керак бўлиб қолар» деган умид билан сақлаб келинган буюмлар...
Буларнинг бари сизга ҳали ҳам керакми?
Уйда тартиб ўрнатиш ҳақида бир нечта китоб ёзган япон ёзувчиси Мари Кондо айнан шу саволни қўяди. Унинг қарашига кўра, уйни тартибга келтириш шунчаки буюмларни ажратиш эмас. У ҳар бир нарсани қўлга олиб, «Бу менга қувонч бағишлайдими?» деб сўрашни тавсия қилади.
Савол оддий кўрингани билан, унга жавоб бериш осон эмас. Чунки биз буюмларни фақат буюм бўлгани учун сақламаймиз. Масалан, бир кўйлагингиз бор, уч йилдан бери унутилган, аммо қизингизнинг тўйида кийилгани учун ўша кунни эслатиб туради. Дарз кетган идиш-чи, ҳа, у онангиздан ёдгорлик. Дастаси қимирлаб қолган човгум бувингизни эслатади. Ранги уринган сумкани тутгингиз келмайди, лекин у биринчи маошга олинган. Буларнинг ҳеч бирини ташлашга кўзингиз қиймайди.
Шу тариқа уйимизда буюмлар эмас, ўтмишимизнинг майда бўлаклари тўпланиб боради. Биз уларни ташлашдан чўчиймиз. Гўё буюмни чиқариб юборсак, у билан боғлиқ хотира ҳам йўқолиб кетадигандек.
Аслида-чи?
Шу боис ҳам уйни тартибга келтириш баъзан кутилганидан оғирроқ кечади. «Бир кун керак бўлиб қолар» деган эҳтиёткорлик буюмлар билан хайрлаша олмасликнинг энг қулай баҳонасига айланади.
Буюм арзимас бўлиши мумкин, аммо унга боғланган маъно арзимас эмасдек... Шунинг учун уйни бир кунда бутунлай ўзгартиришга уринмаслик керак. Аввал битта токчадаги нарсаларга қарашнинг ўзи етарли. Кийимлар, китоблар, майда-чуйдаларни бир жойга йиғиб кўриш ҳам қизиқ тажриба: одам қанча нарсага эга эканини эмас, қанча ортиқча юкни олиб юрганини англайди.
Мари Кондо буюмлар билан хайрлашаётганда уларга миннатдорчилик билдириш кераклигини айтади. Бу кимларгадир ортиқча маросимдек туюлиши мумкин, аммо унинг ортида оддий ҳақиқат бор: сиздан кетаётган нарса ҳаётингизда бир вақтлар керак бўлган. Уни қўйиб юбориш ўша даврни инкор этиш дегани эмас.
«Сен ўз вазифангни бажардинг»
деб қўйишнинг ўзи кифоя.
Яна бир жиҳат бор. Биз уйда бўш жой қолдиришдан қўрқамиз. Бўш токча, бўш девор ёки бурчак худди «нимадир етишмаяпти» дегандек туюлади. Шунинг учун уни дарҳол тўлдиришга ошиқамиз. Гўё уй тўла бўлсагина ҳаёт ҳам мукаммалдек.
Аслида эса баъзан инсонга яна бир буюм эмас, бироз бўшлиқ керак бўлади. Кресло ёнидаги очиқ жой, китоб қўйилмаган токча, ҳеч нарса турмайдиган стол... Фақат сиз ўтириб, бемалол нафас оладиган макон. Эҳтимол, уйдаги энг қимматли нарса айнан шу эгалланмаган ҳудуддир.
Куз шунинг учун ҳам гўзал фасл. Дарахтлар баргини тўкади ва буни йўқотиш эмас, фасл алмашиши деб қабул қилади. Инсон эса кўпинча воз кечишни йўқотиш деб билади. Биз ҳам куз барг тўккандек эски нарсалардан қутулсак, эҳтимол янги буюмларга йўл очилар...
Балки биз куздан ҳар бир нарсани абадий ушлаб туриш шарт эмаслигини ўрганармиз...
Бугун битта жавонни очиб кўринг. Ундаги ҳар бир нарсани қўлингизга олиб, ўзингиздан сўранг:
«Мен буни ҳали ҳам хоҳлаб сақлаяпманми ёки шунчаки ташлашга қўрқяпманми?»
Жавоб, эҳтимол, буюм ҳақида эмас... Сизнинг ҳозирги ҳаётингиз, бугунги кунингиз ҳақида бўлади.