Хитой Ер ва Ой ўртасида «лазер кўприги» яратди
Хитойлик тадқиқотчилар Ер ва Ой ўртасида 400 минг километрдан ортиқ масофада икки томонлама юқори тезликдаги лазер алоқасини муваффақиятли синовдан ўтказди. Тажриба давомида Ердан космосга маълумот узатиш тезлиги секундига 1,25 мегабитни, Ой томондан Ерга узатиш тезлиги эса секундига 100 мегабитни ташкил этди.
Хитой Ер ва Ой орасида «лазер кўприги»ни йўлга қўйди
Хитойлик муҳандислар ва олимлар Ер билан Ой ўртасида икки томонлама лазер алоқа каналини яратиш бўйича синовларни якунлади. Натижада 400 минг километрдан ортиқ масофада юқори тезликда маълумот алмашиш мумкинлиги тасдиқланди.
Мутахассислар тизимни орбитада бир йилдан ортиқ вақт давомида синовдан ўтказган. Бу тажриба Хитойнинг лазер космик алоқа технологияларидан нафақат Ерга яқин орбиталарда, балки узоқ космосда ҳам фойдаланиш мумкинлигини кўрсатди.
Лазер алоқаси анъанавий микротўлқинли радиоалоқа тизимларига қараганда бир қатор афзалликларга эга. Хусусан, у маълумотларни юқори тезликда узатиш, катта ўтказувчанликни таъминлаш, алоқанинг ҳимояланганлигини ошириш ва нисбатан ихчам ускуналардан фойдаланиш имконини беради.
Бироқ Ер ва Ой ўртасида барқарор лазер каналини яратиш учун олимлар учта асосий муаммони ҳал қилишига тўғри келган: лазер нурини ўта аниқ йўналтириш, жуда заиф сигнални қабул қилиш ва катта ҳажмдаги маълумотларни юқори тезликда узатиш.
Ойгача бўлган улкан масофада сунъий йўлдошнинг жуда кичик тебраниши ёки ердаги стансия устидаги атмосфера турбулентлиги ҳам лазер нурининг йўналишини ўзгартириб юбориши мумкин.
Бундай шароитда жуда кичик бурчак хатоси ҳам нурнинг нишондан бир неча километрга четлаб кетишига олиб келади.
Шу муаммони бартараф этиш учун мутахассислар нишонни ушлаш ва кузатиб боришнинг янги тизимини ишлаб чиққан. Тизим орбитал ҳаракат, сигналнинг атмосферадан ўтиши ва оптик нурланиш тарқалишида юзага келадиган кечикишларни ҳисобга олади.
Натижада Ердаги ва космосдаги ускуналар ҳаракат вақтида ҳам бир-бирига жуда юқори аниқликда йўналтирилган ҳолатни сақлаб тура олади.
Иккинчи жиддий муаммо — сигнал кучининг кескин пасайиши.
Лазер нури 400 минг километрдан ортиқ масофани босиб ўтгач, Ерга қайтиб келаётган сигнал шу қадар заифлашадики, ердаги телескоплар бир вақтнинг ўзида атиги бир нечта фотонни қайд эта олади.
Бундан ташқари, Ой ва юлдузлар нури, шунингдек шаҳарларнинг сунъий ёритилиши ҳам лазер сигналини қабул қилишга халақит берувчи «шовқин» ҳосил қилади.
Шу сабабли тадқиқотчилар алоҳида фотонларни юқори тезликда қайд этадиган ўта ўтказувчан технологияни ишлаб чиққан. Шунингдек, фойдали алоқа сигналини ташқи шовқинлар орасидан ажратиб олиш учун юқори сезгир алгоритмлар қўлланган.