Хавотирдан шаффоф ҳисоб-китобгача. Минтақавий ритейл рақамли маркировкалашга қандай мослашмоқда

Хавотирдан шаффоф ҳисоб-китобгача: ҳудудий ритейл рақамли маркировкага қандай мослашмоқда

Чакана савдо бизнесининг рақамли маркировкага ўтиши нафақат янги қоидаларни, балки одатий иш жараёнларининг ўзгаришини ҳам англатади. Чакана савдо сектори учун бу вақт талаб этади: компаниялар турли вариантларни синаб кўришмоқда, ускуналар ва дастурий таъминотни танлашмоқда. Аммо, бозор иштирокчиларининг тажрибаси кўрсатишича, жараёнлар созлангандан сўнг, товарлар билан ишлаш сезиларли даражада осонлашади, ҳисоб-китоб эса — аниқроқ ва шаффофроқ бўлади.

Ўзининг амалий тажрибаси билан Shaxrikesh Market ҳудудий савдо тармоғи ўртоқлашди. Компания маркировкаланган маҳсулотлар билан ишлашни бир ярим йилдан кўпроқ вақт олдин бошлаган. Аввалига ўтиш жараёни саволлар туғдирган: ходимлар янги операцияларни ўзлаштириши, бизнес эса кундалик иш учун воситаларни топиши керак эди.

"Бошида, очиғини айтганда, бироз хавотир бор эди. Барча янги тартиб-қоидалар ва янги талабларни ўрганиш бироз қийин бўлди, лекин биз қадамма-қадам ҳаммасини бажардик. Ҳозир ҳаммаси яхши кетмоқда", – дейди савдо тармоғи раҳбари Иброҳим Норбобоев.

Асосий жараёнлар йўлга қўйилгач, дастлабки қийинчиликлар ортда қолди. Раҳбарнинг сўзларига кўра, бошланишида энг муҳими зарур функцияларни, тушунарли интерфейсни ва мақбул нархни ўзида бирлаштирган ечимни танлаш эди.

### Муносиб ечимни излаш ва қўллаб-қувватлаш

Муносиб вариантда тўхташдан олдин, компания бир нечта дастурларни синовдан ўтказди.

"Биз бир нечта дастурлар билан ишлаб кўрдик. Лекин уларнинг аксарияти ўз нархини оқламади. Баъзилари қиммат эди, лекин шу билан бирга керакли функцияларни тақдим этмасди. Онлайн назорат-касса машиналари ҳам тўлиқ ёрдам бера олмади. Биз бир неча ой давомида тўғри ечимни изладик", – дея эслайди раҳбар.

Кичик ва ўрта бизнес учун бу босқич жуда муҳим: тизим талабларга жавоб бериши ва шу билан бирга сотувчиларнинг ишини мураккаблаштирмасдан, мавжуд бизнес-жараёнларга интеграциялашиши керак.

Тармоқ Hippo.uz дастурий таъминоти ёрдамида товар ҳисобини автоматлаштирди. Маркировкаланган маҳсулотлар билан боғлиқ масалаларни ходимлар Asl Belgisi мутахассисларининг маслаҳат кўмаги билан ҳал қилишди. Бу уларга янги операцияларни ўзлаштириш ва уларни одатий иш жараёнига сингдиришга ёрдам берди.

"Ускуналар ва дастурий таъминотни созлаганимиздан сўнг, иш жараёни сезиларли даражада енгиллашди ва соддалашди. Товарларни қабул қилиш, сотиш, ҳисоботларни юритиш – буларнинг барчаси ушбу тизимда тез ва тушунарли бўлди", – деб таъкидлайди Иброҳим Норбобоев.

Раҳбарнинг сўзларига кўра, мутахассисларнинг ҳамроҳлиги муҳим рол ўйнади. Шунчаки ускуна ва дастурий таъминотни ўрнатишнинг ўзи кифоя қилмайди: ходимлар иш тартибини ва ностандарт вазиятларда қандай ҳаракат қилишни тушунишлари керак. Бунинг шарофати билан маркировкаланган товарлар билан боғлиқ операциялар алоҳида жараён бўлиб қолмай, қабул қилиш, сотиш ва ҳисобга олиш жараёнларига сингиб кетди.

### Қолдиқлар ҳисобини автоматлаштириш ва харидорларнинг муносабати

Энг сезиларли ўзгаришлардан бири товар ҳисоби бўлди. Автоматлаштирилган тизим жорий этилгунга қадар қолдиқларни қўлда текширишга тўғри келарди, бу эса вақт талаб қилар ва хатоликларга олиб келиши мумкин эди. Эндиликда товар мавжудлиги тўғрисидаги маълумотлар тизимда мавжуд.

"Илгари биз қолдиқларни қўлда ҳисоблардик, хатолар ҳам бўларди, вақт ҳам кўп кетарди. Энди тизим ҳар бир товарни автоматик равишда кўрсатади. Исталган вақтда омборда қанча товар борлигини аниқ биламан", – дейди суҳбатдош.

Раҳбар учун бу амалий аҳамиятга эга: маҳсулот мавжудлигини тизимда тезкор текшириш ва ушбу маълумотлардан дўконни бошқаришда фойдаланиш мумкин.

Шу билан бирга, функцияларни ажратиш муҳим: маркировка коди товарнинг муайян бирлигини идентификация қилади, товар ҳисоби дастури эса қабул қилиш, сотиш ва қолдиқларни назорат қилиш учун операциялар тўғрисидаги маълумотлардан фойдаланади. Шу боис, шаффоф ҳисоб-китоб — бу маркировка, дастурий таъминот ва тўғри йўлга қўйилган жараёнларнинг биргаликдаги иши натижасидир.

Илгари дўконда ҳисоб-китоб билан боғлиқ бошқа қийинчиликлар ҳам юзага келарди. Хусусан, айрим товарларни ҳисоботлардан топиш қийин эди, ассортимент билан ишлашда эса навларни аралаштириб юбориш хатолари содир бўларди.

"Ҳисоботларда баъзи товарларни топиш имконсиз бўлган вазиятлар юзага келарди. Тизимни созлагандан сўнг, бу жараёнлар бошқариладиган бўлди. Товар ҳақидаги маълумотлар рақамли ҳисобда қайд этилади, шунинг учун ходимларга маҳсулот мавжудлигини кузатиш ва ассортимент ҳақида долзарб маълумотларни олиш осонроқ", – дейди Норбобоев.

Айнан мана шундай кундалик ўзгаришлар чакана савдо бизнеси учун асосий амалий натижага айланади: қўл меҳнати камаяди, маълумотларни излаш тезлашади ва жорий ҳисоб-китоб асосланадиган маълумотларга ишонч ортади.

Маркировканинг яна бир муҳим жиҳати бор — товарни идентификация қилиш ва у ҳақдаги маълумотларни текшириш имконияти. Дўкон учун бу етказиб берувчилардан келаётган маҳсулотларни назорат қилишнинг қўшимча воситасидир. Харидор учун эса — Asl Belgisi мобил иловаси (Android / iOS) ёрдамида товарнинг ҳақиқийлигини текшириш имкониятидир.

"Маркировка ҳар бир товарнинг келиб чиқишини ва у қонуний йўл билан олиб кирилганини кўрсатади. Бу бизга ҳам, харидоримизга ҳам хотиржамлик беради", – дейди раҳбар.

Суҳбатдошнинг кузатишларига кўра, харидорларнинг бундай имкониятга бўлган қизиқиши ортиб бормоқда ва бу айниқса ёш мижозлар орасида сезиларли.

"Ҳа, айнан ёш харидорлар орасида бу қизиқиш сезиларли даражада ошди. Кўпчилик маҳсулотнинг ҳақиқийлигини қандай текшириш мумкинлиги ҳақида сўрайди. Биз ҳаммасини тушунтирамиз, кўрсатамиз".

Шу тариқа, маркировка аста-секин нафақат ички товар ҳисобининг, балки дўконнинг харидор билан ўзаро алоқасининг ҳам бир қисмига айланмоқда. Товарни текшириш имконияти истеъмолчининг хабардорлигини оширади ва қонуний ассортиментга бўлган ишончни мустаҳкамлайди.

Бугунги кунда, босиб ўтилган йўлни баҳолар экан, савдо тармоғи директори ўтиш даврининг қийинчиликлари ва жараёнлар созлангандан сўнг бизнес олган натижаларни алоҳида ажратиб кўрсатади.

"Бошланишида энг қийини – талабларга жавоб берадиган ва шу билан бирга бюджетга мос келадиган дастурни топишдир. Энг фойдалиси эса – энди дўконимизда ҳисоб-китоблар ва назорат анча шаффофроқ ва аниқроқ амалга оширилмоқда", – дея ўртоқлашади Норбобоев.

Унинг кузатишича, ўтиш жараёни ускуналар, дастурий таъминот ва жараёнларни созлаш учун вақт талаб қилади, аммо кейинчалик маркировкаланган товарлар билан ишлаш дўконнинг кундалик фаолиятининг бир қисмига айланади. Бизнес учун натижа аниқ нарсаларда ифодаланади: қолдиқлар ҳақида долзарб маълумотлар, қабул қилиш ва сотиш билан ишлашнинг қулайроқ бўлиши, қўлда юритиладиган ҳисоб-китоблар ҳажмининг камайиши.

"Чексиз изланишларга вақт сарфламанг", – деб маслаҳат беради у маркировкаланиши лозим бўлган товарлар билан ишлашни энди бошлаётганларга.

Тадбиркорнинг сўзларига кўра, маркировкаланган маҳсулотлар билан тизимли ишлаш фақатгина битта технологик ечимга боғлиқ эмас. Бунинг учун тушунарли жараёнлар, муносиб ускуналар, дастурий таъминот, ходимларнинг тайёрлиги ва бошланишида маслаҳат кўмаги зарур. Ушбу элементларнинг барчаси йўлга қўйилганда, маркировка ташқи талаб сифатида қабул қилинмай қўяди ва ассортиментни назорат қилиш ҳамда иш вақтини тежашга ёрдам берадиган замонавий товар ҳисоби тизимининг бир қисмига айланади.