Халықаралық назорат остида
АТЭА Қозоғистоннинг биринчи атом электр станцияси қурилишини бошлашга тайёрлигини текширди
Халқаро назорат остида
Қозоғистон ўзининг илк АЭС қурилишига тайёргарликнинг фаол босқичига кирди. 12 октябрдан 15 октябргача Астанада Халқаро атом энергияси агентлигининг (МАГАТЭ) махсус миссияси иш олиб борди. Халқаро экспертлар республиканинг ядровий инфратузилмасини 19 та асосий йўналиш бўйича, жумладан, қонунчилик базаси, хавфсизлик масалалари, молиялаштириш механизмлари ва электр тармоқларининг тайёргарлиги бўйича ҳар томонлама таҳлил қилдилар.
Қозоғистондаги биринчи АЭС қурилишининг бош пудратчиси Россиянинг «Росатом» давлат корпорацияси бўлди, у танловда Хитой, Франция ва Жанубий Кореядан келган даъвогарларни ортда қолдирди. Лойиҳалаш ва ускуналарни етказиб бериш бўйича расмий контракт Қозоғистон томони ва «Атомстройэкспорт» компанияси ўртасида 2026 йил 3 сентябрда имзоланди. Лойиҳанинг дастлабки қиймати 16,4 миллиард долларга баҳоланмоқда, Россия томонидан ажратиладиган давлат экспорт кредити эса асосий молиявий инструментга айланиши керак.
Лойиҳа режа бўйича ривожланаётган бўлса-да, мутахассислар халқаро чекловлар билан боғлиқ мумкин бўлган хавф-хатарларни кўрсатиб ўтмоқдалар. Буюк Британия томонидан 2026 йил бошида «Росатом»нинг бир қатор тузилмаларига қарши санкциялар киритилиши молиявий ҳисоб-китобларни ёки хорижий бутловчи қисмларни харид қилишни мураккаблаштириши мумкин, гарчи ҳозирги вақтда санкцияларнинг Қозоғистондаги қурилишга таъсири бўйича тўғридан-тўғри фактлар қайд этилмаган бўлса-да.
Истанция қуриш эҳтиёжи айниқса мамлакатнинг жанубий ҳудудларида ўткир сезилмоқда. Саноат истеъмолининг ортиши ва шаҳарларнинг фаол кенгайиши фонида Қозоғистон жануби мунтазам равишда генерация танқислигига дуч келмоқда ҳамда шимолий вилоятлар ва қўшни мамлакатлардан энергия ўтказилишига қарам бўлиб қолмоқда. Марказий Осиё бирлашган энерготизимининг тарихий заифлиги 2022 ва 2026 йилларда, электр таъминотидаги чекловлар критик даражага етганда, кенг кўламли узилишлага олиб келган эди.
Балхаш соҳилидаги Улькен қишлоғи ҳудудида қурилиши режалаштирилаётган АЭС 2400 МВт қувватга эга бўлади. Иккита энергоблокнинг ишга туширилиши жануб энерготизимини сезиларли даражада барқарорлаштириш имконини бериши кутилмоқда, бироқ биринчи атом энергияси тармоққа 2035–2036 йиллардан эрта етказиб берилмайди. шундай қилиб, яқин ўн йилликда республика қувватлар танқислиги муаммосини мавжуд ресурслар ҳисобидан ҳал қилишига тўғри келади.