Венгрия депутатлари Орбаннинг ЛГБТҚга қарши чораларини бекор қилди
ЛГБТҚ ва инсон ҳуқуқлари фаоллари ушбу қадамни самимий қутладилар, аммо Орбан даврига оид бошқа қонунларга ҳам ўзгартиришлар киритишга чақирмоқдалар.
Венгрия депутатлари Орбаннинг ЛГБТҚга қарши чораларини бекор қилди
Бу йилги Будапешт Прайд юриши Орбан ҳукумати уни тақиқлашга уринганидан бир йил ўтиб, ҳеч қандай чекловларсиз бўлиб ўтди
Венгрия парламенти болаларни ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликка гейлар ва трансгендерларни камситувчи қоидаларни олиб ташлайдиган ўзгартиришларни маъқуллади. ЛГБТҚ ва инсон ҳуқуқлари фаоллари бу қарорни олқишлади, шу билан бирга Орбан даврида жорий этилган бошқа қонунларни ҳам ислоҳ қилишга чақирди.
Ўшандаги бош вазир Виктор Орбаннинг «Фидес» партиясидан иборат катта кўпчилик томонидан қабул қилинган 2021 йилги Болаларни ҳимоя қилиш қонуни «гомосексуализм ёки трансгендерликни тасвирлаш ёки тарғиб қилиш»ни тақиқлаган эди.
Орбаннинг апрель ойидаги сайловдаги мағлубиятидан бери Петер Мадьярнинг «Тиса» ҳукумати ўтган маъмурият меросини тугатиш бўйича чораларни кўрмоқда.
Сешанба кунги овоз беришдан бир неча дақиқа ўтиб, Будапешт Европа Иттифоқи «Фидес» ҳукуматининг сўнгги йилларида музлатиб қўйилган 4,2 миллиард евро (3,5 миллиард фунт стерлинг) миқдоридаги маблағни ажратишга рози бўлганини билдирди.
Ўтган ойда Европа Комиссияси Мадьяр ҳукумати «ЕИ бюджетига таъсир қилувчи бир қанча қонун устуворлиги бузилишлари»ни бартараф этганини айтди ва ЕИ етакчиларини маблағларни чиқаришга ҳамда Венгриянинг ЕИнинг иккита йирик дастури — Erasmus+ ва Horizon Europeʼдаги иштирокини тиклашга чақирди.
Венгриянинг 2021 йилги қонуни бошқа кенг қамровли қонунчиликка, жумладан таълим ва йиғилишлар ўтказиш ҳуқуқига таъсир кўрсатган эди.
Мадьярнинг «Тиса» партияси Орбан партияси бир вақтлар эга бўлган ўша икки учдан бир қисм кўпчиликка эга ва сешанба кунги чоралар янги ҳукумат томонидан «Фидес» қонунчилигини бекор қилишга қаратилган қонунлар пакетига умумлаштирилди.
«Бунинг қабул қилинганидан жуда хурсандмиз», деди «Háttér Association» фуқаролик ҳуқуқлари гуруҳидан Тамаш Домбос BBCʼга. «Биз бу сохта болаларни ҳимоя қилиш қонунига қарши беш йилдан бери курашиб келаётган эдик. Парламентга тақдим этилган қонун лойиҳасида муаммолар бор эди, аммо ушбу муаммоларнинг аксарияти ҳал қилинди».
«Фидес» ва «Тиса» ҳукуматларининг иккаласи ҳам болалар ҳимоясини ўзларининг жамоатчилик олдидаги қиёфасининг марказий қисмига айлантирган.
Аммо Виктор Орбан раҳбарлигидаги «Фидес» гейлар ва трансгендерларни жамоат ахлоқига хавф сифатида тасвирлаш орқали консерватив сайловчилар хайрихоҳлигини қозонишга уринган бўлса, Бош вазир Петер Мадьяр бошчилигидаги «Тиса» ўзини тўлиқ тенглик тарафдори бўлган либерал ҳукумат сифатида кўрсатмаган ҳолда қонунларни олиб ташлаш ёки юмшатишга ҳаракат қилмоқда.
2025 йилнинг июнь ойида Будапештдаги Гей-прайд юриши, ўшандаги бош вазир Виктор Орбан ўз тарафдорларига уни ўтказишга йўл қўймасликка ваъда берганига қарамай, тахминан чорак миллион кишини жалб этди.
Расмий тақиқга қарамай полиция аралашмади ва кейинчалик шаҳар мэри ва бошқаларга нисбатан фестивални ташкил этгани учун очилган ишлар тугатилди. Бу йилги тадбир ҳеч қандай чекловларсиз бўлиб ўтди.
Жамоатчилик Орбан ҳукумати ўз раҳбарининг педофиллик жиноятларини яширганликда айбдор деб топилган болалар уйи мудири ўринбосарини авф этишни қўллаб-қувватлаганини билиб олгач, болаларни ҳимоя қилиш масаласи Орбаннинг энг кучли устунликларидан биридан унинг энг ожиз нуқтасига айланди.
Ўзининг сайлов кампанияси давомида Петер Мадьяр ўнг қанот сайловчиларни узоқлаштиришдан қўрқиб, гейлар ва трансгендерлар ҳуқуқлари масаласидан эҳтиёткорлик билан қочган ҳолда, ўз партиясини давлат қарамоғидаги болалар ҳуқуқларининг ҳимоячиси сифатида кўрсатди.
«Биз ҳали ҳам ёпиқ эшикни қоқмоқдамиз», деди Домбос BBCʼга, «аммо лоақал улар нарги томонда қулоқ солишмоқда».
Унинг айтишича, бу ўз жамоаси доимий нишонга олинганини ҳис қилган Орбан йилларига қараганда катта ижобий ўзгаришдир. У хоҳлаётган бошқа ўзгаришлар сирасига бир жинсли никоҳларни тўлиқ тан олиш, бир жинсли жуфтликларнинг болаларни васийликка олиш ҳуқуқи ва трансгендерларнинг расмий ҳужжатларда исмларини ўзгартириш ҳуқуқини тиклаш киради.
«Мен жуда эҳтиёткорман», деди Мадьяр шанба куни Финляндиянинг «Helsingin Sanomat» кундалик газестида чоп этилган интервьюсида. «Бош вазир сифатида барча венгерларни намоён этиш менинг бурчимдир ва бизда жинсий озчиликларнинг аҳволи каби нозик масалалар мавжуд».
«Фидес» ва унинг ҳамкор партияси — Христиан-демократлар сешанба куни қонунга киритилган янги ўзгартиришларга қарши овоз берди.
«Мактабларда ёки оммавий ахборот воситаларида ЛГБТҚ контентини тарғиб қилишга ўрин йўқ», дейилади Христиан-демократларнинг ўз веб-сайтидаги баёнотида.