Уй сотувчилари кунига 3000 та кўчмас мулкнинг бошланғич нархини пасайтирмоқда
BBC билан баҳам кўрилган маълумотлар шуни кўрсатадики, кўчмас мулкнинг сотув нархлари сўнгги 15 йил ичидаги ҳар қандай даврга қараганда кўпроқ арзонлаштирилмоқда.
Уй сотувчилар кунига 3 000 та кўчмас мулкнинг таклиф нархини пасайтирди
Rightmove порталининг BBC билан эксклюзив тарзда баҳам кўрган маълумотларига кўра, сентябрь ойида Британияда уй сотувчилар кунига ўртача 3 000 дан ортиқ кўчмас мулк объектларининг таклиф нархларини туширган.
Кўчмас мулк веб-сайтининг таъкидлашича, бу сўнгги 15 йилдаги энг юқори ойлик кўрсаткич бўлиб, бунга қисман бозорда уй-жой таклифининг ҳаддан ташқари кўплиги ва баъзи сотувчиларнинг реалликдан йироқ умидлар қилгани сабаб бўлган.
Охир-оқибат нархи арзонлаштирилган эълон қилинган уйларнинг улуши 2023 йилда энг юқори чўққига чиқди ва ўшандан бери нисбатан юқори даражада сақланиб қолмоқда.
Кўчмас мулк порталларининг айтишича, ипотека ставкалари уч йиллик энг юқори даражага кўтарилгани сабабли кўплаб харидорлар чекланган бюджет билан ҳаракат қилмоқда ва эндиликда уй танлашда инжиқлик қилишларига тўғри келмоқда.
«Уй маълум бир муддат бозорда тургач, сўнг нархи пасайтирилса, ҳатто мўлжалланган мулкда ҳеч қандай муаммо бўлмаса ҳам, баъзи харидорларда саволлар туғила бошлайди», деди Rightmove вакили Коллин Бабкок.
«Танлов жуда кенг бўлган бозорда биринчи таассурот муҳим аҳамиятга эга.»
Rightmove маълумотлари шуни кўрсагдики, ўртача нарх пасайиши деярли 7% ни ташкил этди — бу одатдаги баҳоланган уй нархидан деярли £21,000 олиб ташланишига тенг.
Унинг рақамлари шуни кўрсатдики, нархи пасайтирилган уйларга харидор топиш учун одатда 119 кун талаб қилинган, бир хил нархда эълон қилинган уйлар учун эса бу муддат 39 кунни ташкил этган.
Ўтган ойда нархи пасайтирилган эълон қилинган уйларнинг улуши 34% ни ташкил этди, бу 2023 йил сентябрида қайд этилган 36% лик сўнгги энг юқори чўққидан бироз пастдир.
Рақобатчи Zoopla кўчмас мулк портали харидорлар устунликка эга бўлаётганини ҳамда ўзлари кўриб чиқаётган мулкларга нисбатан эҳтиёткорроқ ва танлаб муносабатда бўлаётганини айтди.
Ипотека ставкалари уч йиллик энг юқори даражада бўлган бир шароитда, Zoopla харидорлар ойлик ипотека тўловларини чўнтакка оғирлик қилмайдиган даражада ушлаб туришлари кераклигини билдирди.
Шундай қилиб, сентябрь ойида сотувдаги уйлар сони ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 5% га ошган бўлса-да, келишилган битимлар сони худди шу даврда 9% га камайган, дейилади манба маълумотларида.
Сентябрь ойи, шунингдек, таклиф нархлари энг кўп пасайтириладиган ой ҳисобланади, чунки сотувчилар кўпинча сотувни йил охиригача якунлашни хоҳлашади.
Zoopla маълумотлари шуни кўрсатдики, сентябрь ойида янгидан эълон қилинган уйларнинг чорак қисми ўтган йили ҳам сотувга қўйилган эди. Ўнтадан олтитаси пастроқ таклиф нархи билан қайтмоқда.
Сотувчилар учун муаммо шунда эдики, бу каби уйларни сотиш кўпроқ вақт талаб қилаётган эди.
Rightmove тадқиқот бўйича ижрочи директори Ричард Доннеллнинг сўзларига кўра, нархини пасайтиришга эҳтиёж сезилган мулкларнинг одатдаги уч ойлик муддат ичида харидор топиш эҳтимоли икки баравар кам бўлган.
BBC’нинг Your Voice лойиҳасига мурожаат қилган сотувчилар бозорда уй-жойларнинг кўплиги келтириб чиқараётган қийинчиликларга ва Англиядаги ижара эгалиги (leasehold) мулкларини сотаётганлар учун қўшимча муаммоларга эътибор қаратишган.
Уэльс жанубида марҳум отасининг уйини сотаётган сотувчилардан бири шундай деди: «Бозор ўлик. Сотувда нарса кўп; ҳеч ким сотиб олмаяпти. Ҳеч ким вазият енгиллашади деб ўйламайди.»
Rightmove бош оператив директори Тара Лоуренснинг айтишича, сотувчилар уйни баҳолашда «эмоционал» омиллар таъсирида бўлишади, чунки улар «ўз уйларига сарфлаган вақт ва пулларини қадрлашади».
Аммо унинг айтишича, харидорлар шунчаки ўз бюджетлари доирасида қурби етадиган ҳамма нарсага қарайдилар.
Агентларнинг айтишича, баҳолаш энди жуда катта ҳажмдаги маълумотларга таянади. Блэкпулдаги Tiger Sales and Lettings вакили Крейг Вебстернинг таъкидлашича, уй биринчи марта бозорга чиққанда дастлабки нархни тўғри белгилаш жуда муҳимдир.
«Айнан ўшанда сиз фаол харидорларнинг эътиборини тортиш учун энг катта имкониятга эга бўласиз», деди у.
Девондаги Sawdye and Harris баҳолаш ширкатидан Кэти Гриффиннинг айтишича, нархни тузатишга мажбур бўлиш, охир-оқибат сотувчини ҳатто қайта кўриб чиқилган таклиф нархидан ҳам камроғига рози бўлишга олиб келиши мумкин.
«Мулк аллақачон бир неча ой давомида онлайн тарзда сотувда турган бўлиши мумкин ва харидорлар нима учун у сотилмагани ҳақида савол беришни бошлашлари мумкин», деди у.
Аммо SAM Conveyancing бош ижрочи директори Эндрю Боастнинг айтишича, агар сотувчилар уйни сотиб олишда қаттиқ савдолашган бўлишса ва унга эгалик қилиш даврида унинг қиймати ошган бўлса, улар барибир ютқазмаётган бўлишлари мумкин.
Zoopla вакили Доннеллнинг айтишича, тизим сотувчиларга нарх белгилаш бўйича йўриқнома беради. Натижада, уйлар Британиянинг бошқа жойларига қараганда тезроқ сотилган.
Унинг маълумотлари шуни кўрсатдики, Шотландияда апрель, май ва июнь ойларида эълон қилинган уйларнинг 74 фоизи уч ой ичида сотилган, Лондонда эса бу кўрсаткич 30 фоизни ташкил этган.
Унинг айтишича, юқорироқ нархлар, герб йиғими ва баъзи одамларнинг — шу жумладан уй эгаларининг (уйни ижарага берувчилар) — сотишга муҳтож эмаслиги Англия жанубида эълон қилинган уйларнинг сотилиш эҳтимоли камроқ эканини англатади.