«Трамвай ҳаётимнинг бир қисмига айланди». Самарқандлик трамвай ҳайдовчиси аёлнинг ҳикояси
22 йил уй бекаси бўлганидан кейин Дилором Облоқулова Самарқандда трамвай ҳайдовчиси бўлди. Турмуш ўртоғи унинг қарорини қўллаб-қувватлади ва ҳатто бошида ёнгинасида чиптачи бўлиб ишлади. Олти йилдан бери у йўловчиларни ташиб келмоқда ва уларнинг миннатдорчилигидан хурсанд. «Газета» у билан касби ва трамвайлар ҳақида суҳбатлашди.
«Трамвай ҳаётимнинг бир қисмига айланди». Самарқандлик трамвай ҳайдовчиси аёлнинг ҳикояси
Дилором Облоқулова олти йилдан бери Самарқандда трамвай ҳайдовчиси бўлиб ишлайди ва ҳар куни юзлаб йўловчиларни манзилига етказади.
Вагон ҳайдовчиси «Газета» мухбири Миролим Исажоновга 22 йиллик уй бекалигидан сўнг қандай қилиб янги касбни эгаллашга қарор қилганини сўзлаб берди.
2012 йилда Дилором Облоқулова енгил автомобилни бошқаришни ўрганиш учун автомактабни битирди ва ҳайдовчилик гувоҳномасини олди. Лекин оилавий шароит сабаб машина сотиб ололмади, шунинг учун рульга ўтирмади. Ушбу вақт давомида аёл уй хўжалиги ва фарзандлар тарбияси билан шуғулланди.
2019 йилда Самарқанд кўчаларида у трамвайни бошқараётган аёлни кўриб қолди. Айнан шу воқеа унинг ҳаётида янги саҳифа очилишига сабаб бўлди.
«Мен ўзимга: „Нимага мен ҳам ушбу касбни эгаллашим мумкин эмас?“ деб савол бердим. Ёнимда турмуш ўртоғим бор эди. Мен унга трамвай ҳайдашни ўрганиш истагим ҳақида айтдим. У мени қўллаб-қувватлади ва биз биргаликда трамвай депосига бордик», — деди Дилором Облоқулова.
Ўшанда депода бор-йўғи уч нафар аёл трамвай ҳайдовчиси ишлар эди. Санобар исмли ходимлардан бири ҳам бўлажак ҳамкасбининг ўқиш қарорини қўллаб-қувватлади.
Янги касбни эгаллаш осон кечмади. «Бошида менга қўрқинчли эди. Трамвайни бошқариш осон эмас. Сиз нафақат ўзингиз учун, балки вагондаги юзлаб йўловчилар учун ҳам жавобгарсиз. Ўқишни бошлашдан олдин иккиланишлар бўлган», — деди у.
2019 йилда Дилором опа тўрт ярим ой давомида трамвай ҳайдовчилигига ўқиди. Сўнг уч ой тажрибали ҳайдовчилар билан амалиёт ўтади, 2020 йилнинг февраль ойида эса мустақил равишда ишлай бошлади.
Ушбу даврда яна турмуш ўртоғининг қўллаб-қувватлаши катта роль ўйнади. Дилором Облоқулова баъзида ташвишланиб, ҳатто ўқишни ташлаб кетиш ҳақида ҳам ўйлаган. Лекин эри уни доимо руҳлантириб турди. Ишнинг бошланишида уни қўллаб-қувватлаш учун у ҳатто трамвайда чиптачи бўлиб ҳам ишлади. Йўловчилар бу ҳақда билмасди, фақат ҳамкасблар биларди.
Опанинг қарорини Дилором опанинг акаси ҳам қўллаб-қувватлади.
«Мен акамга: „Мен ўқишга кирдим, лекин қўрқаяпман. Одамлар қарайди, менга ғалати бўлади“, дедим. У эса: „Сигил, ўзингга ишонасанми? Унда ҳаракат қил. Бошқа мамлакатларда аёллар қандай ишлаётганини кўрмаяпсанми? Нимадан уяласан?“ деди. Ушбу сўзлар ҳам менга куч бағишлади», — деди аёл.
Аввалига унга йўловчиларнинг ҳайратли қарашларига ва ўткинчиларнинг эътиборига кўникиш осон бўлмади. Лекин вақт ўтиши билан Дилором опа буни оддий ҳол сифатида қабул қила бошлади.
«Бошида кўчада ҳамма менга қарайди деб ўйлаб уялардим. Ахир бизда аёллар камдан-кам ҳолларда бундай лавозимларда ишлайди, биз бунга кўникмаганмиз. Ҳозир эса, аксинча, мен ўз ишим билан фахрланаман», — дейди машинист.
Самарқандда трамвайлар иккита йўналиш бўйича ҳаракатланади: темир йўл вокзалидан Сартепа массивигача ва вокзалдан Сиёб бозоригача. Дилором опа асосан биринчи йўналишда ишлайди. Олти километрни трамвай тахминан 21 дақиқада босиб ўтади.
Трамвайлар соат 6:00 дан 23:00 гача қатнайди. Кун давомида йўловчилар оқими ўзгаради. Эрталаб ишга шошилаётганлар ва мактаб ўқувчилари кўпроқ бўлади. Тушликда трамвайдан мактабдан қайтаётган болалар, куннинг иккинчи ярмида эса фарзандларини боғчадан олаётган ота-оналар фойдаланади.
Дилором опанинг кузатувларига кўра, йўловчиларнинг сафар қилиш мақсадлари турлича бўлади.
«Бир куни трамвайга бир ёшли аёл чиқди. Ўша пайтда трамвай электр энергияси ўчгани сабабли тўхтаб турган эди. Мен унга автобусда кетишни таклиф қилдим. Лекин у: „Йўқ, менга ҳеч қаерга бориш керак эмас, шунчаки уйда зерикдим, шунинг учун трамвайда айланиб келишга қарор қилдим“, деб жавоб берди. шундай йўловчилар ҳам бўлиб туради», — деб ўртоқлашди Дилором опа.
Трамвайдан хорижий туристлар ҳам теш-тез фойдаланади. Айниқса, темир йўл вокзалига келиб, такси ўрнига жамоат транспортини танлайдиганлар. Улар ҳайдовчилардан трамвайда қайси жойларга бориш мумкинлигини сўрашади.
Кўпчилик туристлар Ислом Каримов мақбараси ва Сиёб бозорига етиб олиш учун, хусусан, иккинчи йўналишдан фойдаланади.
Трамвай салони болали оилалар учун ҳам қулай. Йўл ҳақи нақд пулда тўланганда 3000 сўмни, пластик карта билан тўланганда эса 2000 сўмни ташкил этади.
Трамвайни бошқариш ташқаридан кўринганидек осон эмас.
«Бизнинг бутун эътиборимиз йўлда тўпланиши керак. Одамларни ҳам, машиналарни ҳам кузатиб бориш керак. Баъзи ҳайдовчилар бизнинг йўлимизга чиқиб олади, телефонига қараб кетаётган пиёдалар эса ҳатто трамвай қўнғироғини эшитмайди. Биз ҳамиша огоҳ бўлишимиз керак», — дейди вагон ҳайдовчиси.
Олти йиллик иш фаолияти давомида Дилором опа йўловчилар томонидан ноўрин муносабатга дуч келмаган. Аксинча, кўпчилик трамвай рулида аёлни кўриб ҳайратда қолади ва унинг касби билан қизиқади.
«Йўловчилар трамвайдан тушаётганда: „Раҳмат, опажон, соғ бўлинг“, дейишганда, менга ёқимли бўлади. Мен уларга масофани енгиб ўтишга ва манзилга етиб олишга ёрдам бердик деб ўйлайман. Шундай дақиқаларда мен ўз касбимда эканимдан янада хурсанд бўламан», — дейди Дилором Облоқулова.
Олти йил ичида трамвай Дилором опа учун шунчаки ишдан кўра каттароқ нарсага айланди.
«Ўғилларим баъзида: „Опа, ишга борманг, уйда ўтиринг, ўзимиз сизга пул бериб турамиз“, дейишади. Лекин мен нафақат маош учун ишлайман. Менга ўз касбим ёқади, унга кўникиб қолганман. Трамвайда турли одамларни учратасиз, йўловчилар билан мулоқот қиласиз. Менга уйда ўтиргандан кўра ишлаш яхшироқ. Трамвай ҳаётимнинг бир қисмига айланди», — дейди у.
Иш шунингдек Дилором Облоқуловага янги кўникмаларни эгаллашга ва ўзбек ҳамда рус тилларидаги мулоқотни яхшилашга ёрдам берди. У туристлар билан мулоқот қилиш учун инглиз тилини ҳам ўрганмоқчи. Турмуш ўртоғи унинг ушбу истагини ҳам қўллаб-қувватлайди.
Дилором опа Самарқандда туғилганидан ва шаҳарда трамвай борлигидан фахрланади. Унинг фикрича, бу нафақат қулай жамоат транспорти, балки катта ойналар орқали шаҳар манзараларидан баҳра олиш учун яхши имкониятдир. У трамвай қатнови Ўзбекистоннинг бошқа шаҳарларида ҳам пайдо бўлишини хоҳлайди.
Бир вақтлар янги касбни танлашдан олдин иккиланган Дилором опа энди бошқа аёлларни ўзига ишонишга чақиради.
«Муваффақиятга интилаётган қизлар ва уй бекаларига маслаҳатим — ўқингиз ва астойдил ишланг. Бошлаш ҳеч қачон кеч эмас. Агар ўзингизга ишонсангиз, кўп нарсага эришишингиз мумкин. Ўзбекистондаги аёллар кучли ва оғир ишдан қўрқмайди. Ҳаммаси ўз қўлингизда», — деди у.