Тошкентдаги қурилиш буми: совун пуфагими ёки инвесторлар учун олтинми?
Бугунги кунда Тошкент мупрецедентсиз қурилиш бумини бошдан кечирмоқда. Янги турар жой мажмуалари, амбицияли «Янги Тошкент» лойиҳаси ва девелоперларнинг ваъдалари нафақат қизиқиш, балки қизғин баҳсларга ҳам сабаб бўлмоқда. Ўзбекистон кўчмас мулк бозорида аслида нималар юз бермоқда?
Тошкентда қурилиш буми: кўчмас мулк пуфагими ёки инвесторлар учун фойдами?
Реал таннарх ва бозор нархлари: нега янги уйлар нархида ҳали пасайиш заҳираси бор
Бозорнинг бош афсонаси — қурилишнинг ҳаддан ташқари қимматлигидир. Экспертлар тижорат сирини очиқлашди: Тошкентда 1 кв. метрнинг моддий таннархи бор-ўғи $500–$700 ни ташкил этади. Бунда девелоперлар уй-жойни $2000–$4000 дан сотишмоқда.
«Қаймоғини олиш» эффекти: юқори нархлар мамлакатда сўнгги 30 йил давомида талаб сунъий равишда ушлаб турилгани билан изоҳланади. Шаҳар ёпиқ эди, янги уйлар деярли қурилмасди. Ҳозирда бозор тўлинмоқда, қурувчилар эса жуда катта маржа қўйишмоқда.
Нархлар прогнози: бозорнинг каллапсга учрашини кутиш керак эмас, бироқ янги уйлар қиймати аста-секин пасайиб боради. Қурувчиларда манёвр учун майдон бор: ҳатто улар хонадонларни $800–$900 дан, яъни нотинч туманлардаги иккиламчи уй-жой нархида сотишни бошлашса ҳам, барибир фойдада қолишади.
Тошкент 40 қаватли осмонўпар биноларга тайёрми?
Баланд қаватли биноларнинг шиддат билан қурилиши аҳолида ҳақли равишда хавотир уйғотмоқда: эски коммуникациялар дош берадими ва бинолар қанчалик сейсмик чидамли?
Инфратузилма имконият даражасида: зилзиладан сўнг Тошкент бир миллион аҳолига мўлжалланган шаҳар сифатида қурилган эди. Бугунги кунда у амалда 5 миллионга яқин аҳолига хизмат кўрсатмоқда. Экспертлар бир овоздан шу фикрда: аввал энергетика тармоқлари, канализацияни тўлиқ модернизация қилиш ва йўлларни кенгайтириш, шундан кейингина оммавий равишда баланд қаватли уйларни барпо этиш керак. Акс ҳолда шаҳарга коммунал каллапс хавф солади.
«Учинчи Ренессанс / Янги Тошкент»га умид: ҳукумат ва маъмуриятнинг янги туманга кўчирилиши тарихий марказни бўшатиши ва юкини енгиллаштириши керак.
Сейсмик чидамлилик: замонавий технологиялар Япониядагидек сейсмик фаол зоналарда ҳам хавфсиз баланд қаватли бинолар қуриш имконини беради, аммо Ўзбекистонда давлат назоратини бир неча баравар кучайтириш зарур.
Хитойнинг Evergrande инқирози ва Канада синдроми: бу бизга хавф соладими?
Кўпчилик алыпсатарлик пуфаги ёрилиб, ортидан «ўлик шаҳарлар»ни қолдирган Хитой сценарийси такрорланишидан хавотирда. Бошқалар эса Канаданинг Ванкувер шаҳридагидек, инвесторларнинг бўш турган хонадонларига қатьий солиқ жорий этишни таклиф қилмоқда.
Нега Ўзбекистон — Хитой эмас: ХХРнинг асосий муаммоси илгариги «бир оила — бир бала» қонуни туфайли юзага келган демографик пасайишда эди. Уйлар қуриларди, аҳоли эса камайиб борарди. Ўзбекистонда эса жуда кучли демографик ўсиш кузатилмоқда: охирги 15 йилда аҳоли 10 миллионга кўпайди. Уй-жойга бўлган талаб камида яна 10 йил давомида барқарор бўлиб қолади.