Толибон Афғонистон шимоли-шарқида этник ўзбек шоирасини танқидий шеърлари учун ҳибсга олди

Толибон разведкаси ходимлари Афғонистон шимолидан бўлган шоира ва мамлакатдаги ўзбек миллий озчилиги вакили Мужда Ўзбекни ҳибсга олиб, қамоққа ташлади, деб хабар берди Тахор вилоятидаги манбалар KabulNow нашрига.

Манбаларнинг якшанба, 4 октябрь куни маълум қилишича, Ўзбек тўрт кун аввал вилоят маркази Толуқон шаҳрида ҳибсга олинган ва ҳанузгача Толибон назоратида ушлаб турилибди.

Манбаларга кўра, Ўзбек Толибонни танқид қилувчи шеърлари сабабли ҳибсга олинган. Унинг оиласи ҳибсга олиниши бўйича ҳеч қандай оммавий баёнот бермади, Тахордаги маҳаллий Толибон расмийлари ҳам сукут сақламоқда.

Ҳозирги вақтда Ўзбекнинг аҳволи ёки у ушлаб турилган жой ҳақида қўшимча тафсилотлар мавжуд эмас.

Унинг ҳибсга олиниши ижтимоий тармоқларда кенг муҳокамаларга сабаб бўлди, кўплаб фойдаланувчилар уни зудлик билан озод қилишни талаб қилмоқда.

Ушбу ҳибсга олиш Афғонистонда Толибон ҳукмронлиги остида сўз эркинлиги қаттиқ чекланган бир пайтда юз берди. Гуруҳ журналистлар, ёзувчилар, фаоллар ва бошқа танқидчиларни, айниқса, унинг сиёсатига қарши очиқ гапиришда айбланганларни қайта-қайта ҳибсга олмоқда. Инсон ҳуқуқлари ташкилотлари Толибон 2021 йил август ойида ҳокимиятга қайтганидан бери танқидчиларга нисбатан ўзбошимчалик билан ҳибсга олишлар, ташқи дунёдан узиб қўйилган ҳолда ушлаб туриш ва бошқа босим шаклларини ҳужжатлаштирган.

Толибон расмийлари оммавий ахборот воситалари фаолияти, контентни тасдиқлаш ва ахборотдан фойдаланиш имкониятларини тартибга солувчи 20 дан ортиқ директиваларни жорий қилди. Бу чоралар бир пайтлар жўшқин бўлган медиа секторининг деярли барбод бўлишига олиб келди, ўнлаб оммавий ахборот воситалари ёпилди ёки овози ўчирилди, юзлаб журналистлар эса сургунга кетишга ёки яширинишга мажбур бўлди.

Толибон, шунингдек, бадиий ва маданий ифодага нисбатан ҳам кенг қамровли чекловлар жорий этди, шоирлар, мусиқачилар ва бошқа санъаткорлар қаттиқроқ назорат ва чекловларга дуч келмоқда. Танқидчиларнинг айтишича, бу сиёсат ёзувчилар ва санъаткорлар ҳибсга олиниш ёки бошқа қасос олиш чораларидан қўрқиб, ўз-ўзини тобора кўпроқ цензура қиладиган муҳитни яратди.

Толибоннинг ислом шариатини қатъий талқин қилишига кўра, мусиқа чалиш ва эшитиш тақиқланган. Расмийлар бутун мамлакат бўйлаб мусиқа асбобларини қайта-қайта мусодара қилди, йўқ қилди ёки ёқиб юборди, шунингдек, телевидение ва радиоэшиттиришларда мусиқа узатишни тақиқлади.

Сўнгги йилларда юзлаб мусиқачилар ва санъаткорлар Афғонистонни тарк этди, қолганлари эса ўз касбларидан воз кечишга мажбур бўлди ва қўрқитиш, таҳқирлаш ҳамда ҳибсга олиниш хавфи остида яшамоқда.