Тирик туғувчи суварак сути ва бурунни тўғри қоқиш: 36-Шнобел мукофоти ғолиблари эълон қилинди

Тирик туғувчи суварак сути ва бурунни тўғри қоқиш: 36-Шнобел мукофоти совриндорлари маълум қилинди

Ноодатий тадқиқотлар учун бериладиган 36-Шнобел мукофоти 3-сентябр куни Сюрихда ўз эгаларига топширилди. Бу йилги ғолиблар орасида суварак сути, бурунни тўғри қоқиш, ҳатто бой одамларнинг болалар ширинликларини еб қўйишга мойиллиги ҳақидаги тадқиқотлар ҳам бор.

Мукофот 1991-йилда “Ажойиб тадқиқотлар йилномалари” журнали томонидан таъсис этилган бўлиб, 1999-йилдан буён 10 та илмий йўналиш бўйича топшириб келинади.

Кимё бўйича мукофот тирик туғувчи суваракларнинг сутига бағишланган тадқиқот учун берилди. Олимлар суварак сути сигир сутига қараганда тахминан уч баравар кўпроқ энергия сақлашини аниқлаган. Тадқиқот суваракларнинг айрим турлари ўз болаларини озиқлантириш учун ишлаб чиқарадиган сутга ўхшаш моддага қаратилган.

Тиббиёт йўналишида япониялик тадқиқотчиларнинг бурунни тўғри ва хавфсиз қоқиш усулларига бағишланган ишлари эътироф этилди. Тадқиқот муаллифлари бурун қоқиш жараёнини шунчаки кундалик одат эмас, балки аеродинамика ва инсон саломатлиги нуқтайи назаридан ҳам ўрганишга ҳаракат қилган.

Мукофотлар ҳайвонларнинг хатти-ҳаракатларига оид ноодатий тадқиқотларни ҳам четлаб ўтмади. Биология йўналишида олимлар заҳарли илонларнинг қачон ва қандай шароитда кўпроқ чақишини ўрганди. Тадқиқот натижаларига кўра, илонлар кундуз куни ва ҳаво иссиқ бўлган пайтда кўпроқ чақиши, ёш илонлар ҳамда урғочи илонларда бундай хатти-ҳаракатга мойиллик юқорироқ бўлиши аниқланган.

Иқтисодиёт йўналишидаги мукофот бой одамларнинг хатти-ҳаракатларига бағишланган тадқиқот учун топширилди. Унда юқори даромадли қатлам вакиллари ижтимоий меъёрларни бузишга, автомобилни хавфли бошқаришга, пиёдаларга йўл бермасликка ва ҳатто болалар учун мўлжалланган ширинликларни еб қўйишга кўпроқ мойил бўлиши ҳақида далиллар келтирилган.

Биомеханика йўналишида одамлар ва ҳайвонларнинг ўпишиши илмий жиҳатдан ўрганилди. Тадқиқотчилар бундай жараённи нафақат жисмоний, балки эволюцион нуқтайи назардан ҳам изоҳлашга уринган.

Шунингдек, технология йўналишида чивинларнинг нишларидан ўта аниқ 3Д-босма технологиясида фойдаланиш имкониятларини ўрганган тўрт мамлакат олимлари гуруҳи ҳам мукофотланди.

Тинчлик мукофоти эса бир-биридан фарқли нарсалар ва турли тоифадаги одамларни ёқтирмайдиган дўстларнинг бир-бирини кўпроқ қадрлаши мумкинлигини аниқлаган тадқиқотчиларга насиб этди.