«Тинч-осуда» бюджет турлича муносабатларга сабаб бўлди
Баъзи чора-тадбирлар мамнуният билан кутиб олинган бўлса-да, кўпчилик хонадонлар ўз молиявий аҳволи яхшиланганини ҳис қиладими-yoʻқми, деган саволни ўртага ташлади.
**«Воқеаларга бой бўлмаган» бюджет турлича кутиб олинди**
Крейвен-Армсдаги «Tuffins» супермаркетини бошқарадиган Ҳарри Делвснинг айтишича, Бюджет эълонларида у учун ҳеч қандай катта ўзгаришлар кўзда тутилмаган.
Уй хўжаликларини турмуш даражаси қимматлашиши билан боғлиқ баъзи босимлардан ҳимоя қилиш ваъдаси Жон Хилининг канцлер сифатидаги биринчи бюджетининг марказида турди.
Унинг таъкидлашича, унинг режалари оилаларга «нафас ростлаш» имконини беради, бу чора-тадбирлар орасида юқори энергия тўловларига дуч келаётган баъзи уй хўжаликларига ёрдам ва бизнес солиқларига (business rates) киритилган ўзгаришлар мавжуд.
Бироқ Шропшир бўйлаб муносабатлар иккига бўлинди, корхоналар, хайрия ташкилотлари ва сиёсатчилар ушбу чоралар етарли бўлиш-бўлмаслиги борасида турли фикрга эга.
Крейвен-Армсдаги «Tuffins» супермаркетини бошқарадиган Ҳарри Делвс эълонда унинг бизнесига сезиларли таъсир кўрсатадиган нарса жуда камлигини айтди.
У шундай деди: «Ҳаммамиз апрель ойидан бошлаб миллий яшаш минимуми ошишини билар эдик, шунинг учун бу шунчаки кейинги йилги прогнозимизга киритишимиз керак бўлган нарсадир».
У ёнилғи солиғини 5 пенсга камайтириш муддати узайтирилганини маъқуллаган бўлса-да, Уэльсни «Буюк Британия иқтисодиётини жунбушга келтирадиган ҳеч қандай катта эълонлар ёки йирик ўзгаришларни» кўрмаганини айтди.
«Умуман олганда, бу анча воқеаларга бой бўлмаган бюджет. Ҳаммаси қандай тус олишини вақт кўрсатади».
«Telford Exotic Zoo» зоопарки эгаси Скотт Адамс Бюджетни «умидларни оқламаган» деб атади ва у ерда ташриф буюрувчилар диққатга сазовор жойларига бевосита ёрдам берадиган «ҳеч нарса йўқлигини» айтди.
Бунинг ўрнига, у истеъмолчилар ҳамёнидаги ҳар қандай қўшимча пул ҳордиқ чиқаришга кўпроқ харажат қилинишига олиб келишига умид қилишини билдирди.
«Агар одамлар чўнтакларида бир оз кўпроқ пул борлигини ҳис қилишса, эҳтимол улар маишатга, масалан, саёҳатларга чиқишга пул сарфлашга тайёрроқ бўлишади», деди у.
Адамснинг айтишича, корхоналар ҳали ҳам ортиб бораётган харажатлардан азият чекмоқда.
«Бизнинг электр энергияси харажатларимиз назоратдан чиқиб кетди. Жайрон ва бошқа ҳайвонлар еми, пандемиядан бери сотиб олаётган ҳамма нарсамиз нархини икки баравар ошириш учун кетма-кет баҳоналар топгиланмоқда.
Бизнесни бошқаришдан завқланиш ўрнига, гўёки доимо курашаётгандексиз. Керакли ҳамма нарсани сотиб олиш учун етарлича пул топишга доимо курашасиз».
У қўшимча қилди: «Ҳозирги вақтда умуман ҳеч қандай ёрдам ёки қўллаб-қувватлаш йўқ».
Маркет-Дрейтондаги «Joule's Brewery» пиво заводининг молиявий назоратчиси Каллум Жингс бизнес солиқлари бўйича ёрдамни олқишлади, аммо бу чоралар паблар ва пиво заводлари учун етарлича узоққа бормаганини айтди.
У шундай деди: «У ердаги биз учун асосий нарсалар бу бизнес солиқлари бўйича қўллаб-қувватлаш бўлди, бу бизнинг баъзи объектларимиз ва ижарачиларимизга тегишли ва уларни қўллаб-қувватлайди.
Аммо бу ҳозирда кенгроқ паб саноатига ҳақиқатан ҳам керак бўлган нарсага яқин ҳам келмайди деб ўйлайман».
Жингснинг айтишича, меҳмондўстлик соҳасида ҚҚСни кўриб чиқиш ва алкоголь солиғидан кўпроқ енгиллик бериш бўйича «катта ҳаракат» мавжуд.
У шунингдек, амалдаги бизнес солиқлари тизимини танқид қилиб, муваффақиятли паблар амалда жазоланиши мумкинлигини айтди.
«Агар сизда яхши оператор ва бизнесни яхшилайдиган ҳамда ушбу пабни маҳаллий ҳудудда жуда муваффақиятли қиладиган паб бўлса, унинг бизнес солиқлари кескин ошиши орқали адолатсиз равишда таъсирланади», деди у.
У баъзи ижобий жиҳатларга қарамай, янада кўпроқ паблар ёпилиши мумкинлигидан огоҳлантирди.
«Ўйлашимча, умуман олганда, бирор нарса яхшиланишидан олдин кўпроқ паблар ёпилишини кўрамиз».
«Christians Against Poverty» қарз хайрия ташкилотидан Марк Триггснинг айтишича, баъзи асосий чора-тадбирлар қувонарли, аммо харажатлар ортиб бораётган бир пайтда улар қанчалик фарқ қилишини сўроқ остига олди.
У шундай деди: «Уларнинг ҳисоб-китобларига кўра, озиқ-овқат тарифлари ўртача уй хўжалигига йилига атиги 20 фунт стерлингни тежайди. Шу боис бу қувонарли, лекин харажатлар ҳали ҳам авж олаётган бир пайтда бу жуда оз нарсадир».
Триггснинг айтишича, энергия харажатлари ҳали ҳам энг катта ташвишлардан бири бўлиб қолмоқда, айниқса кўпгина уй хўжаликлари газ тармоғига уланмаган Шропширда.
«Ўйлашимча, энергия масаласи яқин ҳафталарда одамларнинг мурожаат қилиши нуқтаи назаридан энг кўп ташвишга соладиган муаммодир».
Унинг айтишича, кўпроқ одамлар биринчи эҳтиёж молларини сотиб олишга қурби етмагани учун ёрдам сўраб мурожаат қилишмоқда.
«Мен кўпроқ одамларни кўряпман, чунки улар дастурхонга овқат қўя олишмаяпти ва озиқ-овқат банкларига йўлланмалар қидиришмоқда».
Хавотирларига қарамай, Триггс канцлер «имконсиз вазифа»га дуч келганини айтди.
«Натижа вақт ўтиши билан маълум бўлади, аммо фикримча, одамлар ўзларини аввалгидан кўра яхшироқ аҳволда ҳис қилишмайди».
Танқидларга жавобан, Шрусберидан Лейбористлар партияси депутати Жулия Бакли Бюджетни «ҳақиқатан ҳам ижобий» деб атади.
У шундай деди: «Халқаро миқёсда ноаниқликлар кўплигини ёдда тутишингиз керак. Бизнинг вазифамиз ҳақиқатан ҳам вазиятни барқарорлаштириш ва одамларга ушбу жуда қийин вазиятда ёрдам бериш учун баъзи бевосита харажатларимизни камайтиришга ҳаракат қилишдир».
Баклининг айтишича, бизнес солиқларига киритилган ўзгаришлар кўплаб кичик фирмалар энди ушбу тўловни тўламаслигини англатади ва Миллий бойлик жамғармаси ҳамда Яхши ўсиш жамғармаси орқали киритилган инвестицияларга ишора қилди.
У шунингдек, уй хўжаликлари харажатларини камайтиришга қаратилган чора-тадбирларни, жумладан, А дан D гача бўлган муниципал солиқ гуруҳларидаги уй хўжаликларини қўллаб-қувватлашни таъкидлади.
«Лейбористлар ҳукумати сифатидаги катта лойиҳамиз одамларни қайта тикланадиган энергияга ўтказишдир, чунки бу энергиянинг энг арзон шаклидир», деди у.
Шимолий Шропширдан Либерал-демократ депутат Ҳелен Морган бизнес солиқлари бўйича қўллаб-қувватлашни ва уй хўжаликларига бериладиган ёрдамни олқишлади, аммо бюджет барибир етарлича узоққа бормаганини айтди.
«Умуман олганда, бу тортинчоқ бюджет бўлди деб ўйлайман», деди у.
Морганнинг айтишича, қишлоқ жамоаларига иситиш мойи ва суюлтирилган нефть гази харажатлари бўйича кўпроқ ёрдам керак.
«Биз одамларга қишда уйларини иситишга ёрдам беришимиз керак, чунки ҳозирда нархлар ҳақиқатан ҳам жуда юқори».
У шунингдек, меҳмондўстлик корхоналари учун ҚҚСни вақтинча камайтириш чақириқларини қўллаб-қувватлади ва қишлоқ жойлари инвестициялардан маҳрум бўлиши мумкинлигидан огоҳлантирди.
«Ҳозирги вақтда қишлоқ жойлари сезиларли даражада четда қолаётгандек туюлмоқда», дея қўшимча қилди у.