Тадбиркорларнинг баҳолари барқарор бизнес муҳитини кўрсатади – СЕРР сўрови
СЕРР сўрови натижаларига кўра, тадбиркорлар кейинги уч ой ичида бизнесни ривожлантиришга нисбатан юқори даражадаги оптимизмни сақлаб, мавжуд вазиятни баҳолашда яхшиланишларга эришдилар.
Тадбиркорларнинг барқарор бизнес муҳитини баҳолаши – СЕРР со'рови
Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази (СЕРР) мамлакат бо'йлаб тадбиркорларнинг ойлик со'ровларига асосланиб, О'збекистондаги бизнес муҳитини таҳлил қилиш натижаларини тақдим этди. Олинган ма'лумотлар асосида бизнеснинг ҳозирги ҳолатини баҳолаш ва кейинги уч ой учун кутилган натижаларни тавсифловчи консолидацияланган бизнес муҳити ко'рсаткичи яратилди.
**О'збекистондаги Композит Бизнес муҳитининг динамикаси**
Июл ойида Композит Бизнес муҳити индекси 56 баллни ташкил этди, бу о'тган йилнинг шу даврига нисбатан 5 балл юқори. Индекснинг 50 баллдан юқори қийматлари тадбиркорлар орасида оптимизм устунлигини ко'рсатади.
Ҳисоб-китобларга ко'ра, жорий бизнес муҳити индекси икки балл ошиб, 46 баллни ташкил этди, кутилган натижалар индекси эса 66 баллни ташкил этди, бу о'тган йилга нисбатан 7 балл ко'п.
Со'нгги уч ой ичида о'нта тадбиркордан то'рттасида (39%) бизнес шароитлари яхшиланди. Респондентларнинг деярли ярми ҳозирги бизнес ҳолатини "яхши" деб баҳолайди (44%) ва ҳар то'ртинчи бизнес со'нгги уч ой ичида ищи кучини оширди (25%). Тадбиркорларнинг учдан икки қисмидан ко'прог'и (68%) кейинги уч ой ичида о'з маҳсулотларига талабнинг ошишини кутмоқда.
**Саноат бо'йича бизнес муҳити индексининг динамикаси**
О'тган йилга нисбатан қишлоқ хо'жалиги, қурилиш ва хизмат ко'рсатиш соҳаларида бизнес муҳити индекси ошди, саноатда эса бироз пасайиш кузатилди.
Қишлоқ хо'жалигида жамланган бизнес муҳити ко'рсаткичи о'тган йилга нисбатан 11 пунктга о'сиб, 61 пунктга етди. Қишлоқ хо'жалиги соҳасида ҳам жорий баҳолашлар (+5 балл), ҳам тадбиркорларнинг кутганлари (+19 балл) яхшиланди. Тадбиркорларнинг қирқ уч фоизи (2025 йилда 41%) со'нгги уч ой ичида вазият яхшиланганини хабар қилишди, 43% (43%) эса маҳсулотларига талабнинг ошганини хабар қилишди. Қурилишда жамланган бизнес муҳити ко'рсаткичи о'тган йилга нисбатан сезиларли даражада яхшиланди (+10 балл) ва 60 пунктга етди. Саноатда ҳам жорий баҳолашлар (+2 балл), ҳам бизнес кутганлари (+18 балл) яхшиланди. Со'нгги уч ой ичида қурилиш соҳасидаги ҳозирги вазият 10 та компаниянинг ҳар то'ртдан бирида яхшиланди (42%, 2025 йилга нисбатан о'згаришсиз); қурилиш компанияларининг деярли ярми (46%) о'з маҳсулотларига талабнинг ошганини хабар қилишди, бу о'тган йилги даражадан (44%) юқори.
Саноатдаги умумий бизнес муҳити ко'рсаткичи 41 баллни (-8 балл) ташкил этди. Бу пасайиш сектордаги жорий вазиятни баҳолаш билан бог'лиқ (32 балл), кутилган натижалар эса анча юқори (51 балл). Кейинги уч ойда бандлик бо'йича кутилган натижалар янада пасайиб кетди. Саноат компанияларининг деярли ҳар иккитасидан бири ходимлар сонининг ко'пайишини кутмоқда (46%). Шу билан бирга, бизнес истиқболлари бо'йича баҳолар ижобийлигича қолмоқда. Респондентларнинг учдан икки қисми (66%) кейинги уч ойда яхшиланишларни кутмоқда. Хизмат ко'рсатиш соҳасида консолидацияланган бизнес муҳити ко'рсаткичи сезиларли даражада яхшиланди (+8 балл) ва ижобий диапазонда қолди (62 балл). Бу о'згаришлар жорий бизнес баҳоларининг яхшиланиши (+8 балл) ва кейинги уч ой ичида ривожланиш истиқболларига нисбатан кутилган натижаларнинг ошиши (+9 балл) билан бог'лиқ. Хизмат ко'рсатиш соҳасидаги компанияларнинг деярли ярми ҳозирги бизнес ҳолатини яхши деб баҳоламоқда (48%). Кейинги уч ойга бо'лган умидлар янада ишончлироқ бо'лди (+3 балл), компанияларнинг деярли то'ртдан уч қисми (74%) яхшиланишларни башорат қилмоқда. Со'нгги уч ой ичида бизнес ҳолатининг яхшилангани ҳақида хабар берган компанияларнинг улуши (+3 балл) ҳам ошди (40%).
**Бизнес юритишдаги то'сиқлар камаймоқда**
Тадбиркорларнинг ярмидан ко'пи (59%) бизнес юритишда ҳеч қандай то'сиқлар ё'қлигини хабар қилишди. Энг қулай вазият қурилиш (71%) ва хизмат ко'рсатиш (62%) соҳаларида кузатилди. Қишлоқ хо'жалиги (55%) ва ишлаб чиқариш (45%) соҳаларида деярли ҳар икки тадбиркордан бири ҳеч қандай то'сиқлар ё'қлигини хабар қилди.
Тадбиркорлик фаолиятини чекловчи омиллар орасида энг ко'п тилга олинганлари солиқ муаммолари (19%), банк молиялаштириши (15%), бошқа молиявий қийинчиликлар (12%) ва талабнинг етарли эмаслиги (8%) эди. Турли молиявий қийинчиликлар ҳақида хабар берган тадбиркорлар улуши энг сезиларли даражада ошди (+4 фоиз пункт).
Саноат бо'йича, қишлоқ хо'жалигида деярли ҳар уч тадбиркордан бири молиявий қийинчиликлар ҳақида хабар берди (29%, +16 фоиз пункт). Қурилиш соҳасида кредит олишда қийинчиликлар энг ко'п қайд этилган (13%, +13 фоиз пункти). Ишлаб чиқариш соҳасида талаб етарли эмаслигига дуч келаётган компаниялар улуши ошди (13%, +4 фоиз пункти), хизмат ко'рсатиш соҳасида эса солиқ ма'муриятчилиги асосий то'сиқ бо'либ қолди (16%).