Сурия Башар Асад давридан қолган кимёвий қуролларни йўқ қилишни бошлади

Сурия Башар Асад давридан қолган кимёвий қуролларни йўқ қилиш ишларини бошлади

Сурия май ойида аниқланган Башар Асад даврига оид махфий кимёвий қурол дастури қолдиқларини йўқ қилишни бошлади. Бу ҳақда 3-сентябр куни БМТ вакили маълум қилди. Мамлакатда сўнгги ўн йил ичида илк бор бундай қуроллар йўқ қилинмоқда.

Май ойида Реутерс агентлиги Суриянинг президент Аҳмад аш-Шараа бощилигидаги янги раҳбарияти Башар Асаднинг кимёвий қурол дастури қолдиқларини топгани ҳақида хабар берган эди. Топилган буюмлар орасида хомашё ва фуқаролар уруши вақтида ишлатилган қуролларга ўхшаш ўқ-дорилар ҳам бор эди.

БМТнинг Қуролсизланиш масалалари бўйича олий вакили Изуми Накамицу 3-сентябр куни Хавфсизлик Кенгашидаги брифингда шу ҳақда гапирди. Унинг айтишича, Кимёвий қуролларни тақиқлаш ташкилоти 2014-йилдан бери биринчи марта Сурияда кимёвий ўқ-дорилар йўқ қилинганини тасдиқлаган.

Накамицунинг сўзларига кўра, май ойидаги топилмадан сўнг Сурия яна битта кимёвий қурол ишлаб чиқарувчи иншоотни, асаб тизимига таъсир этувчи моддалар тайёрлашда ишлатиладиган янги кимёвий моддани ва бўш кимёвий ўқ-дориларни топган. Шунингдек, ушбу обьектлар сақланган иккита кимёвий қурол омбори ҳам рўйхатга олинган.

Август ойида “Кимёвий қуролларни тақиқлаш” ташкилоти мутахассислари учинчи тоифадаги кимёвий қуроллар йўқ қилинганини текшириш учун Сурияга борган эди. Бу тоифага заҳарли модда тўлдирилмаган ўқ-дорилар ва бошқа ускуналар киради. Накамицунинг билдиришича, гуруҳ 42 та авиабомба қайта тиклаб бўлмайдиган даражада йўқ қилинганини тасдиқлаган.

Суриянинг БМТдаги элчиси Иброҳим Олаби Кенгашдаги чиқишида Сурия бу ишлар орқали минтақани ва дунёни хавфдан ҳамда таҳдиддан қутқараётганини айтди. Шу билан бирга, у Исроилни кескин танқид қилди. Элчининг таъкидлашича, Исроилнинг кетма-кет ҳужумлари қидирув ва йўқ қилиш ишларига тўсқинлик қилган ҳамда суриялик мутахассислар ҳаётини хавф остига қўйган.

“Исроил ҳужумлари хавф солаётган бир пайтда минтақа хавфсизлигини таъминлай олмаймиз. Улар минтақа хавфсизлигини менсимаяпти ҳамда халқаро конвенсия ва шартномаларни бузмоқда”, деди Олаби.

Исроил ҳарбийлари бу баёнотга дарҳол муносабат билдирмади. Олаби, шунингдек, Сурия кимёвий қурол дастурига алоқадорликда гумон қилинган шахслар бўйича биринчи суд мажлисига тайёргарлик кўраётганини айтди.

2026-йил бошида Сурия расмийлари Асаднинг кимёвий қурол дастурига алоқадорликда гумон қилинган 18 кишини ҳибсга олган эди. Улар орасида юқори лавозимли ҳарбий, сиёсий ва техник мутахассислар бор.

Қарор чиқарилиши билан дарҳол кучга кирган ва мамлакатга нисбатан барча чекловлар бекор қилинган. Эндиликда халқаро молия ва банк тизими Сурия билан ҳамкорликни тиклаши мумкин. Дамашқ бу билан мамлакатга сармоя киритиш йўлидаги охирги катта тўсиқ олиб ташланганини билдирди.