"Сунъий интеллект тафаккурни йўқ қилмайди - у унинг мавжудлигини кўрсатади": Жамшид Муслимов таълим, технофеодализм ва семантик мустақиллик ҳақида
Сунъий интеллект жамият унинг оқибатларини тушуна оладиганидан тезроқ ривожланмоқда. Одамлар ҳақиқатан ҳам фикрлашни машиналарга топшираяптими? Мактаблар ва университетлар нимани ўзгартириши керак?
Сун'ий интеллект фикрлаш қобилиятини тортиб олмайди, балки уни очиб беради: Жамшид Муслимов та'лим, технофеодализм ва мустақил фикрлаш ҳақида.
Сун'ий интеллектнинг ривожланиши жамиятнинг унинг оқибатларини тушуниш қобилиятидан ошиб кетмоқда. Одамлар ҳақиқатан ҳам о'з фикрлаш қобилиятларини машиналарга топширяптими? Мактаб ва университетларда қандай о'згаришлар керак? Қайси мутахассисларга талаб катта бо'либ қолади ва нима учун технологик платформалар янги сиёсий кучга айланмоқда? Иқтисодчи ва жамоат арбоби Жамшид Муслимов, журналист ва публицист Шокир Шарипов ва бошловчи Азиз Солиев Kun.uz подкастида ушбу саволларни муҳокама қилишади.
"Сун'ий интеллектдан олдин биз ҳам о'йлаганмизми?"
Шокир Шарипов:
Биз одамлар фикрлаш ва фикрларни шакллантиришга қодир бо'лган ягона нарса эмаслигига етдик. Биз бу қобилиятни ба'зан оқибатларини то'лиқ тушунмасдан топширишни бошлаган машиналарни яратдик. Ҳозирги вазиятни қандай баҳолайсиз?
Жамшид Муслимов:
Мен аввал фикрлашни сун'ий интеллектга топширганимиз ҳақидаги да'вони таҳлил қилишдан бошлаган бо'лардим. Бу шуни англатадики, биз илгари мустақил фикрлаган эдик, аммо энди бу функсияни технологияга топширдик - худди бир вақтлар пиёда юришни то'хтатиб, машина ҳайдашни бошлаганимиз каби. Лекин биз бу тизимлар пайдо бо'лишидан олдин чиндан ҳам о'йлаганмидик?
Шокир Шарипов:
Бу сиз фикрлаш деб та'рифлаган нарсага бог'лиқ. Масалан, журналистикада ко'пчилик энди тизимга со'ров киритади ва уни о'злари ёзиш о'рнига тайёр матнни олади.
Жамшид Муслимов:
Бу яхши мисол. Лекин келинг, сун'ий интеллект пайдо бо'лишидан олдин журналистлар қандай ишлаганини ко'риб чиқайлик. Менинг кузатишларимга ко'ра, мустақил фикрлайдиган журналистлар жуда кам. Саволлар ко'пинча формулали бо'либ, олдиндан белгиланган жавобни о'з ичига олади - суҳбатдош фақат "ҳа" ёки "ё'қ" дейиши керак. Бу шунчаки журналистикадаги муаммо эмас. Журналистлар о'з касблари бо'йича жамият номидан, унинг муаммолари ва манфаатларидан келиб чиқиб, саволлар беришга мажбурдирлар. Лекин улар устида ишлаётган масаланинг моҳиятини тушунишадими? У нима учун бу аниқ савол муҳимлигини тушунадими? Стереотиплар фақат битта касб учун эмас, балки умуман одамлар учун муаммодир.
Шокир Шарипов:
Кейин фикрлайдиган журналист қиёфасини тасвирлаб беринг. Сиз мавжуд моделни танқид қиляпсиз, аммо муқобил вариант қандай бо'лиши керак?
Жамшид Муслимов:
Сиз мени фикрлаш бошланадиган вазиятга қо'йдингиз. Инсон нома'лум нарсага дуч келади ва у билан о'зига хос спарринг матчини о'тказиши керак. Менда тайёр тасаввур ё'қ. Шунчаки шуни айтишим мумкинки, эски матнларимни қайта о'қиб чиқиб, мен олдиндан мавжуд бо'лган фикрлаш шакллари ва ишлов берилмаган тахминларнинг та'сирини ко'раман.