Соғлиғининг ҳолатига кўра…
Қозоғистонда минглаб ҳайдовчилар гувоҳномасидан маҳрум бўлди: сабаблар, нима қилиш керак
Соғлиғининг ҳолатига кўра…
Қозоғистонда ҳайдовчиларни кенг кўламли текшириш жараёни шиддат билан кучаймоқда. Сўнгги маълумотларга кўра, 21 минг нафар автотранспорт воситаси ҳайдовчисида тиббий чекловлар аниқланган, суд орқали эса 7,4 мингта ҳайдовчилик гувоҳномаси бекор қилиб бўлинган.
Нима учун минглаб ҳайдовчилар гувоҳномасиз қолди: текширув қандай ишлайди
ҚР Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва Ички ишлар вазирлиги маълумотлар базаларини солиштирувчи қўшма рақамли алгоритмни ишга туширди. Идоралар эътиборига бир вақтнинг ўзида ҳам амалдаги ҳайдовчилик гувоҳномасига, ҳам тиббий чекловларга эга бўлган шахслар тушмоқда.
2026 йил 4 сентябрь ҳолатига кўра, рақамли алмашинув 21 000 дан ортиқ хавфли ҳайдаш эҳтимоли бўлган ҳолатларни аниқлади. Шу билан бирга, 2 246 киши диспансер назоратидан чиқарилган — уларнинг аҳволи яхшиланган ёки ташхиси бекор қилинган.
Бироқ 13 000 дан ортиқ ҳайдовчи суд жараёнларини кутмоқда. Ҳозирги вақтда судлар 7 400 та гувоҳнома бўйича қарор чиқариб бўлди — улар бекор қилинган.
Ташхис ≠ гувоҳномадан маҳрум бўлиш: ҳуқуқий жиҳатлар
Соғлиқни сақлаш вазирлиги таъкидлашича: сурункали касалликнинг мавжудлиги ўз-ўзидан ҳайдовчилик ҳуқуқидан автоматик равишда маҳрум қилишни англатмайди. Тиббий чекловлар туфайли ҳайдовчилик гувоҳномасининг амал қилишини тугатиш фақат қонунга қатъий мувофиқ равишда амалга оширилиши мумкин.
Схема қуйидагича кўринишга эга:
1. Шифокорлар чекловни аниқлайдилар ва маълумотларни полицияга узатадилар.
2. Полиция судга даъво аризаси киритади.
3. Суд якуний қарорни — ҳуқуқларни тугатиш ёки рад этиш тўғрисида чиқаради.
Шуни тушуниш муҳимки: агар соғлиқнинг ҳолати транспорт воситасини хавфсиз бошқаришга таъсир қилмаса, суд ҳайдовчилик ҳуқуқини сақлаб қолиши мумкин.
Чекловлар рўйхати: нималар қатъиян тақиқланади
Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 853-сонли буйруғи транспорт воситасини бошқаришга бўлган мутлақ тиббий чекловларни аниқ белгилаб беради. Гап инсон жисмонан автомобилни хавфсиз бошқаришга қодир бўлмаган ҳолатлар ҳақида бормоқда:
● тутқаноқ (эпилепсия);
● ҳар иккала кўзнинг тўлиқ кўрлиги;
● оғир руҳий касалликлар;
● психоактив моддаларга қарамлик.
Аммо бу рўйхатнинг бир қисми холос. Ҳайдовчилик гувоҳномасининг ҳар бир тоифаси — A, B, C, D — учун ўз талаблари ва чекловлар даражаси назарда тутилган.
Кўзойнак, эшитиш аппаратлари, автоматик узатмалар қутиси (АКПП): кимларга ҳайдашга рухсат берилади?
Кўпгина ҳайдовчилар соғлиқдаги ҳар қандай муаммо автомобилни бошқаришни автоматик равишда тақиқлайди деб хато ўйлашади. Бу ундай эмас. Нисбий чекловлар муайян шартларга риоя қилинган тақдирда ҳайдашга рухсат беради:
● Кўриш қобилиятининг заифлиги — агар кўриш ўткирлиги меъёрларга жавоб берса, кўзойнак ёки линзаларда ҳайдаш мумкин.
● Эшитиш муаммолари — эшитиш аппаратлари ва махсус техник воситалардан фойдаланишга рухсат берилади.
● Таянч-ҳаракат тизими — автоматик узатмалар қутисига эга бўлган автомобилни ёки қўл билан бошқариладиган мослаштирилган автоуловни бошқаришга йўл қўйилади.
Шундай қилиб, қарор патологиянинг оғирлигига ва уни тузатиш имкониятига боғлиқ.
Статистика ҳайдовчилик гувоҳномаларининг амал қилишини тугатиш ҳолатлари сони кескин ошганини кўрсатмоқда. Таққослаш учун:
● 2025 йил декабрь: 1 787 та ҳайдовчилик ҳуқуқи бекор қилинган (4 540 та даъво аризаси юборилган);
● 2026 йил сентябрь: 7 400 та ҳайдовчилик ҳуқуқи бекор қилинган (13 000 дан ортиқ даъво аризаси юборилган).
Бу назоратнинг кучайтирилиши натижа бераётганини англатади — суд қарорлари сони бир неча ой ичида 4 бараварга кўпайди.
ИИВ ва Соғлиқни сақлаш вазирлигининг иши йўллардаги авариялар сонини камайтиришга қаратилган. Асосий вазифа — ҳаракатнинг барча иштирокчиларини ҳимоя қилишдир.