Шамол ва эрозия Марсда ғайриоддий манзара ҳосил қилди
НАСАънинг Марс Ресоннаиссансе Орбитер аппарати Марснинг Арабистон ери ҳудудида маржон рифларига ўхшаш қатламли чўкиндиларни суратга олди. Олимлар бу тузилмалар Қизил сайёрада ўтмишда кечган даврий иқлим жараёнлари ҳақида маълумот бериши мумкинлигини айтмоқда.
Шамол ва эрозия Марсда ноодатий манзара яратди
Накед Ссиенсе хабар беришича, тасвир орбитал аппаратга ўрнатилган ҲиРИСЕ юқори аниқликдаги камера ёрдамида олинган. Унда Марсдаги зарба кратерлари ичида жойлашган йирик тузилмалар устида ҳосил бўлган оч рангли чўкинди қатламлари акс этади.
«Маржон рифлари» ибораси бу тузилмаларнинг ташқи кўринишини ифодалайди. Бу ерда маржонлар ёки тирик организмлар назарда тутилмайди, балки тўлқинсимон кўринишга эга геологик ётқизиқлар ҳақида гап кетмоқда.
Қатламлар даврий жараёнлар билан боғлиқ бўлиши мумкин
ҲиРИСЕ лойиҳаси тадқиқотчиси Кети Вайснинг айтишича, қатламларнинг мунтазам такрорланувчи тузилиши ва Арабистон ерининг катта қисмида тарқалганлиги уларнинг глобал даврий жараёнлар билан алоқадор бўлиши мумкинлигини кўрсатади.
Тадқиқотчилар бундай жараёнлар орасида чанг бўронларини ҳам тилга олмоқда. Ерости сувларининг эҳтимолий иштироки ҳам кўриб чиқилмоқда. Ҳозирча булар қатламларнинг келиб чиқишини тушунтиришга қаратилган тахминлар холос.
Айни вақтда чўкинди ётқизиқлари эрозия таъсирида емирилмоқда. Шу сабаб уларда ўйиқлар, тишсимон шакллар ва нотекис четлар пайдо бўлган.
Кейинчалик шамол олиб келган тўқ рангли материаллар ва жинс бўлаклари қатламларни қисман ёпиб, айрим чуқурликларни тўлдирган.
Бундай тасвирлар олимларга Марс юзасини шакллантирган жараёнларни ўрганиш ва унинг иқлими вақт ўтиши билан қандай ўзгарганини англашга ёрдам беради.
Чўкинди қатламларининг тузилиши, тарқалиши ва емирилиш изларини таҳлил қилиш орқали тадқиқотчилар Қизил сайёранинг узоқ геологик ўтмишини босқичма-босқич тикламоқда.