Сербияда «Босния қассоби» Ратко Младичнинг дафн маросимига минглаб одамлар йиғилди
Младич 1990 йиллардаги Босния уруши пайтида геноцид содир этгани учун қамоққа олинган эди ва Европа Иттифоқи Сербияни маҳкум этилган уруш жиноятчисини улуғламаслик ҳақида огоҳлантирди.
Сербияда «Босния қассобхори» Ратко Младичнинг дафн маросимига минглаб одамлар йиғилди
Сербия пойтахти Белградда ҳарбий жиноятчи деб топилган Ратко Младичнинг дафн маросимига минглаб одамлар йиғилди.
Кенг жамоатчиликка «Босния қассобхори» сифатида танилган Младич Нидерландиядаги қамоқхонада умрбодлик қамоқ жазосини ўтаётган вақтида 84 ёшида вафот этди.
У БМТнинг ҳарбий жиноятлар бўйича трибунали томонидан 1995 йилдаги Сребреница қирғинидаги роли учун геноцидда айбдор деб топилган эди. Ушбу қирғинда 8000 га яқин босниялик мусулмон эркаклар ва ўғил болалар ўлдирилган. Бу ваҳшийлик Иккинчи жаҳон урушидан кейин Европадаги энг даҳшатли фожиа деб таърифланган.
Сербия ҳукумати вазири аввалига Младич учун давлат дафн маросими ўтказилишини айтган эди, бироқ баъзи Европа етакчиларининг эътирозларидан кейин бу режалар ўзгартирилди. Душанба куни Иттифоқ Младичнинг «улуғланишини» қоралади.
«Ратко Младич ҳарбий жиноятлар, геноцид ва инсониятга қарши жиноятлар содир этган, судланган ҳарбий жиноятчи эди», дейилади Иттифоқ баёнотида.
«Ҳарбий жиноятчиларни ҳар қандай улуғлаш, геноцидни инкор этиш ва ревизионизм энг асосий Европа қадриятларига зиддир ва уларга Иттифоқда ёки Иттифоққа аъзоликка номзод мамлакатларда ўрин йўқ», дейилади баёнотда.
Сербия 2012 йилдан бери Иттифоққа аъзоликка номзод бўлиб келмоқда, гарчи аъзолик бўйича музокаралар яқинда тўхтаб қолган бўлса-да.
Ратко Младич 1990-йилларда Босния серблари кучларини Босния хорватлари ва босниялик (Босния мусулмонлари) армияларига қарши бошқарган.
1992–1995 йиллардаги Босния уруши пайтида унинг қўшинлари серб бўлмаган аҳолини куч билан ҳайдаб чиқариш мақсадида Босния ва Герцеговинада «этник тозалаш» деб номланган ҳаракатларни амалга оширди. Улар, шунингдек, Сараевони қамал қилиб, 10 000 дан ортиқ одамнинг ўлимига сабаб бўлишди.
Младич биринчи марта айблов эълон қилинганидан 16 йил ўтиб, 2011 йилда ҳибсга олинган ва тўққиз йиллик суд жараёнидан сўнг 2021 йилда умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинган эди.
Геноцид бўйича айбдор деб топилганидан кейин ҳам Младич кўплаб серблар томонидан миллатнинг қаҳрамон ҳимоячиси сифатида кўриладиган миллий шахс бўлиб қолмоқда.
Кўплаб серб миллатчилари уни қаҳрамон ва ҳимоячи деб билишади, айниқса Босния сербларининг Серб Республикаси тузилмасида, у ерда унинг ўлими муносабати билан мотам тадбирлари ўтказилди.
Маҳаллий ОАВ хабарига кўра, Младичнинг жасади дафн этилишидан олдин қўйилган черков ташқарисида ҳурмат бажо келтираётган одамлар орасида Сербия ҳукуматининг бир неча вазирлари, жумладан Мудофаа вазири Братислав Гашич ва Адлия вазири Ненад Вуйич ҳам бўлган.
Дафн маросимини Сербия православ черкови раҳбари, Патриарх Порфирий бошқарди ва у Младичнинг исми «унга нисбатан чуқур миннатдорчилик ҳиссини туядиган ва асраб-авайлайдиган Сербия православ халқимизнинг аксарияти хотираси ва дуоларида чуқур муҳрланиб қолишини» айтди.
Куннинг эртароқ қисмида кичик Муқаддас Лука черкови ташқарисида одамлар тобутга ҳурмат бажо келтириш учун киришни кутиб, узун навбатлар ҳосил қилишди. Йиғилганларнинг аксарияти армия фахрийлари эди ва баъзи эркаклар унинг сурати туширилган байроқларни кўтариб олишганди.
Дафн маросими бошланишидан бир неча соат олдин одамлар черков ташқарисида шам ёқиш учун келишди, қуёш нурлари остида карнайлардан хор овози янграб турди.
Черков ичида Младичнинг тобутини бир неча эркаклар, асосан уруш фахрийлари қўриқлаб туришди, унинг рафиқаси, ўғли ва набиралари эса ичкарида таъзияларни қабул қилишди.
Собиқ генералга кўрсатилган ҳурмат белгиси сифатида, унинг тобути ўтган ҳафта ҳукумат самолётида Сербияга олиб келинди ва самолётдан байроқлар билан ўралган ҳолда олти нафар аскар томонидан кўтариб туширилди.
Ҳурмат бажо келтиришни истовчилар учун Босниядан ва Сербиянинг аксарият шаҳарларидан бепул автобус қатнови ташкил этилди.
Якшанба куни кечқурун Белграднинг «Црвена Звезда» футбол клуби тарафдорлари «Партизан» устидан қозонилган дерби ғалабасидан олдин Младичнинг суратини намойиш қилишди.
Бошқалар учун эса дафн маросими урушнинг оғриқли хотираларини жонлантирди.
Сараеволик Здравка Гвоздяр исмли аёл (унинг тўққиз ёшли ўғли шаҳар қамали пайтида Младич бошчилигидаги кучлар томонидан ўлдирилган) Reuters ахборот агентлигига дафн маросимининг Белградда ўтказилаётгани «ҳақиқатан ҳам даҳшатли» эканини айтди.
Младич «қаҳрамон сифатида тарғиб қилинишга эмас, балки хотирадан бутунлай ўчириб ташланишга лойиқ эди», деди у.
«У фақат қассоб сифатида эсланиши керак».
Младичнинг ҳарбий жиноятлари бўйича суд жараёнини батафсил ёритган «Уруш ва тинчликни ёритиш институти» (IWPR) нодавлат ташкилоти муҳаррири Даниэлла Пеледнинг айтишича, минглаб одамлар дафн маросимида қатнашди, чунки у «миллий ғурур ва бўйсунмаслик тимсоли бўлиб қолмоқда».
Ҳарбий жиноятлар бўйича трибунал «Младичнинг жиноятлари ҳақида жуда батафсил тарихий ҳужжатларни тақдим этди», деди у BBC’га, бироқ Сербия ОАВлари ва таълим тизими «унинг жиноятларининг ҳақиқий кўламини ёки қурбонлар ва омон қолганларнинг нуқтаи назарини акс эттирмади».
Ҳукуматпараст Сербия ОАВлари «уни шунчаки ўз бурчини бажарган содиқ аскар сифатида тасвирлайди», деди Пелед.
«Конфликтдан кейинги жамиятлар учун миллий ҳисоб-китоб қилиш ёки ўтмишдаги жиноятлар учун жавобгарликни тан олиш жуда қийин».
Дафн маросимидан олдинги кечада «Црвена Звезда» тарафдорлари Сербия Суперлигаси футбол учрашуви вақтида Младич тасвирланган тифо (баннер) намойиш қилишди.