Саудия нефт экспорти хавф остида: 4 фоизгача глобал таъминот узилиши мумкин — Реутерс

Саудия нефт экспорти хавф остида: глобал таъминотнинг 4 фоизигача узилиши мумкин — Реутерс

Саудия Арабистони фонд бозори мамлакатдаги нефт қувурига уюштирилган ҳужум ва Форс кўрфазидаги янги зарбалар ортидан кескин пасайди. Бу ҳолат Яқин Шарқдаги вазият ҳамда глобал нефт таъминоти борасидаги хавотирларни кучайтирди.

Якшанба куни Саудия Арабистонининг асосий ТАСИ индекси 1,3 фоизга камайди. Бу апрел бошидан бери қайд этилган энг катта кунлик пасайиш бўлди. Индекснинг тушишига, жумладан, Ал Ражҳи Банк аксияларининг 1,2 фоизга ва Сауди Арабиан Мининг Сомпанй аксияларининг 3,2 фоизга арзонлашиши сабаб бўлди.

Фонд бозоридаги пасайиш Саудия Арабистонининг Шарқ-Ғарб нефт қувуридан эҳтиёт чораси сифатида фойдаланишни тўхтатгани ортидан юз берди. Пайшанба куни Риёд ва Мадина ҳудудларидаги обьектларга ҳаво ҳужумлари уюштирилган ва бунинг оқибатида бир неча киши жароҳатланган.

Саудия ва Ироқ расмийлари ҳужумлар Ироқ ҳудудидан амалга оширилганини билдирди. Ироқ ҳудудида Эрон томонидан қўллаб-қувватланадиган қуролли гуруҳлар фаолият юритади. Шу сабабли Ироқ ҳукумати шанба куни юқори мартабали ҳарбий қўмондонлардан бирини лавозимидан четлатди.

Риёд Ироқ бош вазирининг мурожаатидан кейин дарҳол ҳарбий жавоб қайтармади. Бироқ Саудия Арабистони ўз суверенитети ва муҳим инфратузилмасини ҳимоя қилиш ҳуқуқига эга эканини таъкидлади.

АҚШ президенти Доналд Трамп эса шанба куни ҳужумлар учун бевосита Эронни айблади.

Шарқ-Ғарб қувури Саудия Арабистонига Ҳормуз бўғозини четлаб ўтиб, нефтни Қизил денгиз орқали экспорт қилиш имконини берадиган асосий муқобил йўналиш ҳисобланади.

Савдогарлар ва харидорларнинг айтишича, агар қувур яқин кунларда ишга туширилмаса, Саудия Арабистони нефт экспортида жиддий танқисликка дуч келиши мумкин. Бу эса жаҳон нефт таъминотининг 4 фоизигача қисмини хавф остида қолдириши мумкин.

Бундай эҳтимолий тақчиллик аллақачон босим остида бўлган жаҳон бозорига қўшимча зарба бериши мумкин. Энергия нархларининг кескин ошиши глобал инфляцияни кучайтираётган ва АҚШ давлат облигациялари даромадлилигини 2008-йилдан бери энг юқори даражага олиб чиқаётган бир пайтда вазият янада мураккаблашмоқда.

Форс кўрфазидаги денгиз қатновидаги узилишлар ва Ҳормуз бўғозининг ёпиқ қолаётгани ҳам инвесторларни хавотирга солмоқда.

ХТБ МЕНА таҳлилчиси Милад Азарнинг фикрича, душанба куни Уммон мезбонлигида Эрон ва Форс кўрфази давлатлари ўртасида режалаштирилган дипломатик музокараларда тезкор келишувга эришилмаса, бозорлардаги эҳтиёткорлик сақланиб қолади.

Форс кўрфазидаги бошқа бозорларда ҳам пасайиш кузатилди. Мисрнинг ЭГХ30 индекси 1,1 фоизга тушди. Қатарнинг ҚСИ индекси эса минтақадаги умумий тенденсияга зид равишда 0,3 фоизга ўсди. Бунга Қатар Натионал Банк аксияларининг қимматлашиши туртки берди.

Айни пайтда Форс кўрфази давлатлари ташқи ишлар вазирлари душанба куни Уммон воситачилигида Эрон ташқи ишлар вазири билан учрашишни режалаштирмоқда. Учрашувда Ҳормуз бўғози орқали кемалар ҳаракатини бошқариш бўйича вақтинчалик келишувга эришиш масаласи муҳокама қилиниши кутилмоқда.